Okul Katılımcılarını Güçlendirme Ölçeği

Özet

Okul Katılımcılarını Güçlendirme Ölçeği (Okul Katılımcılarını Güçlendirme Ölçeği, SPES), öğretmenlerin okul ortamında deneyimledikleri güçlenme düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, okul personelinin karar verme süreçlerine katılım, mesleki gelişim fırsatları, statü algısı, öz-yeterlik inançları, özerklik ve okula sağladıkları etki gibi altı temel boyuttaki algılarını değerlendirmektedir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, özellikle öğretmenler bağlamında geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sağlamak üzere PLS-SEM (Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi) yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Güçlenmesi, Okul Yönetimi, Özerklik, Öz-yeterlik, PLS-SEM, Psikometrik Özellikler, Uyarlama

Yazarlar

Murat Polat

Amaç

Okul Katılımcılarını Güçlendirme Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin çalıştıkları okullarda hissettikleri örgütsel ve mesleki güçlenme seviyelerini sistematik olarak ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamanın yanı sıra, Türk öğretmen örnekleminde ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenilirliğini kanıtlamak için modern istatistiksel yöntemler kullanmayı hedeflemiştir. Bu sayede, eğitim yönetimi ve psikoloji alanındaki araştırmacılara, öğretmen güçlenmesini güvenilir bir şekilde değerlendirebilecekleri geçerli bir araç sunulmuştur.

Yapı

Ölçek, okul katılımcılarının güçlenme algısını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı, öğretmenlerin işyerindeki kontrol, etki ve yeterlilik hislerini kapsayan altı farklı faktörden oluşmaktadır. Güçlenme kavramının bu altı boyutu, öğretmenlerin okul içindeki rolleri ve kararlara katılımları açısından ne kadar yetkilendirilmiş hissettiklerini ortaya koyar.

• Karar Verme: Programların (ders, etkinlik, faaliyet) denetlenmesi sorumluluğu ve karar alma süreçlerine katılım. (6 madde)
• Mesleki Gelişim: Okulun sağladığı sürekli öğrenme ve gelişim imkânları. (3 madde)
• Statü: Çalıştığı okul ortamında saygı görme ve değer verilme algısı. (6 madde)
• Öz-yeterlik: Öğrencilerin gelişimini destekleme yeteneğine olan kişisel inanç. (6 madde)
• Özerklik: Okuldaki günlük programlara ve öğretim yöntemlerine bağımsız karar verebilme yetkisi. (3 madde)
• Etki: Çalışılan okula önemli bir katkı sağladığına dair inanç. (5 madde)

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Türk öğretmenler örnekleminde yapısal bütünlüğün ve ölçüm modelinin uygunluğunun belirlenmesi üzerine odaklanmıştır. Yapısal geçerliği değerlendirmek için Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılmıştır.

Gerçekleştirilen geçerlik analizleri arasında faktör yük değerlerinin incelenmesi, Ortalama Açıklanan Varyans (AVE) değerlerinin hesaplanması ve Fornell-Larcker kriterinin uygulanması yer almaktadır. Ayrıca, Heterotrait-Monotrait Oranı (HTMT) analizi ile ayrışan geçerlik kanıtları detaylı bir şekilde sunulmuştur. Bu analizler, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıları doğru ve bağımsız bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri de PLS-SEM yaklaşımı çerçevesinde titizlikle yürütülmüştür. İç tutarlılık güvenirliğini değerlendirmek amacıyla Bileşik Güvenirlik (CR) değerleri ve yaygın olarak kullanılan Cronbach Alpha (CA) katsayısı hesaplanmıştır.

Geleneksel güvenirlik ölçütlerine ek olarak, daha sağlam bir güvenirlik tahmini sağlayan rho_A değeri de rapor edilmiştir. Bu istatistikler, ölçeğin farklı alt boyutlarındaki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, adaptasyon çalışmasında PLS-SEM ölçüm modeli kullanılarak incelenmiştir. Bu yaklaşım, her bir maddenin kendi faktörüne olan katkısını gösteren faktör yük değerlerinin (loading values) değerlendirilmesini içermiştir. Ölçek, orijinal yapısına uygun olarak altı farklı boyutta toplanan maddelerden oluşmaktadır: Karar Verme, Mesleki Gelişim, Statü, Öz-yeterlik, Özerklik ve Etki. Analizler, tüm faktörlerin güçlü ve anlamlı yük değerlerine sahip olduğunu ve belirlenen altı faktörlü yapının Türk öğretmen örnekleminde uygun olduğunu göstermiştir. Ayrıca, t-istatistiği analizleri, faktörler ve maddeler arasındaki ilişkilerin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Türkçe adaptasyonu)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinali İngilizce)

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: 29 maddeden oluşan, altı faktörlü yapıya sahip Likert tipi bir ölçektir. Derecelendirme, 5’li Likert formatında yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Örgütsel Davranış, Öğretmen Güçlenmesi, Okul Yönetimi, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Güvenirlik, Öz-yeterlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Muş Alparslan Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Muş, Türkiye (Yayın referansına dayanarak)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe adaptasyonu 2022 yılında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri ve telif hakları ile ilgili detaylı bilgi için sorumlu yazar Murat Polat ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir ([email protected]). Ölçeğin orijinal versiyonunun kullanım şartları için ilgili orijinal kaynaklara başvurulmalıdır.

İlgili çalışmanın tam metni PDF formatında indirilebilir. Orijinal PDF dosyası için bağlantı aşağıdadır: okul-katilimcilarini-guclendirme-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Polat, M. (2022). Validity and Relıability of The Turkish-Adapted School Participant Empowerment Scale (SPES) for Teachers with the PLS-SEM Approach. Journal of STEM Teacher Institutes, 2(1), 10-23.

Ayrıca, çalışmanın orijinal linki burada bulunmaktadır: toad.halileksi.net

Okul Katılımcılarını Güçlendirme Ölçeği Maddeleri

Ölçek, katılımcılardan 5’li Likert tipi derecelendirme (Kesinlikle katılıyorum (5), katılıyorum (4), kararsızım (3), katılmıyorum (2), kesinlikle katılmıyorum (1)) kullanarak aşağıdaki maddeleri değerlendirmelerini ister:

• Çalıştığım okulda bana yürütülen programları (ders, etkinlik, faaliyet, vb.) denetleme sorumluluğu verilmektedir. (Karar Verme; 6 madde)
• Bu okulda mesleki gelişimim için sürekli öğrenme imkânlarına sahibim. (Mesleki Gelişim; 3 madde)
• Çalıştığım okulda saygı gördüğümü düşünüyorum. (Statü; 6 madde)
• Ders verdiğim öğrencilerin bütün gelişimlerini desteklediğime inanıyorum. (Öz-yeterlik; 6 madde)
• Okuldaki günlük programıma kendim karar verebiliyorum. (Özerklik; 3 madde)
• Çalıştığım okula önemli bir katkı sağladığıma inanıyorum. (Etki; 5 madde)