Öğretmen Rotasyon Ölçeği

Özet

Öğretmen Rotasyon (Zorunlu Yer Değiştirme) Ölçeği, Türkiye bağlamında öğretmenlerin zorunlu yer değiştirme uygulamalarına yönelik tutumlarını, algılarını ve tepkilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Ölçek, 2016 yılında Şahin ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş olup, eğitim yönetiminde sıkça tartışılan personel rotasyon politikalarının öğretmenler üzerindeki etkilerini sistematik olarak değerlendirmeyi hedeflemektedir. Ölçek, 20 maddeden ve iki alt boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Rotasyon Ölçeği, Zorunlu Yer Değiştirme, Öğretmen Tutumları, Eğitim Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

İdris Şahin, Kürşat Beycioğlu, Mustafa Sincar, Fatih Çıkrıkçı.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından uygulanan öğretmenlerin rotasyon veya zorunlu yer değiştirme uygulamalarına karşı öğretmenlerin sahip oldukları algıları ve tutumları belirlemektir. Bu araç, eğitim politikalarının planlanması ve bu tür idari kararların öğretmen motivasyonu ve mesleki tatmini üzerindeki potansiyel etkilerini anlamak için kritik veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Geliştirme çalışması, ilgili literatür taraması ve uzman görüşleri temel alınarak, öğretmenlerin rotasyon hakkındaki karmaşık görüşlerini iki ana boyutta toplayacak şekilde yapılandırılmıştır. Bu sayede, uygulayıcıların ve araştırmacıların bu önemli personel yönetim mekanizmasının sonuçlarını daha derinlemesine incelemesine olanak tanır.

Yapı

Öğretmen Rotasyon Ölçeği, 20 maddeden oluşmakta ve iki ana boyutta toplanmaktadır. Bu boyutlar genellikle öğretmenlerin zorunlu yer değiştirme uygulamalarına yönelik algıladıkları faydalar (örneğin, profesyonel gelişim veya farklı bölgelerde deneyim kazanma) ve olumsuz etkiler/direnç (örneğin, kişisel yaşamın bozulması, maliyetler veya kurumsal bağlılığın azalması) üzerine odaklanmaktadır.

Ölçek, öğretmenlerin zorunlu yer değiştirmeye yönelik tutumlarını 5’li Likert tipi bir derecelendirme ile ölçmektedir. Bu yapı, ölçeğin psikometrik analizlerle desteklenen güçlü bir teorik temele sahip olduğunu göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, iki faktörlü modelin uyumunu test etmek amacıyla gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, modelin kabul edilebilir düzeyde iyi bir uyum sergilediğini göstermektedir.

Hesaplanan uyum indeksi değerleri şunlardır: χ²=383.49, serbestlik derecesi (sd)=169, ve χ²/sd oranı 2.27 olarak bulunmuştur. Diğer önemli uyum indeksleri ise şu şekildedir: RMSEA=.077, SRMR=.047, RMR=.073, CFI=.95, NFI=.91 ve GFI=.85. Bu değerler (özellikle CFI’nın .95 olması), iki faktörlü yapının verilerle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca, ölçekteki maddelerin faktör yükleri .621 ile .852 arasında değişmekte olup, bu da maddelerin ilgili faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin hem alt boyutlarının hem de toplam puanının yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin iç tutarlılık katsayıları .942 ile .973 arasında değişmektedir. Ölçeğin toplam puanının iç tutarlılık katsayısı ise oldukça yüksek bir değer olan .974 olarak hesaplanmıştır. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin araştırma amaçlı kullanıma uygun olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Öğretmen Rotasyon Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz, ölçeğin 20 maddesinin iki ayrı boyutta toplandığını doğrulamıştır.

DFA sonuçları (özellikle χ²/sd oranı ve CFI değeri), iki faktörlü modelin yapısal olarak sağlam olduğunu ve teorik beklentilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Madde faktör yüklerinin yüksek olması (.621–.852 aralığı), her bir maddenin kendi boyutuna önemli ölçüde katkı sağladığını ve ölçeğin yapısal netliğini desteklediğini göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 20 madde, 2 boyutlu yapı

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği (1= Hiç katılmıyorum – 5= Tamamen katılıyorum). Yüksek puanlar, genellikle rotasyon uygulamalarına yönelik daha olumlu veya daha güçlü bir tutumu/algıyı işaret eder (boyutun içeriğine bağlı olarak yorumlanmalıdır).

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Rotasyon, Personel Yönetimi, Zorunlu Yer Değiştirme, Eğitim Politikaları, Psikometri, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: İdris Şahin

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarların kurumsal adresleri kaynak makalede belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2016 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve telif hakları, sorumlu yazar (İdris Şahin) ve makalenin yayımlandığı dergi (Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi) ile iletişime geçilerek teyit edilmelidir. Akademik ve eğitim araştırmalarında kullanımı genellikle atıf şartıyla mümkündür.

Kaynaklar

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışması aşağıdaki makalede yayımlanmıştır:

• Şahin, İ., Beycioğlu, K., Sincar, M. ve Çıkrıkçı, F. (2016). Öğretmen Rotasyon (Zorunlu Yer Değiştirme) Ölçeği’nin geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 22(2), 267-287.

Makalenin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmen-rotasyon-olcegi-toad.pdf

Makalenin dergi linki: kuey.net

[quads id=5]

Öğretmen Rotasyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynağın sağladığı içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi ve alt boyut isimleri için yukarıda belirtilen orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir. Ölçek, 20 maddeden ve iki boyuttan oluşmaktadır.