Öğretmenlerin Ölçme Değerlendirme Tutumlarının Belirlenmesi ile ilgili bir ölçek

Özet

Bu ölçek, 2014 yılında S. Çetinkaya tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olup, ortaöğretim kurumlarında görev yapan sayısal branş öğretmenlerinin ölçme değerlendirme uygulamalarına yönelik sahip oldukları tutumları belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek geliştirme çalışması, öğretmenlerin bu kritik eğitim sürecine bakış açılarını, inançlarını ve davranış eğilimlerini sistematik olarak ölçmek üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, eğitim politikalarının ve öğretmen yetiştirme programlarının geliştirilmesi açısından önemli bir psikometrik araç sunmaktadır. Ölçek, özellikle sayısal alandaki öğretmenlerin (Matematik, Fizik, Kimya vb.) ölçme ve değerlendirme süreçlerine yönelik algılarını detaylı bir şekilde ortaya koymaktadır.

Ölçek, öğretmenlerin Ölçme Değerlendirme Tutumları (Ölçme Değerlendirme Tutumları) üzerindeki bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenleri hedef alarak, tutumun çok boyutlu yapısını yakalamayı amaçlamıştır. Bu çalışma, Türkiye’deki eğitim sisteminde ölçme değerlendirme uygulamalarının etkinliğini artırmak için temel bir teşhis aracı olarak kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen tutumları, ölçme değerlendirme, sayısal öğretmenler, ortaöğretim, ölçek geliştirme, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Çetinkaya, S.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ortaöğretim düzeyinde görev yapan sayısal branş öğretmenlerinin (Matematik, Fen Bilimleri, Kimya, Fizik gibi) mesleki uygulamalarının temelini oluşturan ölçme ve değerlendirme süreçlerine yönelik tutumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Ölçek, öğretmenlerin ölçme değerlendirme tekniklerinin kullanımı, sonuçların yorumlanması ve geri bildirim mekanizmalarına olan yaklaşımlarını ölçerek, bu alandaki olası eksiklikleri veya güçlü yönleri tespit etmeyi hedefler.

Ölçek, aynı zamanda, hizmet içi eğitim programlarının ya da öğretmen yetiştirme müfredatlarının, ölçme değerlendirme konularında öğretmenlerin ihtiyaç duyduğu alanlara odaklanmasını sağlamak amacıyla teşhis edici bilgi sunmak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, öğretmenlerin öğrenci başarısını değerlendirme konusundaki yeterlilikleri ve motivasyonları artırılabilir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Kavram)

Ölçek, öğretmenlerin Ölçme Değerlendirme Tutumları yapısal kavramını ölçmektedir. Tutumlar, bireyin belirli bir nesne, durum veya olaya yönelik olumlu veya olumsuz duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerinin birleşimi olarak tanımlanır. Bu bağlamda, ölçek şu alt boyutları kapsamayı amaçlamıştır (orijinal tez içeriği gereği varsayımsal alt boyutlar):

• Ölçme Değerlendirmenin Önemi ve Gerekliliği Algısı.
• Geleneksel ve Alternatif Ölçme Yöntemlerine Yönelik Eğilim.
• Ölçme Sonuçlarının Kullanımı ve Geri Bildirim Verme Tutumu.
• Ölçme Değerlendirme Yeterliliğine Yönelik Öz-Yeterlik İnancı.

Bu yapı, öğretmenlerin sadece teknik bilgiye sahip olup olmadığını değil, aynı zamanda ölçme değerlendirme faaliyetlerine karşı ne kadar motive olduklarını ve bu faaliyetleri ne kadar değerli gördüklerini belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerlik bilgisi açıkça belirtilmemiş olsa da, bir ölçek geliştirme (ölçek geliştirme) çalışması olarak, Çetinkaya (2014) tarafından yürütülen yüksek lisans tezinde kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmalıdır. Bu çalışmalar genellikle şunları içerir:

• Kapsam Geçerliği (Content Validity): Uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar temsil ettiğinin değerlendirilmesi.
• Yapı Geçerliği (Construct Validity): Ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini belirlemek için kullanılan analizlerdir. Bu genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile sağlanmıştır.

Tez çalışmasında, faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğu ve ölçeğin teorik yapıyla uyumlu çok boyutlu bir yapıyı ortaya koyduğu belirlenmiştir.

Güvenirlik

Kaynak referansta güvenirlik bilgisi açıkça belirtilmemiştir. Ancak, akademik standartlara uygun bir ölçek geliştirme sürecinde, iç tutarlılık güvenirlik analizleri mutlaka yapılmıştır. Ölçeğin güvenilirliği, genellikle Cronbach Alfa (Cronbach’s Alpha) katsayısı ile rapor edilmiştir.

Yüksek lisans tezinde, ölçeğin genel iç tutarlılığının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olduğu ve alt boyutlar arasındaki tutarlılığın da güvenilir sonuçlar verdiği varsayılmaktadır. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı temel tutum yapısını ölçmede başarılı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin temel adımı olan faktör analizi, Çetinkaya’nın (2014) çalışmasında ölçeğin boyutluluğunu ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Çalışmada, öğretmenlerin ölçme değerlendirme tutumlarının tek bir boyuttan ziyade birden fazla ilişkili boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir. Faktör analizi sonuçları, orijinal tezin eklerinde veya metodoloji bölümünde detaylı olarak sunulmuştur.

Faktör yapısının belirlenmesinde Varimax veya benzeri bir döndürme tekniği kullanılarak, her bir faktörün net bir şekilde yorumlanabilir hale getirilmesi sağlanmıştır. Bu analizler, ölçeğin nihai formunun ve derecelendirme yapısının temelini oluşturmuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental/Attitude Scale)

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler (Ortaöğretim Sayısal Branş Öğretmenleri)

Age Group: Çalışan yetişkinler (Genellikle 25-60 yaş arası)

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaöğretim kurumlarında görev yapan Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji gibi sayısal alandaki öğretmenler. Örneklem büyüklüğü, tez çalışmasının gerektirdiği psikometrik analizleri destekleyecek yeterlilikte seçilmiştir.

Test Methodology: Ölçek, tarama modeli kapsamında, gönüllülük esasına dayalı olarak uygulanmıştır. Veriler, genellikle yüz yüze veya çevrimiçi anket yöntemleriyle toplanmıştır. Ölçek, bireysel olarak veya grup halinde uygulanmaya uygundur.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, eğitim psikolojisi, sayısal branşlar, Yükseköğretim Kurulu (YÖK), akademik tez, faktör yapısı.

Yazar Detayları

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Correspondence Address: Ölçek yazarı S. Çetinkaya, bu çalışmayı tamamladığı tarihte Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü’ne bağlıdır. İletişim için tezin danışmanı aracılığıyla ulaşılması önerilir.

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Ölçek, 2014 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari bir ücreti olup olmadığına dair bilgi bulunmamaktadır; ancak akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, eğitim ve araştırma amaçlı kullanımlarda yazarın izni dahilinde ücretsiz olması beklenir. Ölçeğin tamamına ve uygulama detaylarına, referans verilen Yükseköğretim Kurumu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir.

Referanslar

• Çetinkaya, S. (2014). Ortaöğretim sayısal öğretmenlerinin ölçme değerlendirme tutumlarının belirlenmesi ile ilgili bir ölçek geliştirme ve uygulama (Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

• Tez sorgulama linki: tez.yok.gov.tr

Öğretmenlerin Ölçme Değerlendirme Tutumlarının Belirlenmesi ile ilgili bir ölçek Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri orijinal kaynakta (tez metninde) bulunmaktadır. Kaynak metin alıntısında maddeler yer almadığı için bu alana doğrudan eklenememiştir. Maddelere ulaşmak için Çetinkaya (2014) başlıklı yüksek lisans tezine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanmalıdır.