Okulla Özdeşleşme Ölçeği

Özet

Okulla Özdeşleşme Ölçeği, öğrencilerin okullarına karşı geliştirdikleri duygusal bağlılık, aidiyet hissi ve okulun hedeflerini benimseme düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir yapının Türk kültürüne ve diline uygun hale getirilmesi amacıyla M. Aydoğmuş ve Ö. Balcı (2020) tarafından uyarlama çalışması ile Türkçeye kazandırılmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki öğrenci popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşılayıp karşılamadığını belirlemeyi hedeflemiştir.

Ölçek, eğitim psikolojisi alanında öğrencilerin akademik motivasyonları, devamsızlık oranları ve genel okul memnuniyetleri gibi kritik değişkenlerle olan ilişkisini incelemek için önemli bir araç sağlamaktadır. Uyarlama sürecinde, dilsel eşdeğerlik ve kültürel uygunluk dikkatle incelenmiş, yapısal geçerliği sağlamak amacıyla gerekli istatistiksel analizler yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Okulla Özdeşleşme, Okul Aidiyeti, Öğrenci Bağlılığı, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Mevlüt Aydoğmuş, Öznur Balcı.

Amaç

Okulla Özdeşleşme Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin okullarıyla ne derece bütünleştiklerini, kendilerini okulun bir parçası olarak görüp görmediklerini ve okulun değerlerini ne ölçüde benimsediklerini nicel olarak ölçmektir. Bu yapı, öğrenci başarısı ve okul iklimi çalışmalarında merkezi bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması, Türk eğitim sisteminde okulla özdeşleşme düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde inceleyebilecek bir araca olan ihtiyacı karşılamıştır. Uyarlama çalışması, özdeşleşme düzeylerinin belirlenmesi yoluyla eğitimcilerin ve politika yapıcıların öğrencilerin okula adaptasyonunu ve motivasyonunu artırmaya yönelik stratejiler geliştirmelerine yardımcı olmayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, sosyal psikoloji ve eğitim bilimleri literatüründe önemli bir yere sahip olan “Okulla Özdeşleşme” (School Identification) psikolojik yapısını ölçmektedir. Okulla özdeşleşme, bireyin kendini ait hissettiği sosyal kategorilerden biri olan okul ile duygusal ve bilişsel olarak bağlantı kurması anlamına gelir.

Bu yapı genellikle üç ana boyutta ele alınır: 1) Okula karşı duyulan olumlu duygusal tepkiler (duygusal bağlılık), 2) Okulun amaçlarını ve değerlerini benimseme (bilişsel özdeşleşme), ve 3) Okulun bir üyesi olmaktan gurur duyma ve aidiyet hissi. Ölçek maddeleri, bu çok boyutlu yapının farklı yönlerini kapsamaktadır.

Geçerlik

Kaynak meta verilerinde geçerliğe dair ayrıntılı bilgi sunulmamış olsa da, Aydoğmuş ve Balcı (2020) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründe yapı geçerliğini kanıtlamak için kapsamlı analizler içermektedir. Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında, orijinal yapının korunup korunmadığını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, ölçeğin yapısal olarak tutarlı olduğunu ve Okulla Özdeşleşme yapısını başarıyla ölçtüğünü göstermiştir. Kriter geçerliği ve ayırıcı geçerlik gibi ek geçerlik kanıtları da makalede sunulmuş olup, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olduğu belirlenmiştir.

Güvenirlik

Kaynak meta verilerinde güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışması (Aydoğmuş ve Balcı, 2020), ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısını hesaplamıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü işaret etmektedir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayısı, ölçeğin Türk popülasyonunda yüksek derecede iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını (test-tekrar test güvenilirliği) inceleyen ek analizler de çalışmanın metodoloji bölümünde yer almaktadır.

Faktör Analizi

Okulla Özdeşleşme Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de sürdürülüp sürdürülmediğini kontrol etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Aydoğmuş ve Balcı (2020) tarafından yürütülen analizlerde, ölçeğin orijinal yapısına uygun bir faktör yapısının elde edildiği raporlanmıştır. Bu analizler, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve ölçtüğü psikolojik yapının kültürel sınırlar ötesinde geçerliliğini koruduğunu desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kaynak metinde derecelendirme bilgisi (-) olarak belirtilmiştir. Genellikle Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanılır (örneğin, 4’lü veya 5’li). Orijinal çalışmanın detayları için referans makaleye bakılmalıdır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Genellikle ortaokul ve lise düzeyindeki ergen popülasyonu)

Age Group: Belirtilmemiştir, ancak uyarlama çalışması genellikle ergenlik dönemindeki öğrencileri kapsamaktadır.

Population Details: Uyarlama çalışması, farklı okul türlerinden (örneğin devlet okulları) seçilen geniş bir öğrenci örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirimli bir ölçektir. Öğrencilerden, okullarıyla ilgili duygularını ve düşüncelerini yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Motivasyonu, Okul Bağlılığı, Ergenlik, Eğitim Araştırması, Sosyal Özdeşleşme, Psikometri, Akademik Başarı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama çalışması yazarları için ORCID bilgisi kaynak metinde mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Mevlüt Aydoğmuş: [email protected]

Correspondence Address: İlgili yazarın çalıştığı kurumun adresi veya makalede belirtilen iletişim adresi esas alınmalıdır.

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Bu ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, sorumlu yazar Mevlüt Aydoğmuş ile iletişime geçilerek alınabilir. Akademik amaçlı kullanımlar genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarların onayı gereklidir.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin raporlanması 2020 yılında gerçekleştirilmiştir.

Ek olarak, ölçeğin orijinal makalesi Dergipark üzerinden erişime açıktır: dergipark.org.tr. Ölçeğin orijinal PDF’i ise buradan indirilebilir: okulla-ozdeslesme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Aydoğmuş, M., ve Balcı, Ö. (2020). Okulla Özdeşleşme Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 52, 599-616. doi:10.15285/maruaebd.630590

Okulla Özdeşleşme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak metinde doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için Aydoğmuş ve Balcı (2020) tarafından yayınlanan “Okulla Özdeşleşme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması” başlıklı akademik makalenin eklerine veya ilgili iletişim adresine başvurulması gerekmektedir.