Öğretmenlerin Çokkültürlü Eğitim Tutumları

Özet

Öğretmenlerin Çokkültürlü Eğitim Tutumları Ölçeği (ÖÇTÖ), öğretmenlerin çokkültürlü eğitim yaklaşımlarına yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla uyarlanmış 20 maddelik tek boyutlu bir ölçektir. Ölçek, öğretim yöntemlerinin kültürel olarak farklı öğrenci gruplarının ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde uyarlanması gerekliliğine odaklanmaktadır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye bağlamındaki güvenirlik ve geçerliğini analiz etmek üzere gerçekleştirilmiştir. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme ile puanlanmaktadır (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Tutumları, Çokkültürlü Eğitim, Ölçek Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Likert Ölçeği, Faktör Analizi.

Yazarlar

Sedat Yazıcı, Gökhan Başol, Gönül Toprak

Amaç

Bu ölçek, eğitimcilerin kültürel çeşitliliğe sahip öğrenci gruplarına karşı sahip oldukları tutumları ve çokkültürlü eğitim ilkelerini öğretim süreçlerine entegre etme konusundaki eğilimlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin temel hedefi, öğretmenlerin kültürel farklılıklara duyarlılık düzeylerini ve öğretim yöntemlerini bu çeşitliliğe göre ayarlama istekliliklerini nicel olarak ölçmektir.

Ölçeğin uyarlama çalışması, orijinal yabancı dildeki bir aracın kültürel ve dilsel uygunluğunu test ederek, Türk eğitim sistemi ve öğretmen popülasyonu için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, “Öğretmenlerin Çokkültürlü Eğitim Tutumları” adı altında tek bir ana yapıyı (boyutu) ölçmektedir. Bu yapı, öğretmenlerin kültürel çeşitliliğe yönelik algılarını ve bu algıların sınıf içi uygulamalara nasıl yansıdığını kapsar.

Yapısal olarak, ölçek 20 maddeden oluşmakta olup, temel varsayımı, öğretim yöntemlerinin kültürel olarak farklı öğrenci gruplarının ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde adaptasyonunun zorunlu olduğudur. Bu tek boyutluluk, öğretmenlerin çokkültürlü eğitime yönelik genel kabul veya direnç seviyelerini bütüncül olarak değerlendirmeyi sağlar.

Geçerlik

Yapılan geçerlik çalışmasında, verilerin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek üzere istatistiksel testler uygulanmıştır. Çalışmada hesaplanan Kaiser-Meyer Olkin (KMO) katsayısı .82 olarak bulunmuştur. Bu değer, kabul edilebilir sınır olan .50 değerinin oldukça üzerinde olduğu için, verilerin faktör analizine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, örneklem büyüklüğünün yeterliliğini test etmek amacıyla uygulanan Bartlett testi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<.001). Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal geçerliğinin incelenmesi için uygun bir veri seti sağlandığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach alpha katsayısı ile incelenmiştir. Tüm maddeler dahil edildiğinde Cronbach alpha güvenirlik katsayısı .75 olarak tespit edilmiştir.

Detaylı madde analizi sonucunda, madde-toplam korelasyonu negatif çıkan 7. madde dışarıda tutularak analiz tekrarlandığında, iç tutarlılık katsayısının .75’ten .77’ye yükseldiği görülmüştür. Ayrıca, ÖÇTÖ’nün güvenirlik düzeyi, testi yarılama (split-half) yöntemi kullanılarak da test edilmiş ve bu yöntemle elde edilen güvenirlik katsayısı .72 olarak hesaplanmıştır. Bu değerler, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, tek alt boyuttan oluşmaktadır. Faktör yapısının belirlenmesinde temel bileşenler analizi kullanılmıştır. Verilerin faktörleşme için uygunluğu KMO (.82) ve Bartlett testi (anlamlı, p<.001) ile doğrulanmıştır.

Faktör matrisinin daha basit ve yorumlanabilir hale getirilmesi amacıyla Varimax rotasyonu tercih edilmiştir. Hair, Anderson, Tatham ve Black (1998), Varimax rotasyonunun faktör matrisinin sıralarını basitleştirmedeki etkinliği nedeniyle bu tercihin yerinde olduğunu belirtmektedirler. Bu analizler, Öğretmenlerin Çokkültürlü Eğitim Tutumları yapısının tek faktörlü modelini desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Tutum Ölçeği)

Format: 20 maddelik, Tek Boyutlu Ölçek

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik Mesleğini İcra Edenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de görev yapan öğretmenler örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiçbir zaman – 5= her zaman) kullanılarak puanlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Tutum Ölçeği, Çokkültürlülük, Varimax Rotasyonu, Cronbach Alpha, KMO, Öğretim Yöntemleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Sedat Yazıcı (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Kullanım şartları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmelidir.

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2009 yılında yayınlanmıştır.

Makale Bağlantısı: Orijinal makale bağlantısı: efdergi.hacettepe.edu.tr

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenlerin-cokkulturlu-egitim-tutumlari-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yazıcı, S., Başol, G., ve Toprak, G. (2009). Öğretmenlerin Çokkültürlü Eğitim Tutumları: Bir güvenirlik ve geçerlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 229-242.
2. Hair, J. F., Anderson, R. E., Tatham, R. L., & Black, W. C. (1998). Multivariate data analysis (5th ed.). Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.

Öğretmenlerin Çokkültürlü Eğitim Tutumları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek tek alt boyut ve 20 maddeden oluşmaktadır.

Öğretim yöntemleri, kültürel olarak farklı öğrenci gruplarının ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde uyarlanmalıdır.