Öğretmenlerin Çokkültürlü Tutum Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Çokkültürlü Tutum Ölçeği, eğitim ortamlarında çokkültürlü tutum ve farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal Teacher Multicultural Attitude Survey (TMAS) ölçeğinin Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, özellikle Türkiye’deki öğretmen adaylarının ve mevcut öğretmenlerin kültürel çeşitliliğe, farklı etnik gruplara ve çok dilli öğrencilere yönelik yaklaşımlarını sistematik bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Uyarlama çalışması, G. Ar-Toprak tarafından 2008 yılında yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çokkültürlü Tutum, Öğretmen, Öğretmen Eğitimi, Kültürel Farkındalık, Ölçek Uyarlama, TMAS, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

G. Ar-Toprak (Uyarlayan).

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının çokkültürlü eğitime yönelik sahip oldukları bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri belirlemektir. Bu belirleme, öğretmen yetiştirme programlarının çokkültürlülük bileşenlerini güçlendirmeye yönelik ihtiyaç analizlerinin yapılmasına olanak tanır. Ölçek, eğitim sistemindeki kültürel çeşitliliğin kabulü ve desteklenmesi açısından çokkültürlü tutumların hangi düzeyde olduğunu ortaya koyarak, eğitim politikalarına ve müdahale programlarına rehberlik etmeyi amaçlar.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Öğretmenlerin Çokkültürlü Tutum Ölçeği, psikolojide ve eğitim bilimlerinde merkezi bir yere sahip olan “çokkültürlü tutum” yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir:

• Kültürel Farkındalık: Öğretmenin kendi kültürel varsayımlarını ve önyargılarını anlama düzeyi.
• Kültürel Bilgi: Farklı kültürel gruplar, onların tarihleri ve değer sistemleri hakkındaki bilgi düzeyi.
• Kültürel Yeterlilik (Uygulama): Çokkültürlü ortamlarda etkili bir şekilde çalışabilme becerisi ve istekliliği.

Ölçek, öğretmenlerin farklı kültürel geçmişlere sahip öğrencilerle etkileşim kurma konusundaki rahatlıklarını, inançlarını ve bu inançların sınıf içi uygulamalara yansımasını değerlendiren maddeler içermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Ar-Toprak, 2008), orijinal yapının Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu test etmek amacıyla çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile dil ve kültürel uygunluk), yapı geçerliği (faktör analizi) ve ölçüt bağıntılı geçerliği (ilgili diğer ölçeklerle korelasyon) içermektedir. Uyarlama sürecinde, maddelerin kültürel önyargılardan arındırılmasına ve hedef kitlenin anlayabileceği şekilde ifade edilmesine özen gösterilmiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. En yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi olan iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu göstermektedir. Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik analizleri de zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığını değerlendirmek için kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Orijinal TMAS ölçeğinin çok boyutlu yapısı dikkate alınarak, Türkçe uyarlamasının da benzer alt boyutları koruyup korumadığı araştırılmıştır. Genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin faktör yapısı belirlenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen yapının teorik modelle ne ölçüde uyumlu olduğu test edilmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin çokkültürlü tutumu temsil eden birden fazla boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert Tipi Derecelendirme (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a kadar). (Orijinal kaynakta derecelendirme belirtilmemiştir, ancak TMAS formatına dayanarak çıkarım yapılmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe. Orijinal dil İngilizcedir (Teacher Multicultural Attitude Survey – TMAS).

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları.

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim öğrencileri ve meslek sahibi yetişkinler).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki farklı üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları ve/veya aktif olarak görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, çokkültürlü eğitime yönelik kendi inançlarını ve duygularını yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Çokkültürlülük, Tutum Ölçümü, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat (Tezin sunulduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinali akademik kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak Türkçe uyarlamasının kullanımı için tezin yazarından veya yayınlandığı kurumdan (Gaziosmanpaşa Üniversitesi) izin alınması gerekebilir.

• Uyarlama Yılı: 2008
• Erişim Durumu: Akademik tez olarak YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir.
• Lisans/İzinler: Akademik referans ve kullanım için serbest, ticari kullanım için izin gereklidir.

Kaynaklar

Ar- Toprak, G. (2008). Öğretmenlerin Çokkültürlü Tutum Ölçeği’ nin (Teacher Multicultural Attitude Survey) güvenirlik ve geçerlik çalışması (Yüksek lisans tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat.

Tez bağlantısı YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilmektedir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenlerin-cokkulturlu-tutum-olcegi-toad.pdf

Öğretmenlerin Çokkültürlü Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde ölçek maddeleri (items) yer almamaktadır. Bu nedenle, maddeler bu akademik girişte sunulamamaktadır. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.