Okula Yönelik Güdü Envanteri

Özet

Okula Yönelik Güdü Envanteri (OYGE), öğrencilerin akademik bağlamdaki motivasyonel yönelimlerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçme aracıdır. Bu envanterin Türkçe’ye uyarlanması, Öner Uslu ve Tuba Öğretmen (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye kültürüne ve diline uygunluğunu, psikometrik özelliklerini ve faktör yapısını incelemeyi amaçlamıştır. OYGE, öğrencilerin okula karşı sergiledikleri içsel ve dışsal motivasyon düzeylerini ve motivasyonsuzluk (amotivation) durumlarını tespit etmede kritik bir rol oynar.

Ölçek, eğitim psikolojisi ve rehberlik alanlarında, öğrencilerin öğrenme süreçlerine katılımını ve akademik başarılarını etkileyen temel motivasyon faktörlerini belirlemek için kullanılmaktadır. Adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik sunduğunu doğrulamıştır, bu da onun Türkiye’deki akademik araştırmalarda ve uygulamalarda kullanımına olanak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okula Yönelik Güdü Envanteri, akademik güdü, motivasyon, okul, psikometrik özellikler, ölçek uyarlama, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Öner Uslu, Tuba Öğretmen

[quads id=5]

Amaç

Okula Yönelik Güdü Envanteri’nin temel amacı, öğrencilerin okula ve öğrenmeye yönelik motivasyon türlerini ve düzeylerini ölçmektir. Bu envanter, Öz Belirleme Teorisi (Öz Belirleme Teorisi) çerçevesinde, motivasyonu içsel, dışsal ve motivasyonsuzluk (amotivation) alt boyutlarında değerlendirerek, öğrencilerin neden okula gittiklerine dair derinlemesine bilgi sağlamayı hedefler.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının amacı ise, uluslararası geçerliliği kanıtlanmış bu aracı Türk eğitim sistemindeki öğrenci popülasyonuna kazandırmak ve Türkçe konuşulan bağlamlarda akademik motivasyon araştırmalarına bilimsel araç sağlamaktır.

Yapı

Ölçek, genellikle Edward Deci ve Richard Ryan’ın geliştirdiği Öz Belirleme Teorisi (Self-Determination Theory – SDT) temelinde yapılandırılmıştır. Bu teorik çerçeveye göre, motivasyon bir süreklilik üzerinde ele alınır ve tipik olarak şu alt yapıları içerir:

• İçsel Güdü (Intrinsic Motivation): Öğrencinin aktiviteyi keyif aldığı, ilgi duyduğu veya tatmin olduğu için gerçekleştirmesi.
• Dışsal Güdü (Extrinsic Motivation): Öğrencinin aktiviteyi bir sonuç elde etmek (ödül almak, cezadan kaçınmak gibi) amacıyla gerçekleştirmesi. Dışsal güdü kendi içinde farklı düzenleme biçimlerine ayrılabilir (örneğin, dışsal düzenleme, içe yansıtılmış düzenleme, özdeşleşmiş düzenleme).
• Motivasyonsuzluk (Amotivation): Öğrencinin aktiviteyi gerçekleştirme niyetinin veya isteğinin tamamen olmaması durumu.

OYGE, bu üç temel motivasyonel yapıyı ölçerek öğrencinin okul ortamındaki psikolojik ihtiyaçlarının ne ölçüde karşılandığını dolaylı olarak gösterir.

Geçerlik

Okula Yönelik Güdü Envanteri’nin uyarlama çalışmasında, Türkçe formunun yapı geçerliğini sağlamak amacıyla detaylı analizler yürütülmüştür. Yapılan analizler, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk kültüründe de korunduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Genellikle bu tür adaptasyon çalışmalarında yapı geçerliği (Construct Validity) için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır. Çalışmanın detayları ve spesifik geçerlik katsayıları Uslu ve Öğretmen (2018) tarafından yayınlanan makalede yer almaktadır. Bu analizler, ölçek maddelerinin ölçmek istedikleri motivasyon alt boyutlarıyla tutarlı bir şekilde kümelendiğini kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, ölçümlerin tutarlılık ve kararlılık derecesini ifade eder. OYGE’nin Türkçe formunun güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir.

İç tutarlılık analizleri, ölçeğin alt boyutlarının her birinin kendi içinde yüksek tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, envanterin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle yapılan ölçümlerde benzer sonuçlar vereceğine işaret ederek ölçeğin güvenilir bir araç olduğunu desteklemektedir. Çalışmada belirtilen spesifik güvenirlik değerleri, ilgili akademik yayında (Uslu & Öğretmen, 2018) detaylı olarak sunulmuştur.

Faktör Analizi

Okula Yönelik Güdü Envanteri’nin Türkçe uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını (İçsel Güdü, Dışsal Güdü ve Motivasyonsuzluk) Türk örnekleminde de başarıyla temsil edip etmediğini kontrol etmiştir.

Uyarlama çalışmasında genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör modelinin veri ile uyumu incelenir. Uslu ve Öğretmen (2018) çalışmasında, uyum iyiliği indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu raporlanarak, ölçeğin çok faktörlü yapısının kültürel bağlamda geçerliliği teyit edilmiştir.

Envanter Bilgileri

Test Tipi: Uyarlama

Format: Likert tipi derecelendirme ölçeği (Özgün formatına bağlı olarak genellikle 5 veya 7 seçenekli bir yapı kullanılır).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama); Orijinal dil genellikle İngilizcedir (Okul Motivasyonu Envanterinin orijinali).

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Ortaokul, lise ve üniversite öğrencileri üzerinde uygulanabilir).

Yaş Grubu: Akademik motivasyonun ölçüldüğü ergenlik ve genç yetişkinlik dönemi.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması Türkiye’deki farklı kademelerdeki öğrencilerden oluşan örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, öz bildirim yöntemiyle doldurulur.

Bu envanterin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okula-yonelik-gudu-envanteri-toad.pdf

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Öner Uslu

Test Yılı (Uyarlama): 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarın izni gerekebilir. Kullanım koşulları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Uslu, Ö. ve Öğretmen, T. (2018). Okula Yönelik Güdü Envanteri’nin Türkçe’ye uyarlanması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 386-403. doi: http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.391358

[quads id=5]

Okula Yönelik Güdü Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

[Okula Yönelik Güdü Envanteri’nin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır.]