Eğitimde Ölçme ve Değerlendirmeye Yönelik Tutum Envanteri

Özet

Bu giriş, orijinali İngilizce olan eğitimde ölçme ve değerlendirmeye yönelik tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan Tutum Envanteri’nin (ATEMI) Türkçeye uyarlanmasını kapsamaktadır. Ceyhun Ozan ve Emre Köse tarafından 2013 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, öğretmen adaylarının ve eğitimcilerin ölçme derslerine ve uygulamalarına karşı geliştirdikleri tutumları derinlemesine incelemektedir. Envanter, bireylerin bu alana yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini yansıtan üç alt boyutta toplam 31 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, envanterin Türkçe formunun yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik değerlerine sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Tutum, ölçme ve değerlendirme, ATEMI, psikometri, eğitim bilimleri, ölçek uyarlama, faktör analizi.

Yazarlar

Ceyhun Ozan, Emre Köse

[quads id=5]

Amaç

Envanterin temel amacı, öğretmen adayları, öğrenciler veya eğitim alanında çalışan bireylerin ölçme ve değerlendirme derslerine ve bu alandaki uygulamalara yönelik sahip oldukları genel tutumları sistematik bir şekilde belirlemektir. Bu tutumların belirlenmesi, eğitim programlarının geliştirilmesi ve ölçme-değerlendirme eğitimlerinin etkinliğinin artırılması açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçek, bireylerin ölçme ve değerlendirme kavramlarına verdikleri değeri, bu konular hakkındaki duygusal tepkilerini ve derslere yönelik motivasyon düzeylerini ölçerek, eğitimcilerin tutum kaynaklı öğrenme engellerini tespit etmesine olanak tanır.

Yapı

Eğitimde Ölçme ve Değerlendirmeye Yönelik Tutum Envanteri, bireylerin ölçme ve değerlendirmeye karşı geliştirdikleri çok boyutlu tutum yapısını ölçmektedir. Ölçek, orijinal yapıyı koruyarak 31 madde ve üç temel alt boyut etrafında şekillenmiştir. Bu boyutlar, bireyin ölçme-değerlendirme konularına olan bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini kapsamaktadır.

• İlgi (13 madde): Bireyin ölçme ve değerlendirmenin önemine, değerine ve yararlılığına ilişkin bilişsel inançlarını kapsar.
• Duyuşsal (10 madde): Bireyin ölçme ve değerlendirme dersleri veya uygulamaları karşısında hissettiği kaygı, özgüven veya korku gibi duygusal tepkileri içerir.
• Ders (8 madde): Bireyin ölçme ve değerlendirme derslerini alma konusundaki istekliliğini veya zorunluluk algısını yansıtan davranışsal eğilimleri ölçer.

Geçerlik

Envanterin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, maddelerin tamamıyla orijinal formdaki alt boyutlarında yer aldığını doğrulayan, toplam varyansın %47.4‘ünü açıklayan üç faktörlü bir yapının varlığını göstermiştir. Tüm maddelerin faktör yükleri .30’dan yüksek bulunmuştur.

DFA sonuçları ise modelin veriyle uyumunun kabul edilebilir düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen uyum indeksi değerleri şunlardır: Ki-kare (x²) = 1171.46, serbestlik derecesi (sd) = 423. Diğer önemli uyum indeksleri ise şöyledir: RMSEA = .070, SRMR = .076, NFI = .94, NNFI = .96, CFI = .96, GFI = .90 ve AGFI = .87. Bu değerler, Türkçe formun orijinal ölçek yapısını başarıyla temsil ettiğini ve yüksek düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Envanterin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayıları ve test-tekrar test korelasyonları üzerinden rapor edilmiştir. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa), envanterin geneli için .92 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları ise İlgi için .88, Duyuşsal için .83 ve Ders için .86 olarak hesaplanmıştır.

Envanterin zaman içinde kararlılığını gösteren test-tekrar test çalışması sonuçlarına göre korelasyon katsayısı toplam puan için .78 olarak belirlenmiştir. Alt boyutlar bazında bu katsayılar İlgi için .74, Duyuşsal için .71 ve Ders için .80 olarak rapor edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, öncelikle açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile incelenmiştir. AFA, 31 maddenin tamamının orijinal ölçekteki gibi üç faktör altında toplandığını ortaya koymuştur. Bu üç faktörlü yapı, toplam varyansın %47.4’ünü açıklama gücüne sahiptir. Faktör yüklerinin tümünün .30 eşiğinin üzerinde olması, maddelerin ilgili alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Yapının teorik modelle uyumu, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA sonuçları, modelin kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir (CFI=.96, RMSEA=.070). Bu sonuçlar, Türkçe uyarlamanın yapısal geçerliğinin, orijinal ölçeğin üç boyutlu yapısını koruduğunu ve Türk kültürüne uygun olduğunu kanıtlamaktadır.

Envanter Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 31 maddelik, kendini raporlama envanteri (Self-report inventory)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri, öğretmen adayları ve eğitimciler.

Age Group: Genç yetişkinler (18+)

Population Details: Çalışma, eğitim alanında ölçme ve değerlendirme dersi alan veya bu alana ilişkin uygulamaları gerçekleştiren bireyleri kapsamaktadır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (1=kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum). Yüksek puanlar, ölçme ve değerlendirmeye yönelik daha olumlu bir tutumu işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, tutum ölçeği, uyum indeksleri, DFA, iç tutarlılık, test-tekrar test, Likert.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Ceyhun Ozan (Atatürk Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Erzurum)

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda genellikle yazarların izniyle kullanılabilir. Ticari kullanım için sorumlu yazar (Ceyhun Ozan) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Uygulama Yılı: Türkçeye adaptasyon çalışması 2013 yılında yayınlanmıştır.

Kaynaklar

Ozan, C., & Köse, E. (2013). Adaptation of Attitudes toward Educational Measurement Inventory (ATEMI) to Turkish. e-International Journal of Educational Research, 4(2), 29-47.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı burada mevcuttur: egitimde-olcme-ve-degerlendirmeye-yonelik-tutum-envanteri-toad.pdf

Dergipark üzerinden makale bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

[quads id=5]

Eğitimde Ölçme ve Değerlendirmeye Yönelik Tutum Envanteri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu envanter toplam 3 alt boyut ve 31 maddeden oluşmaktadır:

• İlgi (13 madde):
• Ölçme ve değerlendirmeyi değerli bir şey olarak görmüyorum.
• Ölçme ve değerlendirme okul ortamında nadiren kullanıldığından çok yararlı değildir.
• Duyuşsal (10 madde):
• Ölçme ve değerlendirme dersi alma düşüncesi bile beni korkutuyor.
• Ölçme ve değerlendirme dersinde kendime güvenmiyorum.
• Ders (8 madde):
• Sadece, zorunlu olursa ölçme ve değerlendirme dersi alırım.
• Ölçme ve değerlendirme dersinde hoşlandıklarım hoşlanmadıklarımdan daha fazladır.