Öğretmenlerin Mesleki Profesyonelliği Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Mesleki Profesyonelliği Ölçeği (ÖMPÖ), Kürşad Yılmaz ve Yahya Altınkurt (2014) tarafından öğretmenlerin mesleki yeterlilik ve profesyonellik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, 24 maddeden ve 4 alt faktörden oluşmaktadır: Kişisel Gelişim, Mesleki Duyarlılık, Kuruma Katkı ve Duygusal Emek. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanmakta olup, öğretmenlerin mesleki sorumluluk, kurumsal bağlılık ve etik davranışlarını kapsayan geniş bir profesyonellik tanımını ölçmeyi hedeflemektedir. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri, ölçeğin psikometrik özelliklerinin yeterli düzeyde olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen profesyonelliği, mesleki gelişim, duygusal emek, mesleki duyarlılık, kuruma katkı, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Kürşad Yılmaz, Yahya Altınkurt.

[quads id=5]

Amaç

Öğretmenlerin Mesleki Profesyonelliği Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin mesleki rollerini ne derece profesyonel bir yaklaşımla ele aldıklarını sistematik olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, öğretmenlik mesleğinin sadece sınıf içi öğretimle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda sürekli kişisel gelişim, kuruma aktif katkı sağlama ve meslektaşlar arası ilişkileri profesyonelce yönetme gibi unsurları da içerdiğini varsaymaktadır.

ÖMPÖ, eğitim alanındaki araştırmacılara ve yöneticilere, öğretmenlerin profesyonellik düzeylerini belirleme ve bu düzeyleri artırmaya yönelik hedeflenmiş eğitim ve gelişim programları tasarlama konusunda güvenilir veriler sunmayı amaçlamaktadır. Ölçek, öğretmenlerin güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini dört spesifik faktör üzerinden ortaya koyarak, öğretmen eğitim politikalarına bilimsel katkı sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin mesleki profesyonellik algısını ölçen dört temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu faktörler, öğretmenlik mesleğinin modern gerekliliklerini yansıtmaktadır:

• Kişisel Gelişim: Öğretmenin bilgi ve becerilerini güncel tutma çabası, mesleğiyle ilgili okumalar yapma ve kendini gönüllü olarak geliştirme isteği.
• Mesleki Duyarlılık: Okulun genel yönetimine ve gelişimine aktif olarak katılma, ekip çalışmalarına gönüllü olma ve mesleki sorumluluk bilincini taşıma.
• Kuruma Katkı: Meslektaşlarla işbirliği yapma, bilgi ve deneyim paylaşımını önemseme ve okulun hedeflerine ulaşmasında aktif rol oynama.
• Duygusal Emek: Kişisel duygusal çatışmaları ve zorlukları bir kenara bırakarak, meslektaşları ve öğrencilerle olan ilişkileri daima profesyonel standartlarda sürdürme becerisi.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Verilerin faktör analizine uygunluğunu değerlendiren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.90 olarak yüksek bulunmuştur. Bartlett Küresellik Testi sonucu ise [χ²=8426.99; df=1176; p<.00] değeriyle istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği indeksleri, önerilen dört faktörlü yapının veriyle kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir. χ²/sd oranı 2.66 olarak hesaplanmıştır. Diğer önemli uyum indeksleri şöyledir: GFI=0.82, AGFI=0.78, RMSEA=0.08, RMR=0.05, SRMR=0.08, CFI=0.80, NFI=0.72, NNFI=0.77 ve PGFI=0.67. Özellikle RMSEA ve SRMR değerlerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olması, ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak test edilmiştir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alfa değeri 0.90 olup, bu değer ölçeğin mükemmel düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt faktörler bazında hesaplanan iç tutarlılık katsayıları da yüksek bulunmuştur. Faktörlerin α katsayıları 0.74 ile 0.86 arasında değişmektedir:

• Kuruma Katkı faktörü: 0.86
• Duygusal Emek faktörü: 0.80
• Kişisel Gelişim faktörü: 0.79
• Mesleki Duyarlılık faktörü: 0.74

Bu sonuçlar, her bir alt boyutun ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin araştırma amaçlı kullanıma uygun olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında gerçekleştirilen Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA), dört faktörlü bir yapıyı ortaya çıkarmıştır. Bu dört faktör, öğretmen profesyonelliği kavramını oluşturan temel boyutları temsil etmektedir. Dört faktörün birlikte açıkladığı toplam varyans oranı %52.22’dir.

Ölçek, toplam 24 maddeden oluşmaktadır ve maddelerin faktörlere dağılımı şöyledir:

• Kuruma Katkı: 8 madde
• Duygusal Emek: 6 madde
• Kişisel Gelişim: 5 madde
• Mesleki Duyarlılık: 5 madde

Bu faktör yapısı, daha sonra gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile de test edilmiş ve dört faktörlü modelin kabul edilebilir uyum indeksleri sergilediği görülmüştür.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Çalışan Yetişkinler (Öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de görev yapan aktif öğretmenler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. (1=Kesinlikle katılmıyorum – 5=Kesinlikle Katılıyorum). Yüksek puan, ilgili profesyonellik boyutunda yüksek düzeyi ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, öğretmenlik mesleği, psikometrik analiz, faktör analizi, iç tutarlılık, mesleki profesyonellik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Kürşad Yılmaz

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiş

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiş

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2014 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir. Ticari kullanım ve telif hakları hakkında kesin bilgi almak için sorumlu yazar Kürşad Yılmaz ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Yılmaz, K. ve Altınkurt, Y. (2014). Öğretmenlerin Mesleki Profesyonelliği Ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 11(2), 332-345. Makalenin tam metnine aşağıdaki linkten ulaşılabilir: j-humansciences.com

The original PDF can be downloaded here: ogretmenlerin-mesleki-profesyonelligi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Öğretmenlerin Mesleki Profesyonelliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 4 alt boyut ve 24 maddeden oluşmaktadır:

• Kişisel Gelişim (5 madde): Tatillerde bile derslerimle ilgili okumalar yaparım.
• Mesleki Duyarlılık (5 madde): Okul gelişim-yönetim ekiplerinde görev almaya gönüllü olurum.
• Kuruma Katkı (8 madde): Meslektaşlarımla bilgi alış verişinde bulunmak benim için önemlidir.
• Duygusal Emek (6 madde): Meslektaşlarımla aramda sorun olsa bile, ilişkilerimi profesyonelce sürdürürüm.