Müzik Dinleme, Şarkı Söyleme ve Çalgı Çalmaya Yönelik Güdü Ölçekleri

Özet

Bu çalışma, bireylerin üç temel müzikal aktiviteye (müzik dinleme, şarkı söyleme ve çalgı çalma) yönelik güdü düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş üç ayrı ölçek setini sunmaktadır. Ölçekler, geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılarak psikometrik açıdan sağlam bir zemin üzerine inşa edilmiştir. Ölçek geliştirme süreci, faktör analizi gibi yapı geçerliliği yöntemlerini ve madde istatistikleri ile bölünmüş test çözümlemelerini içeren güvenirlik hesaplamalarını kapsamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma müzik psikolojisi alanında kullanılmak üzere 3’lü Likert formatında, spesifik motivasyonel yapıları ölçen araçlar sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Güdü, Müzik Motivasyonu, Müzik Dinleme, Şarkı Söyleme, Çalgı Çalma, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Psikometri

Yazarlar

Gülcan Ateş, Sabahat Burak

Amaç

Bu ölçek setinin temel amacı, bireylerin müzikle ilişkili üç farklı temel davranış biçimine yönelik sahip oldukları motivasyonel eğilimleri ayrı ayrı ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek psikometrik araçlar geliştirmektir. Müzik dinleme, şarkı söyleme ve çalgı çalma eylemlerinin her biri, kendine özgü güdüsel temellere dayanabilir; bu nedenle, araştırmacılar bu üç alanı bağımsız ölçeklerle incelemeyi hedeflemiştir.

Bu çalışma, mevcut müzik motivasyonu literatürüne katkı sağlamak amacıyla yürütülmüş bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Geliştirilen bu araçlar, eğitim bilimleri, sanat psikolojisi ve müzikolojideki araştırmacılara, bireylerin müzikal ilgi ve katılım düzeylerinin ardındaki güdüsel dinamikleri anlamada yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapısal Kavram

Ölçek setinin ölçtüğü temel yapısal kavram, bireyin müzikle aktif veya pasif etkileşimde bulunma isteğini ve nedenlerini ifade eden müzik güdüsüdür. Bu güdü, genel bir yapı yerine, spesifik davranışsal alanlara ayrılmıştır:

• Müzik Dinlemeye Yönelik Güdü
• Şarkı Söylemeye Yönelik Güdü
• Çalgı Çalmaya Yönelik Güdü

Her bir alt ölçek, ilgili müzik aktivitesine yönelik bireysel motivasyonun içsel (keyif, rahatlama) veya dışsal (sosyal baskı, performans) bileşenlerini yakalamayı amaçlamaktadır. Örneğin, Müzik Dinleme Ölçeği, dinlemenin getirdiği rahatlama ve haz gibi içsel faktörlere odaklanırken; Şarkı Söyleme Ölçeği, sosyal veya fiziksel zorluklar gibi daha karmaşık motivasyonel engelleri veya itkileri değerlendirir.

Geçerlik

Geliştirme çalışmasının doğası gereği, toplanan verilerin yapı geçerliliği, istatistiksel yöntemlerle detaylı olarak incelenmiştir. Yapı geçerliliğini tesis etmek için temel olarak faktör analizi kullanılmıştır.

Bu analiz, ölçek maddelerinin teorik olarak öngörülen alt boyutları doğru bir şekilde temsil edip etmediğini test etmeyi sağlamıştır. Ölçeklerin, birbirinden ayrık üç farklı güdüsel yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak, elde edilen skorların yorumlanabilirliği açısından kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Ölçeklerin iç tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla kapsamlı güvenirlik hesaplamalarına başvurulmuştur. Güvenirlik analizleri, özellikle madde istatistikleri ve bölünmüş test çözümlemeleri (split-half analysis) kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Madde istatistiklerinin incelenmesi, her bir maddenin toplam ölçek puanına katkısını ve iç tutarlılığını değerlendirmeye olanak tanımıştır. Bölünmüş test çözümlemeleri ise, ölçeğin rastgele iki yarıya bölündüğünde elde edilen sonuçların tutarlılığını göstererek ölçeğin genel güvenilirliği hakkında önemli bilgiler sunmuştur.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin temelini oluşturan faktör analizi, maddelerin altında yatan teorik yapıları ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Bu analiz, özellikle yapı geçerliliğinin sağlanmasında merkezi bir rol oynamıştır.

Faktör analizi, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun, gerçekten de üç ayrı ve anlamlı faktör (Müzik Dinleme, Şarkı Söyleme ve Çalgı Çalma Güdüleri) altında toplandığını doğrulamak amacıyla uygulanmıştır. Bu istatistiksel doğrulama, ölçek setinin çok boyutlu yapısının geçerliliğini desteklemektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Ölçek Geliştirme (Orijinal)

Format: Likert Tipi Derecelendirme

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon veya Eğitim Alan Bireyler (Müzikle ilgilenen gruplar)

Yaş Grubu: Çalışmanın bağlamı (Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu) göz önüne alındığında, genellikle yetişkinler veya üniversite öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Detaylı popülasyon bilgisi kaynakta sunulmamıştır, ancak ölçekler müzik aktivitelerine yönelik motivasyonu ölçtüğünden, müzikle etkileşimde bulunan bireyleri hedeflemektedir.

Test Metodolojisi: Üç bağımsız alt ölçekten oluşan, katılımcıların belirli ifadelere katılma düzeylerini değerlendirdiği öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Müzikal Davranış, Motivasyonel Ölçüm, Güdü Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Müzik Eğitimi, Yapı Geçerliliği

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bildiri sunumu (18. Uluslararası Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu, Antalya, 2019) ile ilişkilidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeklerin kullanımı için yazarlar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Erişim Linki: Çalışmanın sunum materyallerine veya ilgili belgelere aşağıdaki Google Drive bağlantısından erişilebilir: drive.google.com

Kaynaklar

1. Ateş, G. ve Burak, S. (2019). Müzik dinleme, şarkı söyleme ve çalgı çalmaya yönelik güdü ölçeklerin geliştirilmesi. 18. Uluslararası Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu’nda sunulan bildiri, Antalya, 16-20 Ekim 2019.

Müzik Dinleme, Şarkı Söyleme ve Çalgı Çalmaya Yönelik Güdü Ölçeklerinin Maddeleri

Ölçekler 3’lü Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır (1= Hiç Katılmıyorum, 2=Az Katılıyorum, 3= Katılıyorum).

• 1. Müzik Dinlemeye Yönelik Güdü Ölçeği: 11 maddeden oluşmaktadır. Örnek madde: 4. madde, “Müzik dinlemek beni dinlendiriyor.”
• 2. Şarkı Söylemeye Yönelik Güdü Ölçeği: 15 maddeden oluşmaktadır. Örnek madde: 9. madde, “Şarkı söylemek beni fiziksel olarak zorluyor.”
• 3. Çalgı Çalmaya Yönelik Güdü Ölçeği: 9 madden oluşmaktadır. Örnek madde: 3. madde, “Çalgının sesinden hoşlanıyorum.”