Okul Öncesi Oyun Davranış Ölçeği

Özet

Okul Öncesi Oyun Davranış Ölçeği (OÖODÖ), okul öncesi dönemdeki çocukların oyun davranışlarını sistematik bir şekilde değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, çocukların sosyal, bilişsel ve duygusal gelişim süreçlerinde kritik öneme sahip olan oyun kalitesini ve çeşitliliğini ölçmeyi hedefler. Hülya Gülay Ogelman tarafından 2012 yılında yapılan güvenirlik ve geçerlik çalışmaları ile Türk kültürüne özgü dilsel ve yapısal uygunluğu sağlanmıştır. Bu araç, eğitimciler ve araştırmacılar için çocukların gelişimsel ihtiyaçlarını belirlemede önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi, Oyun Davranışı, Psikolojik Ölçek, Güvenirlik, Geçerlik, Uyarlama, Çocuk Gelişimi

Yazarlar

Hülya Gülay Ogelman

Amaç

Okul Öncesi Oyun Davranış Ölçeği’nin temel amacı, 3 ila 6 yaş arasındaki çocukların sergilediği oyun davranışlarının farklı boyutlarını objektif ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, çocukların oyun sırasında gösterdikleri sosyal etkileşim düzeylerini, yaratıcılıklarını, problem çözme becerilerini ve duygusal ifadelerini değerlendirerek, gelişimsel normlardan sapmaları tespit etmeye yardımcı olur.

Ölçeğin geliştirilme (uyarlama) sürecindeki birincil hedef, uluslararası alanda kabul görmüş bir oyun davranış ölçeğini Türk kültürüne adapte ederek, Türk akademisyenlerinin ve uygulayıcılarının kullanımına sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki okul öncesi eğitim programlarının çocukların oyun temelli öğrenme ihtiyaçlarına ne ölçüde yanıt verdiğinin anlaşılmasına katkı sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, okul öncesi çocukların oyun davranışlarını temsil eden çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Genel olarak, oyun davranışları; sosyal katılım (yalnız oyun, paralel oyun, işbirlikçi oyun), bilişsel düzey (işlevsel oyun, sembolik oyun, kural tabanlı oyun) ve yaratıcılık/hayal gücü gibi temel bileşenler etrafında organize edilmiştir.

Bu ölçek, oyunun sadece bir eğlence aktivitesi değil, aynı zamanda çocuğun zihinsel, sosyal ve motor becerilerini geliştirdiği temel bir öğrenme aracı olduğu varsayımına dayanır. Ölçülen yapı, gözlem yoluyla elde edilen verilerle desteklenerek çocuğun doğal ortamındaki davranışsal eğilimlerini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ogelman (2012) tarafından yürütülen çalışmada, Okul Öncesi Oyun Davranış Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla çeşitli istatistiksel analizler kullanılmıştır. Yapılan bu geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçmesi beklenen oyun davranış boyutlarını doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Spesifik geçerlik bilgileri kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği ve ölçüt bağıntılı geçerlik yöntemleri uygulanır. Yapısal geçerliğin sağlanması, ölçeğin teorik oyun modelleriyle tutarlı faktör yapısına sahip olduğunu kanıtlar.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, Hülya Gülay Ogelman tarafından 2012 yılında yayımlanan makalede detaylandırılmıştır. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının zaman içinde veya farklı gözlemciler arasında tutarlılığını ifade eder.

Güvenirlik analizleri kapsamında, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır. Yüksek bir iç tutarlılık değeri, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu gösterir. Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek için test-tekrar test güvenirlik analizlerinin yapılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarının temel adımlarından biri olan Faktör Analizi, Okul Öncesi Oyun Davranış Ölçeği’nin orijinal yapısının Türkçe örneklemde korunup korunmadığını incelemek amacıyla kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını belirlemeye yardımcı olur.

Muhtemelen, keşfedici faktör analizi (KFA) ve ardından doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanarak ölçeğin çok boyutlu yapısı test edilmiş ve uyarlanan formun Türk kültürüne özgü oyun davranışlarını açıklayan faktör yapısı ortaya konmuştur. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen önemli istatistiksel kanıtlar sunar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak gözlem veya ebeveyn/öğretmen raporu)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Çocuklar

Yaş Grubu: 3-6 yaş arası çocuklar

Popülasyon Detayları: Türkiye’de okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Gözlem veya öğretmen/ebeveyn değerlendirmesi yoluyla çocuğun oyun davranışlarının puanlanması esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Oyun Gelişimi, Psikometrik Özellikler, Faktör Analizi, Erken Çocukluk Eğitimi, Çocuk Davranış Ölçeği, Hülya Gülay Ogelman

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Hülya Gülay Ogelman)

Yazışma Adresi: Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tahmini Kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı ve izin koşulları için sorumlu yazar Hülya Gülay Ogelman ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım genellikle yazarın iznine tabidir. Ölçeğin güvenirlik ve geçerlik çalışmasının yayımlandığı yıl 2012’dir.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okul-oncesi-oyun-davranis-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ogelman, H. G. (2012). Okul Öncesi Oyun Davranış Ölçeği’nin (OÖODÖ) Güvenirlik Geçerlilik Çalışmaları. İİB International Refereed Academic Social Sciences Journal , 3(2), 201-221.

Makalenin orijinal linki: iibdergisi.com

Okul Öncesi Oyun Davranış Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçeğin maddelerine dair bilgi bulunmamaktadır. Maddeler, yazarın 2012 tarihli makalesinden veya ilgili tez çalışmasından elde edilmelidir.