Okuma Öğrenme Alanı Ölçeği

Özet

Okuma Öğrenme Alanı Ölçeği, 2011 yılında Gömleksiz, Sinan ve Demir tarafından ölçek geliştirme çalışması kapsamında oluşturulmuştur. Bu araç, özellikle İlköğretim ikinci kademe (ortaokul) Türkçe dersi öğretim programında yer alan “Okuma” öğrenme alanına ilişkin kazanımların, öğretmenlerin görüşlerine göre hangi düzeyde gerçekleştiğini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, programın uygulama etkinliğini ve öğretmenlerin bu alandaki algılarını ölçmeyi hedefleyen sistematik bir değerlendirme aracıdır.

Araştırma, Okuma öğrenme alanının pedagojik süreçteki yerini ve öğretmenlerin bu kazanımların edinimine dair deneyimlerini nicel verilerle ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu bağlamda, ölçek, eğitim araştırmaları ve program değerlendirme çalışmalarında kullanılmak üzere önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okuma Öğrenme Alanı Ölçeği, Okuma Becerisi, Türkçe Öğretimi, Öğretmen Görüşleri, Program Değerlendirme, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Gömleksiz, M. N., Sinan, A. T., Demir, S.

Amaç

Okuma Öğrenme Alanı Ölçeği’nin temel amacı, İlköğretim ikinci kademe (genellikle 6., 7. ve 8. sınıflar) Türkçe dersi Öğretim Programı’nda yer alan “Okuma” öğrenme alanına ait hedeflerin ve kazanımların, uygulamada görevli olan öğretmenler tarafından ne derece gerçekleştirildiğine dair algılarını ve görüşlerini saptamaktır.

Bu ölçek, programın ilgili kısmının etkililiğini ölçmek, olası uygulama sorunlarını tespit etmek ve gelecekteki program geliştirme çalışmalarına ışık tutacak somut verilere ulaşmak için kritik öneme sahiptir. Araç, öğretmenlerin pedagojik yeterlilikleri ve programın uygulanabilirliği hakkındaki değerlendirmelerini toplamaya odaklanmıştır.

Yapı

Ölçek, öğretmen görüşleri çerçevesinde Okuma Öğrenme Alanı kazanımlarının gerçekleşme düzeyini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Ölçülen temel psikolojik veya pedagojik yapı (konstrukt), öğretmenlerin program hedeflerine ulaşma konusundaki algılanan yeterlilikleri ve uygulama ortamının uygunluğudur.

Ölçek maddeleri genellikle Okuma stratejileri, okuduğunu anlama, eleştirel okuma ve söz varlığını geliştirme gibi temel okuma becerilerine yönelik kazanımların sınıfta ne kadar etkin bir şekilde ele alındığını değerlendiren ifadelerden oluşur. Bu, dolaylı yoldan Türkçe öğretim programının uygulama başarısının bir göstergesini sunar.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır, ancak kaynak metinde spesifik bir geçerlik değeri belirtilmemiştir. Akademik bir dergide yayınlanan geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin muhtemelen hem kapsam (içerik) hem de yapı geçerliği test edilmiştir.

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, Türkçe dersi Okuma Öğrenme Alanı’ndaki tüm kazanımları temsil edip etmediği, alanında uzman akademisyen ve öğretmenlerin görüşleri alınarak sağlanmıştır.
• Yapı Geçerlik: Geçerlik analizleri, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir (Bkz. Faktör Analizi bölümü).

Güvenirlik

Kaynak metinde Güvenirlik bilgisi doğrudan verilmemiş olsa da, geliştirilen bir ölçekte iç tutarlılık (Internal Consistency) analizinin yapılması standart bir prosedürdür. Bu tür bir ölçekte genellikle Cronbach Alfa (Güvenirlik katsayısı) değeri hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ölçeğin farklı denek gruplarında ve farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme kapasitesi, ölçeğin güvenirlik düzeyini belirler. Detaylı güvenirlik verileri, çalışmanın tam metninde (Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2011) yer almaktadır.

Faktör Analizi

Okuma Öğrenme Alanı Ölçeği, çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğü için, geliştirme aşamasında Yapı Geçerlik çalışmalarının temelini oluşturan Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Büyük ihtimalle, ölçeğin alt boyutlarını belirlemek ve maddelerin hangi faktörler altında toplandığını görmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin teorik yapısının empirik verilerle desteklenip desteklenmediğini ortaya koyar ve Okuma Öğrenme Alanı’nın kaç temel boyuttan oluştuğunu gösterir.

Araç

Test Tipi:

Geliştirme Tipi Ölçek. Öğretmen görüşlerini ölçmeye yönelik tutum veya algı ölçeği.

Format:

Derecelendirme formatı (Likert tipi ölçek) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Diller:

Türkçe.

Hedef Nüfus Grubu:

İlköğretim İkinci Kademe (Ortaokul) Türkçe Öğretmenleri.

Yaş Grubu:

Yetişkin (Öğretmenler).

Nüfus Detayları:

Ölçek, Türkçe dersi öğretim programını uygulayan ve bu program hakkındaki görüşlerini bildirebilecek profesyonel eğitimciler üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi:

Nicel araştırma yöntemi kullanılarak, öğretmenlerin algılanan gerçekleşme düzeylerini değerlendirmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim araştırmaları, Pedagojik Ölçme, Güvenirlik, İlköğretim, Türkçe Eğitimi, Kazanım Gerçekleşme Düzeyi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri:

Mevcut değil.

Yazışma Adresi:

Yayın kaynağı Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’dir. Yazışma adresi, 2011 tarihli makalenin ilk sayfasında yer almaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik bir dergide yayınlanan araştırma makalesi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için ilgili makalenin yazarları ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım amaçlı bir ölçek değildir.

Test Yılı: 2011 (Makalenin yayınlandığı yıl).

Ücret: Ölçek, akademik araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle ücretsizdir, ancak kullanım koşulları yazarlar tarafından belirlenmelidir.

Kaynaklar

Gömleksiz, M. N., Sinan, A. T. ve Demir, S. (2011). İlköğretim ikinci kademe Türkçe dersi öğretim programı’ndaki “okuma” öğrenme alanına ilişkin kazanımların gerçekleşme düzeyine yönelik öğretmen görüşleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1) 169-196.

Makalenin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: web.firat.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i (Okuma Öğrenme Alanı Ölçeği TOAD) aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okuma-ogrenme-alani-olcegi-toad.pdf

Okuma Öğrenme Alanı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak metinde doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.

Ancak ölçek, öğretmenlerin Okuma Öğrenme Alanı kazanımlarının (örneğin, metinleri anlama, yorumlama, değerlendirme, kelime bilgisi edinme gibi) gerçekleşme düzeyine dair algılarını ölçen ifadelerden oluşmaktadır.