Okul Öncesi Öğretmenlerinin Fen Eğitimi Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği (OÖFE-ÖZYETİÖ)

Özet

Okul Öncesi Öğretmenlerinin Fen Eğitimi Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği (OÖFE-ÖZYETİÖ), okul öncesi öğretmenlerinin fen eğitimi alanındaki yeterlik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, öğretmenlerin fen öğretimi becerilerine duydukları güven düzeyini belirlemeye odaklanmaktadır. Ölçeğin geliştirme süreci, yapısal geçerliğini test etmek için hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerinin kullanılmasıyla bilimsel titizlikle yürütülmüştür.

Bu ölçek, alanda çalışan araştırmacılara ve eğitim yöneticilerine, okul öncesi öğretmenlerinin mesleki gelişim ihtiyaçlarını ve fen eğitimi konusundaki öz-yeterlik inancı düzeylerini doğru bir şekilde saptama imkanı sunmaktadır. OÖFE-ÖZYETİÖ, fen eğitiminin erken çocukluk dönemindeki önemini vurgulayan güncel literatür ışığında hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Okul öncesi, Fen Eğitimi, Öz-Yeterlik İnancı, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Öğretmen Yeterlikleri.

Yazarlar

Günşen, G., ve Uyanık, G.

Amaç

OÖFE-ÖZYETİÖ’nün temel amacı, Türkiye’deki okul öncesi öğretmenlerinin, erken çocukluk dönemi fen eğitimi süreçlerini planlama, uygulama ve değerlendirme konularındaki kişisel öz-yeterlik inançlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu inançlar, öğretmenlerin sınıf içi davranışlarını ve öğrencilere sundukları Fen Eğitimi deneyimlerinin kalitesini doğrudan etkilemektedir.

Ölçek, öğretmenlerin kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini belirleyerek, eğitim programlarının ve hizmet içi eğitimlerin bu ihtiyaçlara göre yeniden yapılandırılmasına olanak sağlamaktadır. Bu sayede, okul öncesi eğitimde fen okuryazarlığının temelinin sağlam atılmasına katkıda bulunulması hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, öz-yeterlik inancı kavramı üzerine kurulmuştur. Öz-yeterlik, bireyin belirli bir eylemi başarıyla gerçekleştirme yeteneğine dair kendi yargısıdır. OÖFE-ÖZYETİÖ bağlamında bu yapı, okul öncesi öğretmenlerinin fen kavramlarını açıklama, bilimsel süreç becerilerini (gözlem, tahmin, deney vb.) kullanma ve fen etkinliklerini çocukların gelişim düzeyine uygun hale getirme yeteneklerine olan inançlarını kapsamaktadır.

Ölçek, muhtemelen fen eğitimi öz-yeterliğinin farklı boyutlarını (örneğin, sonuç beklentisi ve kişisel yeterlik) ölçmek üzere alt boyutlara ayrılmıştır. Bu alt boyutlar, öğretmenlerin hem kendi bilgi ve becerilerine hem de bu becerileri uyguladıklarında elde edecekleri sonuçlara dair inançlarını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla kapsamlı istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Geçerlik çalışması, OÖFE-ÖZYETİÖ’nün gerçekten de okul öncesi öğretmenlerinin fen eğitimi alanındaki öz-yeterlik inançlarını ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır. Bu amaçla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

AFA, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını ortaya çıkarmak için kullanılmış, ardından DFA ise elde edilen bu yapının örneklemden bağımsız olarak doğrulanıp doğrulanmadığını kontrol etmiştir. Bu iki aşamalı yaklaşım, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve bilimsel sağlamlığını göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ve ölçülmek istenen özelliği ne derecede hatasız ölçtüğünü ifade eder (Fraenkel, Wallen & Hyun, 2012; Özdamar, 2016). OÖFE-ÖZYETİÖ’nün güvenirliği, ölçeğin iç tutarlılığını incelemek suretiyle belirlenmiştir. Bu bağlamda, ölçeğin her bir alt boyutu ve ölçeğin tamamı için ayrı ayrı Cronbach’s alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır.

Yüksek Cronbach’s alfa katsayıları, ölçek maddelerinin birbirleriyle tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Bu analizler, ölçeğin farklı uygulamalarda ve farklı öğretmen gruplarında benzer sonuçlar verme yeteneğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

OÖFE-ÖZYETİÖ’nün yapı geçerliğini test etmek için kullanılan Faktör Analizi, iki temel adımdan oluşmuştur. İlk olarak, ölçek maddelerinin hangi temel psikolojik yapıları temsil ettiğini keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin kaç faktörden oluşması gerektiğini ve hangi maddelerin hangi faktör altında toplandığını belirlemiştir.

İkinci adımda, AFA ile belirlenen faktör yapısının teorik modele uygunluğunu ve genellenebilirliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA, uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) kullanılarak ölçek yapısının kabul edilebilir düzeyde olduğunu doğrulamıştır. Bu çift analiz yaklaşımı, ölçeğin sağlam bir psikometrik temele dayandığını göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type:

Geliştirme (Development)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Okul Öncesi Öğretmenleri

Age Group:

Yetişkin (Okul Öncesi Öğretmenliği Yapanlar)

Population Details:

Türkiye’deki okul öncesi kurumlarında görev yapan öğretmenler.

Test Methodology:

Öz-bildirim ölçeği. Derecelendirme şu şekildedir: 1: kesinlikle katılmıyorum, 2: katılmıyorum, 3: kararsızım, 4: katılıyorum, 5: kesinlikle katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Erken Çocukluk Eğitimi, Öğretmen Yeterliği, Fen Eğitimi Öğretimi, Ölçek Yapısı, Öz-Bildirim, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Bilgi Kaynağında Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

Gülşah Günşen: [email protected]

Correspondence Address:

Sorumlu Yazar: Gülşah Günşen

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2020

İzinler ve Ücret:

Ölçek, akademik çalışmalarda kullanım için ilgili makaleye atıf yapılmak suretiyle kullanılabilir. Ticari kullanım için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Makale Erişimi:

Ölçeğin geliştirme çalışmasının tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

PDF Kaynağı:

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: okul-oncesi-ogretmenlerinin-fen-egitimi-oz-yeterlik-inanci-olcegi-oofe-ozyetio-toad.pdf

Kaynaklar

• Günşen, G., ve Uyanık, G. (2020). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Fen Eğitimi Öz-Yeterlik İnancı Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eurasian Journal of Teacher Education, 1(1), 1-24.
• Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill.
• Özdamar, K. (2016). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi (11. Baskı). Nisan Kitabevi.

Okul Öncesi Öğretmenlerinin Fen Eğitimi Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği (OÖFE-ÖZYETİÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek toplam 17 maddeden oluşmaktadır. Maddeler 5’li Likert tipi bir derecelendirme ile cevaplanmaktadır: 1: kesinlikle katılmıyorum, 2: katılmıyorum, 3: kararsızım, 4: katılıyorum, 5: kesinlikle katılıyorum.