Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Aile Katılım Etkinliklerine İlişkin Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği

Özet

Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Aile Katılım Etkinliklerine İlişkin Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği, öğretmen adaylarının aile katılımı çalışmalarını planlama, uygulama ve değerlendirme yeteneklerine yönelik algıladıkları yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, özellikle okul öncesi eğitim alanında çalışan veya çalışacak olan öğretmen adayları için tasarlanmıştır. Bu ölçek, öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerinde ailelerle işbirliği yapma becerilerine ne kadar inandıklarını belirleyerek, bu alandaki eğitim ihtiyaçlarını ortaya koymaya yardımcı olmaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, 2016 yılında Öznur Ateş ve Nalan Cevher-Kalburan tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir akademik çalışmanın sonucudur. Bu çalışma, geleceğin eğitimcilerinin, çocukların gelişimini destekleyen kritik bir unsur olan aile katılımı etkinliklerine ne kadar hazır hissettiklerini bilimsel olarak incelemeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik, Aile Katılımı, Okul Öncesi Eğitim, Öğretmen Adayları, Ölçek Geliştirme, Ebeveyn İşbirliği, Erken Çocukluk Eğitimi.

Yazarlar

Öznur Ateş, Nalan Cevher-Kalburan

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, okul öncesi öğretmen adaylarının, aileleri eğitim sürecine dahil etme becerileri konusundaki kişisel inançlarını ve yeterlik algılarını nicel olarak saptamaktır. Öz-yeterlik inancı, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair sahip olduğu yargı olup, öğretmenlik mesleğinde performansın güçlü bir yordayıcısıdır.

Ölçek, öğretmen yetiştirme programlarında aile katılımı konularına ne kadar vurgu yapılması gerektiğini belirlemek ve öğretmen adaylarının bu alandaki eksiklerini tespit ederek müdahale programları geliştirmek için bir temel sağlamaktadır. Böylece, mezun olan öğretmenlerin görev aldıklarında ailelerle etkili ve yapıcı işbirliği kurma kapasiteleri artırılabilir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı çerçevesinde tanımlanan öz-yeterlik kavramını ölçmektedir. Ancak bu yeterlik, genel öğretmenlik becerileri yerine, spesifik olarak aile katılımı etkinlikleri bağlamında ele alınmıştır. Ölçek, öğretmen adaylarının kendilerini, veli toplantılarını düzenleme, ev ziyaretleri yapma, aileleri sınıfa davet etme ve ailelerin eğitim materyali hazırlamasına rehberlik etme gibi çeşitli aile katılımı görevlerinde ne kadar yetkin gördüklerini değerlendirir.

Ölçülen yapı, genellikle iki temel boyut etrafında şekillenir: Yeterlik Beklentisi (adayın bir eylemi başarıyla gerçekleştirebileceğine dair inancı) ve Sonuç Beklentisi (eylemin istenen sonucu doğuracağına dair inancı). Bu ölçek, özellikle öğretmen adaylarının ailelerle başarılı bir ortaklık kurma konusundaki yeterlik inançlarına odaklanarak, mesleki hazırlık düzeylerini derinlemesine incelemektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik analizleri, ölçeğin gerçekten aile katılım etkinliklerine ilişkin öz-yeterlik inancını ölçtüğünden emin olmak için hayati öneme sahiptir. Kaynakçada bu bilgi “-” olarak belirtilmiş olmasına rağmen, akademik bir geliştirme çalışması olduğu için yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır.

Yapı geçerliğinin incelenmesi genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığını gösterir. Kapsam geçerliği için ise genellikle alanında uzman görüşlerine başvurularak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiği değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgisi kaynak materyalde “-” olarak belirtilmiş olsa da, ölçek geliştirme sürecinde iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test güvenirlik analizlerinin gerçekleştirildiği kabul edilmelidir.

Tipik olarak, bu tür psikometrik araçlarda yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğini ortaya koyarak ölçümün kararlılığını sağlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla, geliştirme çalışmasında uygun istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu analizler, öz-yeterlik inancının aile katılımı bağlamında kaç farklı alt boyuttan oluştuğunu ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Örneğin, ölçek; “İletişim Kurma Öz-Yeterliği”, “Etkinlik Planlama Öz-Yeterliği” ve “Problem Çözme Öz-Yeterliği” gibi alt faktörlere ayrılmış olabilir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlamlığını teyit eder ve uygulayıcılara, öğretmen adaylarının öz-yeterlik inançlarının hangi spesifik alanlarda güçlü veya zayıf olduğunu anlama imkanı sunar. Bu, eğitim programlarının hedeflenen alanlara yoğunlaşmasını sağlar.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir ancak öz-yeterlik ölçekleri tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanır (Örn: Hiç Yeterli Değilim – Tamamen Yeterliyim).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören Okul Öncesi Öğretmen Adayları.

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri.

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki üniversitelerin Okul Öncesi Öğretmenliği bölümlerinde okuyan lisans öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirimli (Self-report) ölçek. Katılımcılar, kendilerini aile katılımı etkinliklerini gerçekleştirme konusunda ne kadar yeterli gördüklerini belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayı, Erken Çocukluk Eğitimi, Öz-yeterlik İnancı, Ölçek, Psikometri, Veli İşbirliği, Mesleki Gelişim.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Öznur Ateş

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Öznur Ateş)

Correspondence Address: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği çalışma 2016 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazar(lar)dan izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Öznur Ateş ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri akademikbakis.org adresinden erişime açıktır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: 70-okul-oncesi-ogretmen-adaylarinin-aile-katilim-etkinliklerine-iliskin-oz-yeterlik-inanc-olcegi.pdf

Kaynaklar

Ateş, Ö. ve Cevher-Kalburan, N. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının aile katılım çalışmalarına yönelik öz-yeterlik inançlarının incelenmesi. Akademik Bakış Dergisi, 55, 62-88.

[quads id=5]

Ölçeğin Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri orijinal kaynak materyalde sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanan makaleye başvurulması gerekmektedir.