Öğretmenlerin İnformal Yolla Öğrenmeleri Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin İnformal Yolla Öğrenmeleri Ölçeği (ÖİYÖÖ), öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerinde kullandıkları informal öğrenme yöntemlerini ve düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2016 yılında Bayar, Üstün ve Bayar tarafından kapsamlı bir ölçek geliştirme çalışması sonucunda Türk eğitim sistemi bağlamında geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılarak kullanıma sunulmuştur. Bu araç, öğretmenlerin resmi eğitim programları dışında kalan, deneyime dayalı, kendiliğinden gelişen ve sosyal etkileşim yoluyla gerçekleşen öğrenme faaliyetlerini sistematik olarak ölçmeyi hedefler.

ÖİYÖÖ, eğitim araştırmacılarına ve politika yapıcılara, öğretmenlerin sürekli mesleki gelişim ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçları karşılamada informal yöntemlerin rolünü anlamada kritik veriler sağlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, öğretmenlerin öğrenme süreçlerinin çok boyutlu doğasını ortaya koymaya odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

İnformal öğrenme, Öğretmen mesleki gelişimi, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Eğitim psikolojisi, Ölçek geliştirme

Yazarlar

Bayar, A., Üstün, A., Bayar, M.

[quads id=5]

Amaç

Öğretmenlerin İnformal Yolla Öğrenmeleri Ölçeği’nin temel amacı, aktif olarak görev yapan öğretmenlerin mesleki bilgi, beceri ve tutumlarını geliştirmek için başvurdukları informal öğrenme stratejilerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, ölçek, öğretmenlerin günlük iş akışları içinde meslektaşlarıyla işbirliği, kişisel deneyimlerden ders çıkarma, kaynak tarama ve deneme-yanılma gibi yapılandırılmamış öğrenme pratiklerini ne sıklıkla kullandığını belirlemeyi amaçlar.

Ölçek, öğretmenlerin informal öğrenme eğilimlerini nicel olarak saptayarak, mesleki gelişim programlarının tasarımında bu doğal öğrenme kanallarının daha etkin kullanılmasına yönelik öneriler sunmak için bir temel oluşturmayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin mesleki bağlamda gerçekleştirdiği informal öğrenme yapısını ölçmektedir. İnformal öğrenme, genellikle planlanmamış, yapılandırılmamış ve kendiliğinden gerçekleşen öğrenme süreçlerini ifade eder. Bu bağlamda, ölçeğin birden fazla faktörden oluştuğu varsayılmaktadır. Bu faktörler tipik olarak şunları içerir:

• Deneyime Dayalı Öğrenme: Öğretmenlerin günlük uygulamalardan ve karşılaşılan sorunlardan ders çıkarma becerisi.
• Sosyal ve İşbirlikçi Öğrenme: Meslektaşlar, mentorlar veya diğer paydaşlarla yapılan gayri resmi etkileşimler yoluyla bilgi edinme.
• Kişisel Keşif ve Araştırma: Öğretmenin kendi insiyatifiyle literatür taraması, internet kaynaklarını kullanması veya yeni materyaller denemesi.

Ölçek, bu çok boyutlu yapıyı temsil eden maddeler aracılığıyla öğretmenlerin mesleki gelişimdeki özerkliklerini ve proaktif yaklaşımlarını değerlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Bayar vd., 2016), ölçülen yapının tutarlılığını sağlamak için kapsamlı geçerlik çalışmaları yapılmıştır. İlk olarak, kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla alan uzmanlarının görüşlerine başvurulmuştur.

Yapı geçerliği ise temel olarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını doğrulamış ve maddelerin ilgili alt boyutlar altında toplandığını göstermiştir. Bu süreç, ölçeğin informal öğrenme kavramını doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır. Kaynak çalışmanın detaylı geçerlik sonuçları için ilgili akademik makaleye başvurulması önerilir.

Güvenirlik

ÖİYÖÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayılarının (Cronbach Alfa) hesaplanması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Genellikle ölçek geliştirme çalışmalarında kabul edilebilir düzeyde yüksek Cronbach Alfa değerleri elde edilmektedir (örneğin, .70 üzeri). Bu yüksek değerler, ölçeğin informal öğrenme düzeylerini tutarlı bir şekilde yansıttığını ve ölçüm hatasının düşük olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Öğretmenlerin İnformal Yolla Öğrenmeleri Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, ölçeğin temel boyutlarını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış, bu analiz sonucunda ölçeğin birden fazla alt boyuttan (faktörden) oluştuğu tespit edilmiştir.

İkinci aşamada, belirlenen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, model uyum iyiliği indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve bu nedenle ölçeğin çok faktörlü yapısının teorik beklentileri karşıladığını göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Tipi: Geliştirme (Developmental Scale). Ölçek, sıfırdan geliştirilmiş bir araçtır ve psikometrik özellikleri Türk öğretmen popülasyonu üzerinde test edilmiştir.

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi spesifik olarak belirtilmemiş olsa da, bu tür tutum ve eğilim ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (örneğin, “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Öğretmenler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Aktif olarak görev yapan öğretmenler).

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan çeşitli branşlardaki öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Katılımcılar, informal öğrenme davranışlarına ilişkin maddeleri kendileri değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim araştırmaları, Öğretmen eğitimi, Mesleki gelişim, Psikometri, Likert ölçeği, Öz-yönelimli öğrenme

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta ORCID bilgisi bulunmamaktadır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Bayar, A.’ya ait iletişim e-postasıdır.)

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta belirtilmemiştir; ancak akademik makalenin ilk yazarına ait üniversite veya kurum adresi geçerli kabul edilebilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir makale içinde yayınlanmış olup, genellikle akademik ve kar amacı gütmeyen araştırmalarda yazarlara atıf yapılarak serbestçe kullanılabilir. Ticari kullanımlar için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

Ölçeğin orijinal makalesi Turkish Studies dergisinde yayınlanmıştır ve makale bağlantısı burada yer almaktadır: turkishstudies.net.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmenlerin-informal-yolla-ogrenmeleri-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Bayar, A., Üstün, A. ve Bayar, M. (2016). Öğretmenlerin İnformal Yolla Öğrenmeleri Ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish Studies, 11(14), 61-74.

[quads id=5]

Öğretmenlerin İnformal Yolla Öğrenmeleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için Bayar, Üstün ve Bayar (2016) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.