Laboratuvar Çalışmaları Anketi

Özet

Laboratuvar Çalışmaları Anketi, Ö. Eroğlu tarafından 1995 yılında Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Bu anketin temel amacı, lise öğrencilerinin üniversite giriş sınavlarına hazırlık süreçlerinde laboratuvar çalışmalarının ne derece etkili olduğunu, öğrencilerin bu çalışmalara yönelik tutumlarını ve algılanan önem düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Ölçek, fen bilimleri eğitiminde teorik bilginin pratik uygulamalarla desteklenmesinin öğrenci başarısına olan katkısını incelemek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, literatürde bir Geliştirme ölçeği olarak sınıflandırılmıştır. Eldeki kaynaklar, anketin psikometrik özelliklerine (geçerlik ve güvenirlik katsayıları) dair ayrıntılı istatistiksel bilgi sunmamaktadır; ancak temel olarak öğrencilerin laboratuvar deneyimlerine ilişkin duyuşsal ve bilişsel algılarını ölçmeye odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Laboratuvar çalışmaları, üniversite giriş sınavı, fen eğitimi, öğrenci tutumu, ölçme aracı, bilimsel süreç becerileri, yüksek lisans tezi.

Yazarlar

Ö. Eroğlu

Amaç

Laboratuvar Çalışmaları Anketinin geliştirilmesindeki birincil amaç, Türkiye’deki eğitim sisteminde yükseköğretime geçiş sınavlarına (o dönemin ÖSS’si) hazırlanan öğrencilerin laboratuvar çalışmalarına verdikleri önemi ve bu çalışmaların sınav başarısı üzerindeki dolaylı veya doğrudan etkisini araştırmaktır. Bu anket, laboratuvar derslerinin müfredattaki yerinin ve uygulama biçimlerinin yeniden değerlendirilmesi için bir temel sağlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, öğrencilerin sadece laboratuvar becerilerini değil, aynı zamanda laboratuvar ortamının sağladığı eğitim fırsatlarına yönelik motivasyonlarını, ilgilerini ve bu tür pratik deneyimlerin öğrenmeyi kalıcı hale getirmedeki rolüne dair inançlarını saptamak için kullanılmıştır. Araştırma, laboratuvar ortamının öğrenme çıktısını nasıl maksimize edebileceği konusunda eğitimcilere ve politika yapıcılara veri sunmayı amaçlamıştır.

Yapı

Laboratuvar Çalışmaları Anketi, öğrencilerin laboratuvar deneyimlerine ilişkin çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçülen temel yapı, öğrencilerin laboratuvar çalışmalarına yönelik genel tutumları ve algılanan faydalarıdır. Bu yapı, genellikle aşağıdaki alt boyutları içerecek şekilde tasarlanmıştır:

• Laboratuvar Çalışmalarının Sınav Başarısına Katkısı: Öğrencilerin, laboratuvar pratiklerinin teorik konuları anlamalarına ve sınavda başarılı olmalarına ne ölçüde yardımcı olduğuna dair inançları.
• Laboratuvar Çalışmalarına Yönelik Duyuşsal Tepkiler: Öğrencilerin deney yapmaktan keyif alma, laboratuvar ortamını sevme veya bu ortama karşı kaygı duyma düzeyleri.
• Öz Yeterlik Algısı: Öğrencilerin laboratuvar araçlarını kullanma ve bilimsel deneyleri hatasız yürütme konusundaki kendine güven düzeyleri.

Anketin maddeleri, bu üç temel yapıyı kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Ancak, orijinal tezin faktör yapısına dair detaylı bilgi eksikliği bulunmaktadır.

Geçerlik

Kaynak materyalde Laboratuvar Çalışmaları Anketinin geçerlik çalışmalarına ilişkin istatistiksel sonuçlar (örneğin, yapı geçerliği katsayıları) açıkça rapor edilmemiştir. Bir yüksek lisans tezi aracı olarak, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı temsil edip etmediğini kontrol etmek amacıyla uzman görüşü alınarak kapsam geçerliğinin sağlandığı varsayılmaktadır.

Ölçeğin psikometrik açıdan sağlamlığını tam olarak doğrulamak için, gelecekteki araştırmalarda bu anketin teorik yapısını destekleyen doğrulayıcı faktör analizi (DFA) çalışmalarının yapılması ve ilgili eğitim çıktıları (örneğin, ders notları) ile korelasyonunun incelenmesi (ölçüt bağımlı geçerlik) önerilmektedir.

Güvenirlik

Anketin güvenirlik analizlerine dair spesifik bir katsayı (örneğin, iç tutarlılık için Cronbach Alfa değeri) orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Ölçek geliştirme sürecinin bir parçası olarak, güvenirlik çalışmalarının yapıldığı, ancak sonuçların bu kısa özette yer almadığı düşünülmektedir.

Ölçeğin güvenilirliğini değerlendirmek için, gelecekteki uygulamalarda maddelerin iç tutarlılığının (genellikle 0.70 veya üzeri olması beklenir) ve zaman içindeki kararlılığının (test-tekrar test güvenilirliği) raporlanması gerekmektedir. Güvenirlik eksikliği, ölçekten elde edilen sonuçların tutarlılığı ve genellenebilirliği açısından önemli bir kısıtlılık teşkil etmektedir.

Faktör Analizi

Laboratuvar Çalışmaları Anketi, muhtemelen çok boyutlu bir yapıyı hedeflediği için, geliştirme sürecinde açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılarak maddelerin altında yatan faktörlerin belirlenmeye çalışıldığı tahmin edilmektedir. Bu analiz, laboratuvar çalışmalarına ilişkin farklı algıların birbirinden bağımsız alt boyutlar halinde kümelenip kümelenmediğini ortaya koyar.

Ancak, orijinal çalışmanın faktör analizi sonuçları (faktör sayısı, açıklanan varyans yüzdesi veya döndürme yöntemi) hakkında detaylı bilgi mevcut değildir. Bu durum, anketin yapısal bütünlüğünün ve alt boyutlarının kesin tanımının akademik olarak paylaşılmadığı anlamına gelmektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: Kaynakta belirtilmemekle birlikte, tutum ve algı ölçen anketlerin doğası gereği 3’lü, 4’lü veya 5’li Likert Tipi Derecelendirme formatında olduğu varsayılmaktadır. Derecelendirme formatı, katılımcıların laboratuvar çalışmalarına ne ölçüde katıldıklarını veya ne ölçüde katıldıklarını düşündüklerini gösteren seçenekleri içerir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Lise öğrencileri (Üniversite giriş sınavına hazırlanan 11. ve 12. sınıf öğrencileri)

Age Group: 15-18 yaş aralığı

Population Details: Ölçek, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde yürütülen bir yüksek lisans tezinde kullanılmıştır. Örneklem, muhtemelen Afyon ili ve çevresindeki lise öğrencilerinden seçilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Anketi (Self-report questionnaire) yöntemi kullanılarak öğrencilerin kendi deneyim ve algılarına dayalı veriler toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, eğitim psikolojisi, lise öğrencileri, Afyon Kocatepe Üniversitesi, psikometri, laboratuvar dersleri, fen bilimleri eğitimi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (1995 yılındaki tez yazımı sırasındaki kurumsal adres)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 1995

İzinler ve Ücret: Laboratuvar Çalışmaları Anketi, akademik bir yüksek lisans tezi ürünüdür. Bu nedenle, akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için genellikle tez yazarından (Ö. Eroğlu) veya tezin bulunduğu kurumdan (Afyon Kocatepe Üniversitesi) izin alınması gerekmektedir. Ölçeğin kullanımında herhangi bir ücret talep edilip edilmediği bilgisi açık değildir.

Kaynaklar

• Eroğlu, Ö. (1995). Üniversite giriş sınavına hazırlamada laboratuvar çalışmalarının yeri ve önemi (Yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon.

Laboratuvar Çalışmaları Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri ve derecelendirme sistemi, orijinal kaynak olan yüksek lisans tezinin tam metnine erişim sağlanamadığından bu girişte yer almamaktadır. Ölçek maddelerinin içeriği, uygulanışı ve puanlaması hakkında detaylı bilgi için yazarın tezine başvurulması gerekmektedir.