Okul Dışı Çevrelere Eğitim Amaçlı Gezi Düzenleyebilme Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği

Özet

Bu ölçek, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının, öğrenme süreçlerini zenginleştirmek amacıyla okul dışı çevrelere eğitim amaçlı geziler düzenleme ve bu gezileri etkili bir şekilde yönetme konusundaki öz-yeterlik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, özellikle uygulamalı pedagoji ve çevre eğitimi alanlarında, eğitimcilerin bu tür karmaşık etkinlikleri planlama, uygulama ve değerlendirme yeteneklerine duydukları güven düzeyini belirlemeyi hedefler. Geliştirme çalışması Aykut Emre Bozdoğan tarafından 2016 yılında yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik inancı, eğitim gezisi, okul dışı öğrenme, öğretmen yeterliliği, ölçek geliştirme, çevre eğitimi.

Yazarlar

Aykut Emre Bozdoğan

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, eğitimcilerin pedagojik yeterliliklerinin önemli bir göstergesi olan, okul dışı öğrenme ortamlarını kullanma becerilerine dair algılarını ölçmektir. Okul dışı geziler, öğrencilerin soyut kavramları somutlaştırmaları ve çevreleriyle doğrudan etkileşim kurmaları açısından hayati öneme sahiptir. Bu nedenle, ölçek, öğretmenlerin bu tür gezilerin lojistik, güvenlik ve müfredatla uyum zorluklarını aşma konusundaki öznel yeterlik düzeylerini belirlemeye odaklanmıştır.

Elde edilen veriler, öğretmen eğitimi programlarının gözden geçirilmesinde ve öğretmen adaylarının mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesinde kullanılabilir. Ölçek, bireylerin kendi yeteneklerine olan inançlarının, gerçek hayattaki uygulama davranışları üzerindeki etkisini incelemek için sağlam bir zemin sunar.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın sosyal bilişsel teorisinin temel direği olan öz-yeterlik inancı kavramını ölçmektedir. Bu bağlamda, ölçekteki maddeler, öğretmenlerin belirli eylem yollarını organize etme ve yürütme kapasitelerine dair yargılarını yansıtır. Okul dışı gezi düzenleme öz-yeterliği genellikle üç temel boyutta ele alınır: Planlama (hazırlık, izinler, müfredat entegrasyonu), Yürütme (öğrenci yönetimi, güvenlik sağlama, aktif öğrenme etkinlikleri) ve Değerlendirme (gezinin öğrenme hedeflerine ulaşıp ulaşmadığını belirleme).

Ölçek, yalnızca bilgi veya beceri düzeyini değil, bireyin bu becerileri başarılı bir şekilde uygulayabileceğine dair kişisel inancını sorgulayarak, davranışsal motivasyonu anlamlandırmada derinlik sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme sürecinde geçerlik çalışmaları, kapsam ve yapı geçerliği olmak üzere iki ana başlıkta incelenmiştir. Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla alanında uzman eğitimciler ve akademisyenlerden oluşan bir gruba başvurulmuştur. Bu uzman görüşleri doğrultusunda, ölçek maddelerinin, okul dışı gezi düzenleme yeterliğinin tüm yönlerini temsil edip etmediği kontrol edilmiştir.

Yapı geçerliği analizlerinde, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını doğrulayıp doğrulamadığını belirlemek için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu belirlemiş; Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise bu yapının örneklem verilerine ne kadar uygun olduğunu test etmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık (test-tekrar test) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin güvenirliğinin yüksek olduğunu işaret eder.

Test-tekrar test güvenilirliği, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçları arasındaki korelasyonu inceleyerek ölçeğin kararlılığını ortaya koyar. Bu analizler, ölçeğin eğitimcilerin öz-yeterlik inancındaki anlık değişimlerden ziyade, kalıcı algılarını ölçtüğünü desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu varsayımıyla, veri toplama sonrası açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, okul dışı gezi düzenleme öz-yeterliğinin altında yatan temel boyutları (faktörleri) ortaya çıkarmıştır. Faktör yapısı, genellikle planlama, yönetim ve değerlendirme gibi pedagojik süreçlere karşılık gelen alt boyutlardan oluşmaktadır.

Analiz sonuçları, ölçeğin maddelerinin ilgili faktörlere yüksek yük değerleri ile yüklendiğini ve faktörlerin birbirlerinden yeterince ayrıştığını (dönme sonrası) göstermiştir. Bu durum, ölçeğin teorik yapısını istatistiksel olarak desteklemekte ve elde edilen puanların yorumlanabilirliğini artırmaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Öz Bildirim Ölçeği)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal makalede belirtilen spesifik derecelendirme formatı için kaynağa başvurulmalıdır, ancak genellikle 5 veya 7 seçenekli Likert tipindedir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Age Group: Yetişkin (18 yaş ve üzeri)

Population Details: Çeşitli branşlarda görev yapan öğretmenler ve eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları örneklemi üzerinde geliştirilmiştir.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri kapsamında, kesitsel tarama modeli kullanılarak bireylerin okul dışı gezi düzenlemeye yönelik öz-yeterlik inancı düzeylerini belirlemeye yönelik anket tabanlı metodoloji.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, saha gezisi, eğitimde öz-yeterlik, pedagojik yeterlilik, Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, faktör analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Aykut Emre Bozdoğan (İlgili akademik kurum adresi için orijinal makaleye bakınız.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Aykut Emre Bozdoğan tarafından 2016 yılında geliştirilmiş ve Kuramsal Eğitimbilim Dergisi’nde yayımlanmıştır. Akademik ve eğitimsel amaçlı kullanımlarda, orijinal kaynağa uygun atıf yapılması gerekmektedir. Ticari kullanım veya ölçeğin modifiye edilmesi durumlarında yazarla e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

• Bozdoğan, A. E. (2016). Okul Dışı Çevrelere Eğitim Amaçlı Gezi Düzenleyebilme Öz-Yeterlik İnancı Ölçeğinin geliştirilmesi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi [Journal of Theoretical Educational Science], 9(1), 111-129.

• Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okul-disi-cevrelere-egitim-amacli-gezi-duzenleyebilme-oz-yeterlik-inanci-olcegi-toad.pdf

Okul Dışı Çevrelere Eğitim Amaçlı Gezi Düzenleyebilme Öz-Yeterlik İnancı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddelerinin tam listesi, telif hakları veya yayımlanma kısıtlamaları nedeniyle bu kaynakta sunulamamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için lütfen Aykut Emre Bozdoğan (2016) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurunuz.