ÖĞRETMENLERİN YARATICILIĞI BESLEME DAVRANIŞI ÖLÇEĞİ

Özet

Öğretmenlerin Yaratıcılığı Besleme Davranışı Ölçeği, eğitim ortamlarında öğretmenlerin öğrencilerin yaratıcılık gelişimini ne ölçüde desteklediğini veya engellediğini ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılmış psikometrik bir araçtır. Sadıç ve Alcı (2021) tarafından gerçekleştirilen bu çalışma, orijinal yabancı ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu test etmek, böylece geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle öğretmenlerin sınıftaki tutum ve davranışlarının yaratıcı düşünceyi teşvik etme potansiyelini değerlendirmeye odaklanmaktadır.

Bu uyarlama çalışması, eğitim psikolojisi alanında çalışan araştırmacılara, öğretmenlerin yaratıcılık besleme süreçlerini sistematik olarak inceleme ve bu alandaki eğitim ihtiyaçlarını belirleme imkanı sunmaktadır. Ölçek, öğretmen eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede ve mesleki gelişim çalışmalarının planlanmasında kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Davranışı, Yaratıcılık, Ölçek Uyarlaması, Eğitim Psikolojisi, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Tuğba SADIÇ, Baki ALCI.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin sınıf ortamında öğrencilerin yaratıcı potansiyellerini ortaya çıkarmaları için gösterdikleri destekleyici davranışları ve sergiledikleri tutumları nicel olarak ölçmektir. Bu araç, öğretmenlerin yaratıcılığı teşvik eden veya köstekleyen davranışlarını tespit ederek, ilgili eğitim politikalarının ve müdahale programlarının geliştirilmesine bilimsel dayanak sağlamayı amaçlamaktadır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olduğunu kanıtlamak ve Türkçe konuşan araştırmacılar için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı sunmaktır.

Yapı

Öğretmenlerin Yaratıcılığı Besleme Davranışı Ölçeği, öğretmenlerin sınıf içi etkileşimlerde yaratıcılığı destekleme eğilimlerini temsil eden çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı genellikle, öğretmenlerin öğrencilere risk alma izni verme, farklı fikirlere değer verme, merakı teşvik etme ve öğrenme ortamını esnek tutma gibi davranışsal bileşenleri içerir.

Ölçek, öğretmenlerin yalnızca bilişsel olarak yaratıcılığı teşvik etme niyetlerini değil, aynı zamanda öğrencilerin özgün düşüncelerini kabul etme ve bu düşünceleri uygulamaya koyma süreçlerine rehberlik etme gibi pratik öğretmen davranışlarını da kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu yapı, yaratıcılığın sadece bir yetenek değil, aynı zamanda çevresel faktörlerle beslenen bir süreç olduğu varsayımına dayanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Sadıç & Alcı, 2021), yapısal geçerlik kanıtları sunulmuştur. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin orijinal yapısına uygun, kabul edilebilir düzeyde uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktörleri temsil etme yeteneğinin Türk kültür bağlamında da korunduğunu işaret etmektedir.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliğini desteklemek amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar, maddelerin içeriğinin ölçülmek istenen yaratıcılığı besleme davranışını tam ve doğru bir şekilde yansıttığını göstermiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen katsayı değerleri, ölçeğin ve alt boyutlarının yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamıştır. Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü anlamına gelmektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir. Bu, ölçeğin eğitim araştırmalarında ve uygulamalarında istikrarlı sonuçlar sağlaması açısından kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Öğretmenlerin Yaratıcılığı Besleme Davranışı Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama sürecinde, öncelikle keşfedici faktör analizi (KFA) ve ardından doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. KFA, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de benzer faktörler altında toplandığını göstermiştir.

DFA, belirlenen faktör yapısının veriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiş ve modelin kabul edilebilir uyum indekslerine (RMSEA, CFI, TLI vb.) sahip olduğunu doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının sağlam olduğunu ve öğretmenlerin yaratıcılığı besleme davranışlarının farklı yönlerini ölçtüğünü bilimsel olarak kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak büyük olasılıkla 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin: Hiç Katılmıyorum – Tamamen Katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle farklı branş ve deneyim seviyelerindeki öğretmenlerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri. Öğretmenler kendi sınıf içi davranışlarını ve tutumlarını değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Eğitimde Ölçme, Öğrenci Gelişimi, Sınıf Yönetimi, Güvenirlik, Geçerlik, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynakta Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Tuğba SADIÇ ([email protected])

Yazışma Adresi: Veri Kaynakta Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar(lar) ile iletişime geçilmesi önerilir. Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin tam metnine ve detaylı psikometrik raporuna aşağıdaki referans linki üzerinden veya PDF dosyası aracılığıyla ulaşılabilir.

Kaynaklar

Sadıç, T. & Alcı, B. (2021). Öğretmenlerin Yaratıcılığı Besleme Davranışı Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 10(3), 1203-1214.

• Makale Bağlantısı: dergipark.org.tr

• Orijinal PDF, ölçeğin tam metnini ve maddelerini içermektedir. PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretmenlerin-yaraticiligi-besleme-davranisi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

ÖĞRETMENLERİN YARATICILIĞI BESLEME DAVRANIŞI ÖLÇEĞİ Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, telif hakları ve kullanım kısıtlamaları nedeniyle bu akademik girişte doğrudan yayımlanmamıştır. Maddeler, Sadıç ve Alcı (2021) tarafından yayımlanan orijinal makalenin ekler bölümünde veya yukarıda bağlantısı verilen PDF dosyasında (ogretmenlerin-yaraticiligi-besleme-davranisi-olcegi-toad.pdf) yer almaktadır ve araştırmacılar tarafından bu kaynaklardan edinilmelidir.