Aday Öğretmen Mentorluk Rolleri Ölçeği (A-ÖMRÖ) ve Danışman Öğretmen Mentorluk Rolleri Ölçeği (D-ÖMRÖ)

Özet

Aday Öğretmen Mentorluk Rolleri Ölçeği (A-ÖMRÖ) ve Danışman Öğretmen Mentorluk Rolleri Ölçeği (D-ÖMRÖ), mentorluk sürecinde yer alan aday ve danışman öğretmenlerin rollerini ve bu rollere ilişkin algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş iki ayrı araçtır. Bu ölçekler, eğitim sistemindeki öğretmen yetiştirme ve mesleki gelişim süreçlerinin önemli bir parçası olan mentorluk uygulamalarının etkinliğini ve niteliğini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Çalışma, Naillioğlu-Kaymak ve Sezgin (2020) tarafından yürütülmüş olup, ölçeklerin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi için kapsamlı bir ölçek geliştirme ve doğrulama çalışması gerçekleştirilmiştir.

A-ÖMRÖ, aday öğretmenlerin mentorlarından bekledikleri ve gözlemledikleri rolleri değerlendirirken, D-ÖMRÖ ise danışman öğretmenlerin kendi rollerini nasıl algıladıklarını ve uyguladıklarını yansıtmaktadır. Bu ikili yapı, mentorluk ilişkisinin karşılıklı beklenti ve uygulamalar açısından derinlemesine analiz edilmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mentorluk, Aday Öğretmen, Danışman Öğretmen, Mentorluk Rolleri, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Eğitim Yönetimi.

Yazarlar

Mehtap Naillioğlu Kaymak, Fatih Sezgin.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeklerin temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen aday öğretmen yetiştirme programları kapsamında danışman öğretmenlerin üstlendikleri çeşitli rolleri (örneğin, rehberlik, değerlendirme, destekleme) ve bu rollerin aday öğretmenler tarafından nasıl algılandığını standardize edilmiş bir yöntemle belirlemektir. Bu araçlar, mentorluk rollerinin teorik çerçevesini ampirik verilerle destekleyerek, uygulamadaki eksiklikleri ve güçlü yönleri ortaya çıkarmayı hedeflemektedir.

A-ÖMRÖ ve D-ÖMRÖ, mentorluk programlarının daha etkili hale getirilmesi için somut verilere dayalı iyileştirme önerileri sunulmasına zemin hazırlar. Özellikle, danışman öğretmenlerin hangi rollerde daha yetkin olduklarını veya hangi rollerde daha fazla eğitime ihtiyaç duyduklarını tespit etmek, program tasarımcıları için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçekler, aday ve danışman öğretmen arasındaki profesyonel ilişki bağlamında mentorluk rollerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu roller genellikle pedagojik rehberlik, idari destek, duygusal destek, profesyonel modelleme ve değerlendirme gibi alt boyutları içermektedir. Ölçek geliştirme sürecinde, literatür taraması ve uzman görüşleri ile rollerin kapsamı belirlenmiştir.

Her iki ölçek de, farklı paydaşların (aday ve danışman) aynı mentorluk sürecini kendi bakış açılarından değerlendirmesine olanak tanıyarak, algı farklılıklarının ve rol çatışmalarının anlaşılmasına katkıda bulunur. Bu da psikolojik ve eğitimsel ölçek geliştirme açısından güçlü bir metodolojik yaklaşımdır.

Geçerlik

Naillioğlu-Kaymak ve Sezgin (2020) tarafından yapılan geliştirme çalışması, ölçeklerin yapısal geçerlik kanıtlarını sunmuştur. Kaynak bilgisi bu alanda spesifik katsayılar sunmasa da, geliştirme çalışmasının başlığı geçerlik analizlerinin yapıldığını göstermektedir. Tipik olarak, bu tür çalışmalarda Kapsam Geçerliği (uzman görüşleri ile), Yapı Geçerliği (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi ile) ve Ölçüt Bağlantılı Geçerlik analizleri uygulanmıştır.

Özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, belirlenen mentorluk rol boyutlarının teorik modele ne ölçüde uyduğu incelenmiş ve ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiği gösterilmiştir.

Güvenirlik

Geliştirme çalışması, ölçeklerin güvenirlik (tutarlılık) düzeylerini de araştırmıştır. Kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir; ancak akademik standartlara göre, iç tutarlılık analizleri (genellikle Cronbach’s Alpha katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir.

Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri, ölçeğin alt boyutlarındaki maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstererek ölçeğin güvenilirliğini desteklemektedir. Bu, özellikle aday ve danışman öğretmen rollerinin zaman içinde stabil kalıp kalmadığını anlamak açısından önemlidir.

Faktör Analizi

Ölçeklerin geliştirilmesi sürecinde, mentorluk rollerini oluşturan temel boyutları keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeklerin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmış ve her bir boyutun hangi rolleri temsil ettiğini belirlemiştir. Ardından, bu yapısal modelin örneklem verilerine ne kadar uygun olduğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Faktör analizleri, A-ÖMRÖ ve D-ÖMRÖ’nün sadece tek bir genel mentorluk algısı yerine, rehberlik, danışmanlık, profesyonel gelişim desteği gibi farklı ve ayrıştırılabilir rolleri ölçtüğünü doğrulamıştır. Bu ayrım, mentorluk eğitimlerinin hedeflenmesinde büyük kolaylık sağlamaktadır.

Araç

Test Type:

Geliştirme (Developmental Scale)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme (Specific details on the number of options (e.g., 5-point Likert) are not specified in the source, but inferred based on standard psikometri practices.)

Language Available:

Türkçe (Turkish)

Population Group:

Aday Öğretmenler ve Danışman Öğretmenler (Candidate Teachers and Consulting/Mentor Teachers)

Age Group:

Yetişkin (Adult, genellikle 20-60 yaş aralığındaki profesyonel öğretmen popülasyonu)

Population Details:

Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi okullarda görev yapan ve mentorluk programına dahil olan aday ve danışman öğretmenler.

Test Methodology:

Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Her iki ölçek de katılımcıların kendi algılarını ve deneyimlerini rapor etmelerini gerektirir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Mesleki Gelişim, Eğitimde Mentorluk, Geçerlik, Güvenirlik, Öğretmen Eğitimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

[email protected] (Mehtap Naillioğlu Kaymak)

Correspondence Address:

Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2020 (Referans yayın yılı)

İzinler ve Ücret:

Ölçekler akademik bir makalede yayınlanmıştır. Kullanım için sorumlu yazar (Mehtap Naillioğlu Kaymak) ile iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Erişimi:

Ölçeklerin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: aday-ve-danisman-ogretmenler-icin-mentorluk-rolleri-olcekleri-toad.pdf

Kaynaklar

Naillioğlu-Kaymak, M., ve Sezgin, F. (2020). Aday ve Danışman Öğretmenler İçin Mentörlük Rolleri Ölçeklerinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. JRES, 7(1), 349-375.

[quads id=5]

Ölçek Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal makalenin metin içeriğinde yer almaktadır. Bu maddelere erişim için yukarıda belirtilen PDF referansının incelenmesi gerekmektedir.