Online Öğretim Etkililiği Ölçeği

Özet

Online Öğretim Etkililiği Ölçeği, uzaktan eğitim ortamlarında görev yapan eğitimcilerin öğretim süreçlerindeki etkililik algılarını ölçmek amacıyla uluslararası bir ölçeğin Türkçeye adaptasyonu sonucu geliştirilmiştir. Bu psikometrik araç, özellikle COVID-19 pandemisi gibi zorunlu çevrimiçi eğitime geçiş dönemlerinde, akademik personelin çevrimiçi pedagojik yeterliliklerini ve ders sunum kalitelerini değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır. Ölçeğin adaptasyonu, Türk yükseköğretim bağlamında geçerlik ve güvenirlik standartlarını sağlamak üzere titizlikle yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Online öğretim, öğretim etkililiği, uzaktan eğitim, ölçek uyarlama, çevrimiçi öğrenme, akademik personel, psikometri.

Yazarlar

Metin Aşçı, Ramazan Yıldırım

Amaç

Online Öğretim Etkililiği Ölçeği’nin temel amacı, orijinal formu yabancı dilde olan bir ölçme aracını Türk kültürüne ve eğitim sistemine uyarlayarak, çevrimiçi öğrenme ve öğretme süreçlerinin ne kadar etkili algılandığını belirlemektir. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki akademisyenlerin ve öğretmenlerin uzaktan eğitim performanslarını objektif ve yapısal bir şekilde değerlendirebilecekleri güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına, eğitim politikası yapıcılarına ve kurumlara, çevrimiçi ders tasarımı, öğrenci etkileşimi ve teknoloji kullanımı gibi alanlarda iyileştirme gerektiren noktaları tespit etme fırsatı sunar. Böylece, çevrimiçi öğretim kalitesini artırmaya yönelik stratejik kararlar alınmasına yardımcı olur.

Yapı

Ölçek, çevrimiçi öğretim etkililiğini çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı genellikle, çevrimiçi ortamdaki öğretim kalitesini yansıtan temel bileşenleri kapsar. Tipik olarak bu boyutlar, pedagojik stratejilerin uygulanması, öğrenci-öğrenci ve öğrenci-eğitmen etkileşiminin yönetimi ve teknolojik araçların etkin kullanımı gibi alt faktörleri içerir.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin teorik yapısını koruyarak, bu yapısal boyutların Türk eğitim bağlamında da geçerli olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Bu, ölçeğin sadece genel bir etkililik puanı değil, aynı zamanda etkililiğin hangi spesifik alanlarda güçlü veya zayıf olduğunu gösteren alt boyut puanları da sağlamasına olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasında (Aşçı & Yıldırım, 2021), yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve/veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. Çalışmada, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen faktörlere uygun şekilde yüklendiği gösterilerek, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğü doğrulanmıştır.

Ayrıca, ölçek maddelerinin dilsel ve kültürel geçerliğini sağlamak için uzman görüşleri alınmış ve dil eşdeğerliği çalışmaları yapılmıştır. Bu süreçler, ölçeğin Türk kültürüne özgü dilsel nüansları dikkate alarak, orijinal ölçekteki anlam bütünlüğünü koruduğunu teyit etmiştir.

Güvenirlik

Online Öğretim Etkililiği Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin tekrarlanan uygulamalarda benzer sonuçlar üreteceğini göstermiştir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin hem genelinde hem de alt boyutlarında kabul edilebilir düzeyin üzerinde bulunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin çevrimiçi öğretim etkililiği algısını ölçmede kararlı ve güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Aşçı ve Yıldırım (2021) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını incelemek üzere Faktör Analizi yöntemlerini kullanmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik olarak desteklendiğini göstermiştir.

Özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin veri setine ne kadar iyi uyum sağladığını gösteren uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, modelin kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını ve ölçeğin faktör yapısının kültürel bağlamda geçerli olduğunu ortaya koymuştur.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal ölçek genellikle 5 veya 7 noktalı Likert formatını kullanır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Belirtilmemiş, genellikle İngilizce)

Popülasyon Grubu: Akademisyenler ve Yükseköğretim Kurumlarındaki Öğretim Elemanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim seviyesindeki profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde çevrimiçi veya uzaktan eğitim veren öğretim üyeleri ve görevlileri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, çevrimiçi öğretim rollerindeki etkililiklerini belirli maddeler üzerinden derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Ölçek geliştirme, eğitim psikolojisi, çevrimiçi pedagoji, faktör analizi, güvenirlik analizi, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Metin Aşçı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlarla iletişime geçmeyi gerektirir. Kullanım izni için sorumlu yazar Metin Aşçı ile iletişim kurulması tavsiye edilir. Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımına dair herhangi bir ücret bilgisi mevcut değildir, ancak akademik kullanım genellikle ücretsizdir.

Kaynaklar

Aşçı, M., & Yıldırım, R. (2021). Turkish Adaptation of Online Teaching Effectiveness Scale. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 16(3), 299-315.

DOI: https://doi.org/10.29329/epasr.2020.373.15

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: turkish-adaptation-of-online-teaching-effectiveness-scale-toad.pdf

Çevrimiçi Öğretim Etkililiği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam ve doğru kullanımı için yayımlanmış akademik makaleye (Aşçı & Yıldırım, 2021) başvurulması gerekmektedir. Maddelerin, ölçeği uygulayacak araştırmacılar tarafından makale içeriğinden temin edilmesi zorunludur.