Örgüt Sağlığı Ölçme Envanteri

Özet

Örgüt Sağlığı Ölçme Envanteri, 2006 yılında Ayşegül Özdemir tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş öz bildirim tipi bir ölçektir. Ölçeğin temel amacı, okullarda görev yapan öğretmenlerin algıları doğrultusunda, okulların genel örgüt sağlığı düzeyini değerlendirmektir. Bu envanter, eğitim kurumlarının yönetimsel süreçlerini, iç dinamiklerini ve çevreye adaptasyon yeteneklerini nicel olarak belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçek, 4’lü Likert tipi derecelendirme kullanılarak geliştirilmiş olup, uygulandığı pilot ve ana çalışmalarda yüksek düzeyde iç tutarlılık (sırasıyla .9662 ve .9315) göstermiştir. Geçerlik çalışmaları, alanında uzman akademisyenlerin görüşlerine başvurularak sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Örgüt sağlığı, okul yönetimi, öğretmen algısı, ölçek geliştirme, eğitim yönetimi, Likert ölçeği, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Ayşegül ÖZDEMİR

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, eğitim kurumlarının örgütsel davranış ilkeleri çerçevesinde sahip olduğu örgüt sağlığı düzeyini ölçmektir. Bu, okulun çevreye uyum yeteneği, hedeflere ulaşma etkinliği ve iç huzurunu değerlendirmeyi kapsar. Ölçek, özellikle okul yöneticilerinin liderlik davranışlarının ve öğretmenler üzerindeki etkisinin örgüt sağlığı üzerindeki yansımalarını belirlemek için tasarlanmıştır.

Çalışma, okul yöneticilerine ve eğitim politikası yapıcılara, kurumlarının hangi alanlarda iyileştirmeye ihtiyaç duyduğunu gösteren somut veriler sunmayı hedeflemiştir. Uygulama örneği, İzmir ili Bornova ilçesindeki okullarda çalışan öğretmenler üzerinden gerçekleştirilmiştir.

Yapı

Örgüt Sağlığı Envanteri, temel olarak örgüt sağlığı (Organizational Health) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle okulların sadece akademik başarıya odaklanmak yerine, aynı zamanda sosyal, duygusal ve yönetimsel açıdan da işlevsel ve uyumlu olmasını gerektirir. Ölçülen temel boyutlar arasında okul müdürünün destekleyici liderliği, öğretmenlerin katılımı, kurumsal motivasyon ve çevreye adaptasyon yeteneği gibi unsurların yer aldığı varsayılmaktadır.

Ölçek maddeleri incelendiğinde, okul müdürünün öğretmenlerin ders içi faaliyetlerini izlemesi ve çevreye uyum sağlamalarına yardımcı olması gibi yönetimsel süreçlere ve denetim mekanizmalarına odaklanıldığı görülmektedir. Bu durum, ölçeğin okul yönetiminin etkililiği boyutunu güçlü bir şekilde kapsadığını işaret etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerliğinin sağlanmasında uzman kanısı yöntemine başvurulmuştur. Bu süreç, envanterin ölçmek istediği yapıyı temsil edip etmediğini kontrol etmek için kritik bir adım olmuştur. Uzman görüşü almak amacıyla, Pamukkale Üniversitesi, Ege Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitelerinin Eğitim Fakültelerinde görev yapan akademisyenlere başvurulmuştur.

Uzmanlardan gelen eleştiri ve görüşler, maddelerin anlaşılırlığı, dilbilgisel uygunluğu ve yapısal temsiliyeti açısından değerlendirilmiştir. Gelen geri bildirimler doğrultusunda ölçek maddeleri yeniden gözden geçirilmiş ve gerekli görülen değişiklikler yapılarak kapsam geçerliliği güçlendirilmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışması, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, pilot uygulama ve gerçek uygulama olmak üzere iki aşamada yürütülmüştür.

• Pilot Çalışma: Evren içinden seçilen 60 öğretmene ölçek uygulanmıştır. Bu pilot çalışmada hesaplanan Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı .9662 gibi oldukça yüksek bir değerde bulunmuştur.

• Gerçek Uygulama: Pilot çalışmanın ardından geniş kitleye uygulanan gerçek uygulama verilerinden elde edilen Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı ise .9315 olarak hesaplanmıştır.

Her iki katsayının da psikometrik standartlar açısından mükemmel düzeyde kabul edilen .90 değerinin üzerinde olması, Örgüt Sağlığı Ölçme Envanterinin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve farklı uygulamalarda güvenilir sonuçlar ürettiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans tezinde (Özdemir, 2006) detaylı bir faktör analizi çalışmasının yer aldığı varsayılmaktadır. Ancak, mevcut özet kaynak materyalde ölçeğin boyutlarına ilişkin spesifik bir bilgi veya faktör yükleri raporu sunulmamıştır.

Elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin güçlü bir şekilde birbiriyle ilişkili olduğunu ve büyük olasılıkla tek bir baskın faktör etrafında toplandığını veya çoklu faktörlerin güçlü korelasyon sergilediğini göstermektedir. Detaylı faktör yapısı için orijinal teze başvurulması gerekmektedir.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme çalışması (Developmental) / Öğretmen algısına dayalı öz bildirim envanteri

Format: 4’lü Likert tipi derecelendirme (1= Kesinlikle katılmıyorum – 4= Tamamen katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Yetişkin (Eğitim kadrosu)

Population Details: İzmir ili Bornova ilçesindeki devlet okullarında görev yapan öğretmenler.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri kullanılarak anket formu şeklinde uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, okul iklimi, yöneticilik becerileri, pilot çalışma, iç tutarlılık, Yüksek lisans tezi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değil.

Correspondence Address: Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez dönemi adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2006

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Ayşegül Özdemir ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle referans gösterilmesi beklenmektedir.

Kaynaklar

Özdemir, A. (2006). Öğretmenlerin okullarını örgüt sağlığı açısından değerlendirmeleri(İzmir ili Bornova ilçesi örneği) (Yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: orgut-sagligi-olcme-envanteri-toad.pdf

[quads id=5]

Örgüt Sağlığı Ölçme Envanterinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki maddeler, envanterden alınan örnek maddelerdir ve orijinal dillerinde korunmuştur.

2) Okul müdürümüz öğretmenlerin çevreye uyum sağlamalarına yardımcı olur.

3) Okul müdürümüz öğretmenlerin derslerde neler yaptığını sıkı bir biçimde izler.