Öğretmenlerin Ölçme Değerlendirme Yeterlikleri Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Ölçme Değerlendirme Yeterlikleri Ölçeği (ÖÖDYÖ), İlköğretim Fen ve Matematik öğretmenlerinin, mesleki yeterlikleri kapsamında yer alan ölçme ve değerlendirme yöntemlerine ilişkin algılanan yeterlik düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, hem geleneksel hem de çağdaş ölçme tekniklerini kapsayan dört ana alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir olduğunu göstermektedir.

Bu araç, öğretmen eğitiminde ve hizmet içi eğitim programlarında, öğretmenlerin ölçme becerilerindeki güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmek için kritik bir rol oynamaktadır. Ölçek, 45 maddeden oluşmakta olup, maddeler 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi üzerinden yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ölçme ve Değerlendirme, Öğretmen Yeterlikleri, Likert Ölçeği, Performans Değerlendirme, Faktör Analizi, Psikometri, Eğitim Bilimleri.

Yazarlar

Hülya Yıldırım-Ekinci, E.A. Köksal

Amaç

Öğretmenlerin Ölçme Değerlendirme Yeterlikleri Ölçeği’nin temel amacı, ilköğretim düzeyinde görev yapan Fen ve Matematik branşlarındaki öğretmenlerin, öğretim sürecinde kullandıkları ölçme ve değerlendirme yöntemlerine dair sahip oldukları yeterlik düzeylerini belirlemektir.

Bu ölçek, öğretmenlerin hem teorik bilgi düzeylerini hem de uygulamaya yönelik becerilerini değerlendirerek, özellikle çağdaş ölçme yaklaşımlarını ne ölçüde benimsediklerini ve uyguladıklarını ortaya koymayı hedeflemiştir. Elde edilen veriler, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarının saptanmasına ve ilgili eğitim programlarının bu ihtiyaçlara göre şekillendirilmesine olanak tanır.

Yapı

Ölçek, öğretmen yeterliklerini dört temel psikolojik ve pedagojik yapı altında incelemektedir. Bu yapı, öğretmenlerin sadece geleneksel sınav yöntemlerine hakimiyetini değil, aynı zamanda öğrencilerin üst düzey bilişsel becerilerini ve öz-düzenleme yeteneklerini ölçmeye yönelik modern yaklaşımlara adaptasyonlarını da kapsamaktadır. Ölçeğin yapısı, toplam 45 madde ve bu maddelerin dağıldığı dört alt boyuttan oluşmaktadır.

Ölçülen temel yapı, öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme süreçlerine yönelik algıladıkları yeterlilik düzeyidir. Bu yeterlilik, hem bilgi hem de uygulama becerilerini içermektedir. Ölçek maddeleri, öğretmenlerin bu yeterlikleri 5’li Likert (1= yetersiz – 5= oldukça yeterli) derecelendirme sistemi üzerinden öznel olarak değerlendirmesini talep etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, keşfedici faktör analizi yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Yapısal geçerliği destekleyen önemli istatistiksel bulgular elde edilmiştir.

• KMO Değeri: Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği ölçütü, .967 olarak bulunmuştur. Bu değer, verilerin faktör analizi için “çok uygun” olduğunu göstermekte olup, psikometrik açıdan mükemmel düzeyde bir uyumu işaret etmektedir.
• Bartlett Testi: Küresellik varsayımını test eden Bartlett Testi sonucu istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır (X² (990) = 13848,087, p = .000). Bu sonuç, verilerin çok değişkenli normal dağılım gösterdiğini ve faktör analizi uygulaması için kabul edilebilir olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa yeterlik katsayısı ile değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda, ölçeğin genel güvenirlik katsayısı oldukça yüksek bir değer olan .98 olarak kaydedilmiştir.

Eğitim ve psikoloji alanındaki standartlara göre, .98 gibi yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve ölçmek istediği yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin bilimsel araştırmalarda ve uygulamalarda kullanılabilirliğini pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, verilerin temel bileşenlerini ve alt boyutlarını belirlemek üzere faktör analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin özgün yapısı, toplam 45 madde ile temsil edilen 4 ana alt boyutta stabilize olmuştur.

Faktör yapısının uygunluğu, yüksek KMO değeri (.967) ve anlamlı Bartlett Testi sonuçlarıyla istatistiksel olarak doğrulanmıştır. Bu bulgular, 4 alt boyutlu yapının teorik olarak geçerli olduğunu ve ilköğretim öğretmenlerinin ölçme yeterliklerini ayrıştırılmış bileşenler halinde başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme (Öğretmenlerin yeterliklerini ölçen öz bildirim ölçeği)

Format: 45 maddelik 5’li Likert tipi ölçek (1= yetersiz – 5= oldukça yeterli)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim Öğretmenleri (Fen ve Matematik Branşları)

Yaş Grubu: Yetişkin (Meslek sahibi öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, özellikle ilköğretim Fen ve Matematik öğretmenlerinin ölçme ve değerlendirme becerilerini hedef almıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim esasına dayalı, dört faktörlü yapıya sahip Likert derecelendirme. Ölçek, hem geleneksel hem de alternatif değerlendirme yöntemlerine odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde Ölçme, Öğretmen Yeterliği, Likert, Güvenirlik, Değerlendirme Yöntemleri, Kastamonu Eğitim Dergisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Hülya Yıldırım-Ekinci)

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı dönemde Niğde Üniversitesi Eğitim Fakültesi (Şimdiki adı: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar (Hülya Yıldırım-Ekinci) ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir. Akademik araştırmalar için genellikle izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım veya ücret bilgileri için doğrudan yazara başvurulmalıdır.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri aşağıdaki bağlantıdan incelenebilir: kefdergi.com.

Kaynaklar

Yıldırım-Ekinci, H. ve Köksal, E.A. (2011). İlköğretim Fen ve Matematik Öğretmenleri İçin Ölçme ve Değerlendirme Yeterlikleri Ölçeği’ nin geliştirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(1), 167-184.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenlerin-olcme-degerlendirme-yeterlikleri-olcegi-toad.pdf

Öğretmenlerin Ölçme Değerlendirme Yeterlikleri Ölçeği Öğeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek öğeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Yeni ölçme-değerlendirme yöntemleri ile ilgili yeterlikler (13 madde): Performans Değerlendirme, Proje Tabanlı Değerlendirme ve Portfolyo gibi çağdaş değerlendirme yaklaşımlarını kullanma becerilerini kapsar.
• Öğrencilerin kavramsal becerilerini tespite yönelik ölçme-değerlendirme yöntemleri ile ilgili yeterlikler (14 madde): Kavram haritaları, Zihin Haritası ve tanılayıcı dallanmış ağaç gibi öğrencilerin bilişsel yapılarını ve kavramsal anlamalarını ölçmeye yönelik yeterliklerdir.
• Öğrencilerin kendilerine yönelik ölçme-değerlendirme yöntemleri ile ilgili yeterlikler (8 madde): Öz Değerlendirme (Öz Değerlendirme) ve Akran Değerlendirme gibi öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini yönetme ve değerlendirme becerilerini geliştirmeye yönelik yeterliklerdir.
• Geleneksel ölçme-değerlendirme yöntemleri ile ilgili yeterlikler (10 madde): Yazılı sınavlar, çoktan seçmeli testler ve Seviye Belirleme Testi (Seviye Belirleme Testi) gibi standart, geleneksel ölçme tekniklerini kullanma ve analiz etme yeterliklerini içerir.