Örgüt Sağlığı Analiz Ölçeği

Özet

Örgüt Sağlığı Analiz Ölçeği, örgüt sağlığı kavramını ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle eğitim kurumlarının iç işleyişini, moralini, akademik odağını ve yönetimsel etkinliğini değerlendirmek üzere geliştirilmiştir. Ölçeğin uyarlaması, Nuray Kısa tarafından 2011 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, ilköğretim okulu yöneticilerinin duygusal zeka becerilerini kullanma düzeyleri ile okulların genel örgüt sağlığı arasındaki korelasyonu araştırmaktır. Bu bağlamda, ölçek Türk eğitim sistemine özgü koşullar dikkate alınarak standardize edilmiştir.

Ölçek, eğitim yönetimi ve örgütsel psikoloji alanlarında, kurumların sağlıklı işleyişini ve gelişim potansiyelini saptamak için önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgüt Sağlığı, Örgütsel Psikoloji, Eğitim Yönetimi, Duygusal Zeka, Okul Sağlığı, Uyarlama, Psikometrik Ölçek.

Yazarlar

Nuray Kısa

Amaç

Örgüt Sağlığı Analiz Ölçeği’nin temel amacı, uygulandığı kurumun (bu çalışmada ilköğretim okullarının) mevcut örgütsel sağlık düzeyini çok boyutlu olarak belirlemektir. Bu tespit, kurum içindeki sosyal ilişkilerin kalitesini, yönetim ve personel arasındaki güven düzeyini, akademik başarıya verilen önemi ve çatışma çözüm mekanizmalarının etkinliğini ölçmeyi içerir.

Ölçek, özellikle yöneticilerin davranışlarının ve yeterliliklerinin (bu çalışmada duygusal zeka becerilerinin), kurumun genel sağlığı üzerindeki etkisini nicel olarak ortaya koymak için tasarlanmıştır. Bu sayede, kurumların hangi alanlarda iyileştirme yapması gerektiği konusunda somut veriler sunulması hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, temel olarak Örgüt Sağlığı (Organizational Health) yapısını ölçmektedir. Örgüt sağlığı, bir kurumun çevresine başarılı bir şekilde uyum sağlama, iç kaynaklarını etkin kullanma ve uzun vadeli gelişimini sürdürme kapasitesini ifade eden kapsamlı bir yapıdır.

Örgüt sağlığı genellikle birkaç alt boyutta incelenir. Bu alt boyutlar, akademik ortamda genellikle aşağıdaki gibi bileşenleri içerir: Kurumsal Bütünleşme, Moral, Kaynak Yeterliliği, Akademik Vurgu ve Yönetimsel Etkinlik. Ölçeğin uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin bu çok boyutlu yapısının Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğu incelenmiştir.

Geçerlik

Kaynak verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yüksek lisans tezi kapsamında ölçeğin yapı geçerliğinin sağlanması için gerekli istatistiksel analizlerin yapıldığı varsayılmaktadır. Ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde, genellikle dilsel eşdeğerlik, kapsam geçerliği ve yapı geçerliği çalışmaları yürütülmüştür.

Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak belirlenen örgüt sağlığı alt boyutlarını ne derece temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik bilgileri kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılığını (internal consistency) belirlemek amacıyla muhtemelen Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek için test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapılmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini ortaya koyar.

Faktör Analizi

Ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunup korunmadığını incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin temel bileşenlerini ve alt boyutlarını keşfetmek için uygulanmıştır.

Tez çalışmasında, belirlenen faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olup olmadığını doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak modelin uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) raporlanmış olmalıdır. Bu analizler, uyarlanan ölçeğin çok boyutlu örgüt sağlığı yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme formatında olması muhtemeldir (Likert Tipi).

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitim Kurumu Personeli (Özellikle İlköğretim Okulu Yöneticileri ve Öğretmenler)

Age Group: Yetişkin (Çalışan Nüfus)

Population Details: İlköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenler. Bu tezin odak noktası okul yöneticileridir.

Test Methodology: Anket yöntemiyle veri toplama. Öz-bildirim temelli psikometrik ölçüm.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Kurumları, Psikometri, Yönetici Davranışları, Cronbach Alfa, Faktör Yapısı, Okul İklimi, Hacettepe Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Tezde belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Nuray Kısa (Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2011)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2011 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya yaygın uygulaması için orijinal ölçek sahibinden izin alınması gerekebilir. Ancak, akademik amaçlı tez çalışması genellikle üniversite enstitüsü kurallarına tabidir.

Ölçeğin orijinal halinin kullanım ücreti olup olmadığı bilinmemektedir. Uyarlama çalışmasının kendisi bir akademik çalışma olup, tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir.

Kaynaklar

1. Kısa, N. (2011). İlköğretim okulu yöneticilerinin duygusal zeka becerilerini kullanma düzeyleri ile ilköğretim okullarının örgüt sağlığı arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Bu ölçeğe ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
orgut-sagligi-analiz-olcegi-toad.pdf

Örgüt Sağlığı Analiz Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.