Okullar için Ortakyaşar İlişkiler Ölçeği

Özet

Okullar için Ortakyaşar İlişkiler Ölçeği, ortaöğretim kurumlarının diğer örgütlerle kurduğu ortakyaşar ilişkileri (symbiotic relationships) ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Elif Gamze Özcan tarafından 2017 yılında Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan doktora tezi kapsamında oluşturulmuştur. Bu araç, eğitim yönetimi ve örgütsel ekoloji bağlamında okullar arası ve kurumlar arası işbirliği dinamiklerini, karşılıklı bağımlılığı ve kaynak alışverişini sistematik olarak değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Ölçek, sadece ilişkinin varlığını değil, aynı zamanda ortakyaşamı başlatan tarafı, ilişkiye duyulan ihtiyacın seviyesini ve bu ilişkinin okul üzerindeki etkilerini de sorgulayan kapsamlı maddeler içermektedir. Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin yapısal yeterliliğini ve ölçümlerin tutarlılığını desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Ortakyaşar İlişkiler, Symbiotic Relationships, Okul Yönetimi, Örgütler Arası İlişkiler, Eğitim Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Ortaöğretim.

Yazarlar

Elif Gamze Özcan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaöğretim kurumları ile diğer harici örgütler arasındaki karşılıklı bağımlılık ve işbirliği seviyelerini, yani ortakyaşar ilişkilerin doğasını ve yoğunluğunu tespit etmektir. Ölçek, özellikle eğitim yöneticilerinin, okulların çevresel faktörlerle nasıl etkileşime girdiğini ve bu ilişkilerin okulun kaynak erişimi ve performansı üzerindeki etkilerini anlamalarına yardımcı olacak veriler sağlamayı hedefler.

Ölçek, ayrıca ortakyaşamı başlatan veya talep eden tarafın kim olduğunu (C maddesi) ve bu ilişkiye hangi tarafın daha çok ihtiyaç duyduğunu (D maddesi) belirlemeye yönelik maddeler içererek, ilişkisel güç dengesi ve bağımlılık yapısı hakkında detaylı bilgi edinilmesini amaçlamaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, örgütsel ekoloji ve örgütler arası ilişkiler literatüründe merkezi bir kavram olan ortakyaşar ilişki yapısını ölçmektedir. Bu yapı, iki veya daha fazla bağımsız örgütün, karşılıklı fayda veya kaynak eksikliklerini giderme motivasyonuyla kurduğu işbirliği ve etkileşim biçimlerini ifade eder.

Ölçek, bu ilişkilerin çok boyutlu doğasını yakalamak üzere tasarlanmıştır. Maddeler, ilişkinin genel tanımını (A ve B), ilişkinin başlangıç dinamiklerini (C), tarafların bağımlılık düzeylerini (D) ve ilişkinin okul açısından somut sonuçlarını (E) değerlendiren alt boyutlara sahiptir. Bu yaklaşım, sadece ilişkinin varlığını değil, aynı zamanda niteliğini ve işlevselliğini de inceleme olanağı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen analizlerde, A, B, E ve F maddeleri için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği değeri incelenmiştir. Ek 5.10-13’te gösterilen bu değerin 0.60’tan büyük olması, veri setinin faktör analizi için yeterli büyüklükte ve uygun olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, korelasyon matrisinin birim matris olup olmadığını test eden Bartlett’s Küresellik Testi uygulanmıştır. Bu testte, “Korelasyon matrisi birim matristir” şeklindeki sıfır hipotezinin reddedilmesi için p değerinin 0.05’ten küçük olması gerekmektedir. Analiz sonuçlarının bu şartı sağlaması (p < 0.05), maddeler arasında anlamlı bir korelasyon bulunduğunun ve dolayısıyla temel bir yapının ölçüldüğünün güçlü bir göstergesidir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, A, B, E ve F maddeleri için varyans analizleri (ANOVA) kullanılarak incelenmiştir. Ek 5.6-9 ile gösterilen bu analizler, 67 katılımcının A-13, B-13, E-13 ve F-13 maddelerine verdiği cevapların puan bakımından benzerlik gösterip göstermediğini değerlendirmiştir.

Varyans analizi sonuçlarında elde edilen p değeri 0.000 olarak bulunmuştur (p < 0.05). Bu sonuç, ölçümlerin yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve katılımcıların ilgili maddelere benzer şekillerde yanıt verdiğini göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin iç tutarlılığının yeterli düzeyde olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, KMO ve Bartlett’s Küresellik Testlerinin kullanılması, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek için Faktör Analizi yöntemlerinin uygulandığını göstermektedir. Geçerlik bölümünde belirtilen istatistiksel sonuçlar (KMO > 0.60 ve Bartlett p < 0.05), veri setinin faktörleştirilebilir olduğunu ve maddelerin ortakyaşar ilişki yapısını temsil eden temel faktörler etrafında toplandığını doğrulamaktadır.

Analizler özellikle A, B, E ve F maddelerine odaklanmıştır, bu da ölçeğin bu maddeler etrafında kümelenen ana boyutlardan oluştuğunu düşündürmektedir. Ancak kaynak metinde faktör sayısı veya faktör yükleri hakkında detaylı bilgi verilmemiştir.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme

Format: Çok Maddeli Sorgulayıcı Ölçek

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaöğretim Kurumları Yöneticileri ve İlgili Personel

Age Group: Yetişkin

Population Details: Güvenirlik analizleri 67 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Anket/Ölçek tabanlı ölçüm.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yönetimi, Örgütsel Ekoloji, Kurumlar Arası İşbirliği, KMO, Bartlett Testi, Güvenilirlik Analizi, Varyans Analizi (ANOVA).

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Elif Gamze Özcan’ın 2017 yılında tamamladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları için sorumlu yazar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı: 2017

Kaynaklar

Özcan, E. G. (2017). Ortaöğretim kurumlarının diğer örgütlerle ortakyaşar ilişkileri (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: okullar-icin-ortakyasar-iliskiler-olcegi-toad.pdf

İlgili akademik yayına şu bağlantıdan ulaşılabilir: turkishstudies.net

Okullar için Ortakyaşar İlişkiler Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

A’dan H’ye kadar harfler ile simgelenen maddeler yer almıştır:

1. A. Aşağıdaki ifadelerden hangileri okulun bu kurumla ortakyaşamını anlatır?
2. B. Aşağıdaki ifadelerden hangileri bu kurumla okulun ortakyaşamını anlatır?
3. C. Ortakyaşamı başlatan / talep eden taraf hangisidir?
4. D. Bu ilişkiye hangi taraf daha çok ihtiyaç duymaktadır?
5. E. Okul açısından hangisi gerçekleşir?