Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık Ölçeği

Özet

Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık Ölçeği, Sevilay Yıldız tarafından 2020 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin mesleklerine yönelik gösterdikleri bağlılık düzeylerini ve bu bağlılığın altında yatan boyutları güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, 33 maddeden oluşmakta olup, mesleki bağlılık kavramını dört temel boyut altında incelemektedir: Mesleki Özdeşim, Mesleki Değer, Mesleki Çaba ve Mesleki Adanmışlık. Yapılan analizler, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve yapısal geçerliğinin kanıtlandığını göstermektedir.

Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılarak yanıtlanmaktadır. Bu yapı, araştırmacılara öğretmenlerin mesleki bağlılıklarının karmaşık doğasını derinlemesine inceleme imkanı sunmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi çalışması, Türk eğitim sisteminde mesleki bağlılık üzerine yapılan araştırmalara önemli bir katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık, Mesleki Özdeşim, Mesleki Değer, Mesleki Çaba, Mesleki Adanmışlık, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Likert, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Sevilay Yıldız

Amaç

Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık Ölçeği’nin birincil amacı, öğretmenlerin mesleklerine duydukları psikolojik ve davranışsal bağlılık düzeylerini bilimsel yöntemlerle ölçebilecek standartlaştırılmış bir araç sunmaktır. Bu bağlılık, sadece meslekte kalma isteğini değil, aynı zamanda mesleki değerleri içselleştirmeyi ve meslek için gösterilen ekstra çabayı da kapsamaktadır.

Ölçek, eğitim yönetimi ve eğitim psikolojisi alanındaki araştırmacılara, öğretmenlerin motivasyon kaynaklarını, iş tatminlerini ve mesleki sürdürülebilirliklerini etkileyen temel faktörleri belirlemede somut veriler elde etme olanağı sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede eğitim politikalarının ve mesleki gelişim programlarının etkinliği değerlendirilebilir.

Yapı

Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık kavramı, bu ölçek kapsamında çok boyutlu bir yapı olarak ele alınmıştır. Ölçek, öğretmen bağlılığını dört ana faktöre ayırarak ölçmektedir. Bu faktörler, öğretmenlerin mesleğe olan duygusal, bilişsel ve davranışsal yatırımlarını temsil etmektedir.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar şunlardır:

• Mesleki Özdeşim: Bireyin kendini öğretmenlik mesleği ile ne derece tanımladığı ve mesleği kişisel kimliğinin önemli bir parçası olarak görme düzeyi.
• Mesleki Değer: Öğretmenlik mesleğinin taşıdığı etik, sosyal ve kişisel değerlere verilen önem.
• Mesleki Çaba: Öğretmenin görev tanımının ötesinde, mesleki sorumluluklarını yerine getirmek için gönüllü olarak harcadığı enerji ve gayret.
• Mesleki Adanmışlık: Mesleğe karşı duyulan derin bağlılık ve mesleğin geleceğine yönelik sorumluluk hissi.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiş ve dört faktörlü yapının verilerle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Geçerlik çalışmaları sonucunda, tüm maddelerin ilgili boyutlarına yüksek düzeyde yük bindirdiği görülmüştür.

Faktör yükleri, ölçeğin boyutları arasında aşağıdaki aralıklarda değişmektedir:

• Mesleki Özdeşim boyutunda faktör yükleri 0,44 ile 0,85 arasında değişmektedir.
• Mesleki Değer boyutunda faktör yükleri 0,43 ile 0,75 arasında değişmektedir.
• Mesleki Çaba boyutunda faktör yükleri 0,42 ile 0,67 arasında değişmektedir.
• Mesleki Adanmışlık boyutunda faktör yükleri 0,42 ile 0,68 arasında değişmektedir.

Bu yük değerleri, maddelerin ilgili latent yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik analizleri yüksek sonuçlar vermiştir. Güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı boyutlarda tutarlı ölçümler yapabildiğini doğrulamaktadır.

Güvenirlik analizlerinden elde edilen katsayılar şunlardır:

• Boyutlara ait Cronbach Alfa değerleri 0,80 ile 0,92 aralığında değişmektedir.
• McDonald Omega katsayıları ise 0,89 ile 0,94 aralığında belirlenmiştir.

Hem Cronbach Alfa hem de McDonald Omega değerlerinin 0,80’in üzerinde olması, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme sürecinde kullanılan Faktör Analizi, mesleki bağlılığın dört ayrı ancak ilişkili boyutta toplandığını ortaya koymuştur. Bu dört faktörlü yapı, teorik beklentilerle uyumlu olup, öğretmen bağlılığının psikometrik olarak ayrıştırılabileceğini kanıtlamıştır.

Faktör yapısı, 33 maddenin bu dört temel boyuta dağılmasıyla oluşmuştur. Analizler, maddelerin kendi boyutları altında güçlü bir şekilde gruplandığını ve boyutlar arası ayrımın kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal modelinin sağlamlığını ve kuramsal temellerini desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 33 maddeden oluşan ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılan kendine bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Çalışan yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de görev yapan çeşitli branşlardaki öğretmenler.

Test Metodolojisi: Gözlemsel ve kesitsel araştırma metodolojisi kapsamında, katılımcılardan Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık düzeylerini 5’li Likert skalasında (1: Kesinlikle Katılmıyorum, 5: Kesinlikle Katılıyorum) belirtmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Mesleki Bağlılık, Öğretmenlik, Psikometri, Cronbach Alfa, McDonald Omega, Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi (Çalışmanın yayınlandığı tarihteki kurum bilgisi baz alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanan akademik bir makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar Sevilay Yıldız ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik bilgileri aşağıdaki linkler aracılığıyla erişilebilir durumdadır:

• Makale Bağlantısı: dergipark.org.tr
• Orijinal PDF dokümanı bu adresten indirilebilir: ogretmenlik-meslegine-baglilik-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Yıldız, S. (2020). Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık Ölçeğinin geliştirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (2), 463-482. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.662930

Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 33 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır, ancak tam metin makaleden (Bkz. Kaynakça) veya sorumlu yazar ile iletişime geçilerek temin edilebilir.