Örgüt Sağlığı Ölçeği

Özet

Örgüt Sağlığı Ölçeği, Güllü ve Donuk (2018) tarafından Türkçe’ye kazandırılmış bir uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, bir organizasyonun iç dinamiklerini, çalışan memnuniyetini, etik standartlarını ve genel işleyiş kalitesini ölçmeyi amaçlayan kapsamlı bir araçtır. Ölçek, özellikle organizasyonel Örgüt Sağlığı kavramının çok boyutlu yapısını Türk kültürüne uygun bir şekilde değerlendirmek üzere geliştirilmiştir.

Ölçek, toplam 20 maddeden oluşmakta olup, temel olarak iletişim, motivasyon, güven, etik davranışlar, kaynak paylaşımı ve hedeflere ulaşma gibi kritik organizasyonel alanlara odaklanmaktadır. Çalışanların organizasyon içindeki deneyimlerini ve organizasyonun kurumsal itibarını değerlendirmesi açısından önemli bir tanı aracı sunar.

Anahtar Kelimeler

Örgüt Sağlığı, Organizasyonel Gelişim, Çalışan Memnuniyeti, Kurumsal İletişim, Geçerlik, Güvenirlik, Yönetim, Etik.

Yazarlar

Sevim GÜLLÜ, Burhan DONUK

Amaç

Örgüt Sağlığı Ölçeği’nin temel amacı, organizasyonel sağlığın subjektif ve objektif göstergelerini sistematik bir biçimde ölçebilen, psikometrik açıdan sağlam bir araç sunmaktır. Bu uyarlama çalışması, uluslararası literatürde kabul görmüş olan organizasyon sağlığı yapısını, Türkiye’deki farklı sektörlerdeki çalışanlar üzerinde güvenilir ve geçerli bir şekilde uygulamayı mümkün kılmayı hedeflemiştir.

Ölçek sonuçları, yöneticilere organizasyonel zayıflık ve güçlüklere dair net veriler sağlayarak, stratejik insan kaynakları planlaması ve örgütsel iyileştirme süreçlerine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle iletişim akışının, motivasyon düzeyinin ve etik iklimin değerlendirilmesinde kritik rol oynar.

Yapı

Ölçek, organizasyonel sağlığı çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. İncelenen yapılar arasında temel olarak şunlar bulunmaktadır: İç İletişim ve Güven Ortamı (yöneticiler ve çalışanlar arasındaki etkileşim, departmanlar arası açıklık), Çalışan Morali ve Motivasyonu (organizasyondan duyulan gurur, genel moral ve motivasyon düzeyi), Etik ve Adalet (kurallara uygun davranış, kaynakların adil paylaşımı, yazılı etik kodların varlığı), Yönetici Etkinliği ve Takdir (yöneticilerin ulaşılabilirliği, başarıların takdiri) ve Kurumsal İtibar ve Hedef Başarısı (organizasyonun itibarı, hedeflere ulaşma yeteneği).

Bu 20 madde, organizasyonun sadece çıktılarını değil, aynı zamanda çalışanların duygusal ve psikolojik bağlılıklarını da yansıtan kritik süreçleri kapsamaktadır. Organizasyonel sağlığın bu bütüncül yapısı, ölçeğin geniş bir uygulama alanına sahip olmasını sağlamaktadır.

Geçerlik

Güllü ve Donuk (2018) tarafından yürütülen geçerlik çalışması, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve amaca hizmet edebilirliğini incelemiştir. Çalışmada, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de doğrulanıp doğrulanmadığını belirlemek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

Geçerlik analizleri, maddelerin ölçmek istedikleri örtük yapıyı ne derece iyi temsil ettiğini göstermelidir. Ölçeğin, organizasyonel sağlıkla ilgili teorik beklentilerle tutarlı faktör yüklerine sahip olduğu ve ilgili yapısal eşitlik modelleme (SEM) uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu raporlanmıştır (Detaylı sonuçlar için orijinal makaleye başvurulmalıdır: researchgate.net).

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) kullanılarak değerlendirilmiştir. Bir ölçeğin güvenilir olması, aynı koşullar altında tekrar uygulandığında tutarlı sonuçlar vermesi anlamına gelir.

Uyarlama çalışmasında, Örgüt Sağlığı Ölçeği’nin genel iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu ve alt boyutlarının da kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğu belirtilmektedir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu ve ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik, ölçeğin organizasyonel sağlık düzeylerini istikrarlı bir şekilde ölçebildiğini ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, 20 maddenin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve organizasyonel sağlığın kaç temel boyuttan oluştuğunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Çalışmada, faktör yapısının orijinal ölçek yapısıyla uyumlu olduğu veya kültürel farklılıklar nedeniyle revize edilmiş bir yapının ortaya çıktığı varsayılmaktadır. Analizler, ölçeğin yapısal geçerlik kanıtlarını destekleyerek, her bir faktörün organizasyonel sağlığın farklı bir yönünü temsil ettiğini göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendini Değerlendirme (Self-Report) Anket Tipi Ölçek

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışanlar ve Yönetici Kadroları

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışan Popülasyonu

Popülasyon Detayları: Organizasyonel bağlamda görev yapan tüm çalışanlar (muhtemelen farklı sektörlerden toplanmış bir örneklem).

Test Metodolojisi: 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanması beklenen 20 maddeden oluşur. Derecelendirme formatı orijinal çalışmada belirtilmemiş olsa da, sosyal bilimler araştırmalarında sıklıkla “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a uzanan bir yapı kullanılır.

Anahtar Kelimeler

Organizasyonel Verimlilik, Çalışan Bağlılığı, Etik İklim, Liderlik, Kurumsal İtibar, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir)

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sevim Güllü)

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi (Yazarın kurumsal adresi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek bir akademik çalışma kapsamında Türkçe’ye uyarlama yapılmıştır (Güllü & Donuk, 2018). Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereksinimleri için sorumlu yazar Sevim GÜLLÜ ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Telif ve kullanım ücretleri, yazarın ve yayıncı kuruluşun politikalarına bağlıdır.

Test Yılı: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

• Güllü, S. ve Donuk, B. (2018). Örgüt Sağlığı Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Zeynep Filiz Dinç (Ed.). Spor Bilimleri (s. 57-69) içinde. Akademisyen Yayınevi, Ankara.

• Ek kaynak: Çalışmanın ResearchGate bağlantısı: researchgate.net

Örgüt Sağlığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Yöneticiler/şefler ve çalışanlar arasında sık iletişim kurulması teşvik edilir.
2. Departman/bölümler arasındaki iletişim açık ve kolaydır.
3. Çalışanlar, organizasyondaki karar alma sürecinde uygun bir şekilde yer alırlar.
4. Çalışanlar, nerede çalıştıklarını dışarıdaki insanlara söylemekten gurur duyarlar.
5. Organizasyonda çalışanlar arasında güvene dayalı bir ortam mevcuttur.
6. Organizasyon çalışanlarının moral düzeyi yüksektir.
7. Organizasyon çalışanlarının motivasyonu yüksektir.
8. Organizasyon çalışanları arasında arkadaşça bir ortam vardır.
9. Organizasyon kayda değer bir üne sahiptir.
10. Çalışanlar, organizasyonun itibarını artırıcı faaliyetlerde bulunurlar.
11. Çalışanlara, kurallara uygun (etik) bir şekilde davranırlar.
12. Organizasyonda kaynaklar adil bir şekilde paylaşılmaktadır.
13. Organizasyonda yazılı etik kodlar mevcuttur.
14. Çalışanlar kendilerine değer verildiğini ve takdir edildiklerini hissederler.
15. Başarı, yöneticiler/şefler tarafından uygun bir şekilde takdir edilir.
16. Organizasyonel hedeflere genellikle ulaşılır.
17. Çalışanlar, organizasyonel hedefleri tanımlayabilirler.
18. Yöneticiler/şefler, organizasyonun yararına olacak şekilde hareket ederler.
19. Yöneticiler/şefler, arkadaş canlısı ve ulaşılabilirlerdir.
20. Çalışanların eğitim ve gelişimi için bir bütçe mevcuttur.