Öğretmen Özyeterlik İnanç Ölçeği

Özet

Öğretmen Özyeterlik İnanç Ölçeği, öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerine dair sahip oldukları inanç düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir ölçektir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye bağlamında psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) incelemiş ve özellikle sınıf öğretmeni adaylarının özyeterlik düzeylerini belirlemeyi hedeflemiştir. Ölçek, öğretmenlik mesleğinin çeşitli boyutlarında bireyin kendi yeteneklerine olan güvenini değerlendiren önemli bir araçtır.

Uyarlama, Çiğdem Şahin Taşkın ve Gülden Hacıömeroğlu tarafından 2010 yılında gerçekleştirilmiş olup, elde edilen yüksek güvenirlik ve geçerlik bulguları, ölçeğin Türk kültüründe öğretmen özyeterlik inançlarını ölçmek için uygun bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Özyeterlik, Özyeterlik İnancı, Sınıf Öğretmeni Adayı, Ölçek Uyarlama, Faktör Analizi, Güvenirlik.

Yazarlar

Çiğdem Şahin Taşkın, Gülden Hacıömeroğlu.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının veya mevcut öğretmenlerin, öğretim görevlerini başarıyla yerine getirebileceklerine dair sahip oldukları kişisel yeterlik inançlarını nicel olarak belirlemektir. Bu uyarlama çalışması özelinde amaç, orijinal ölçeğin psikometrik yapısını Türk kültürüne uygun bir şekilde doğrulamak ve sınıf öğretmeni adaylarının özyeterlik düzeylerini analiz etmektir.

Öğretmen özyeterlik inançlarının ölçülmesi, eğitim fakülteleri için müfredat geliştirme ve öğretmen yetiştirme süreçlerinin iyileştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Ölçek, adayların hangi alanlarda kendilerini daha yeterli hissettiklerini veya hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduklarını ortaya koymaya yardımcı olur.

Yapı

Ölçek, Özyeterlik (Self-Efficacy) yapısal kavramını ölçmektedir. Özyeterlik, bireyin belirli sonuçları üretecek eylemleri organize etme ve yürütme yeteneğine olan inancıdır. Eğitim psikolojisi bağlamında bu, bir öğretmenin öğrenci katılımını, motivasyonunu ve öğrenmesini etkileme yeteneğine olan kişisel inancını ifade eder.

Bu ölçek, genellikle öğretmenlik mesleğinin farklı boyutlarını (örneğin, sınıf yönetimi, öğretim stratejileri, öğrenci katılımını sağlama) kapsayan çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Ölçekteki maddeler, öğretmen adaylarının bu görevleri başarıyla yerine getirme kapasitelerine dair kendi yargılarını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla, veri setinin faktör analizi için uygunluğu değerlendirilmiştir. Bu kapsamda Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) değeri ve Barlett Küresellik Testi uygulanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda KMO değeri 0.942 olarak hesaplanmıştır. KMO değerinin 0.5’in üzerinde olması, verilerin faktör analizine son derece uygun olduğunu göstermektedir (Eroğlu, 2009). Elde edilen 0.942 değeri, veri setinin faktör analizine uygunluğu açısından literatürde “mükemmel” aralığına karşılık gelmekte olup, veri setinin çok iyi düzeyde faktörlenebilir olduğunu ortaya koymaktadır (Sharma, akt. Eroğlu 2009). Ayrıca, örneklem matrisinin küresel bir matris olup olmadığını test eden Barlett Küresellik Testi anlamlı bulunmuştur [X²=3654.243, p<0.001]. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü bir şekilde desteklendiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliğini belirlemek için Cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Ölçeğin genel Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı 0.950 olarak belirlenmiştir. Bu yüksek katsayı, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır (Kayış, 2009).

Faktörlere ilişkin iç tutarlık katsayıları da hesaplanmıştır ve bu değerler sırasıyla 0.889, 0.858, 0.844, 0.781 ve 0.732 olarak bulunmuştur. Tüm alt faktörlerin güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyin oldukça üzerinde olması, ölçeğin alt boyutlarının da yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Ayrıca, 85 öğretmen adayı üzerinde bir ay arayla gerçekleştirilen Test Tekrar-Test güvenirlik çalışmasında Pearson korelasyon katsayısı r= 0.710 (p=0.001) olarak hesaplanmıştır. Bu anlamlı ve yeterli korelasyon değeri, ölçeğin zaman içinde kararlılığını koruduğunu ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Analiz öncesinde veri setinin uygunluğu, KMO (0.942) ve Barlett Küresellik Testi (p<0.001) sonuçlarıyla mükemmel düzeyde desteklenmiştir. Bu sonuçlar, veri matrisinin çok sayıda faktör içermeye uygun olduğunu ve analizden elde edilen faktör yapısının anlamlı olacağını göstermiştir.

Güvenirlik analizlerinde beş ayrı Cronbach alfa değeri sunulması (0.889, 0.858, 0.844, 0.781, 0.732), uyarlanan ölçeğin muhtemelen beş alt faktörden oluştuğunu ve bu faktörlerin her birinin kendi içinde yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu işaret etmektedir. Bu bulgular, ölçeğin çok boyutlu öğretmen özyeterlik yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğretmen Adayları (Prospective Teachers)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle Yükseköğretim Düzeyi)

Population Details: Sınıf Öğretmeni Adayları (Classroom Teacher Candidates). Güvenirlik çalışması 85 öğretmen adayı ile yürütülmüştür.

Test Methodology: 2 puanlı derecelendirme sistemi kullanılmıştır:

• 1 = İnanmıyorum
• 2 = Kesinlikle İnanıyorum

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Eğitimi, Psikometri, KMO, Cronbach Alfa, Test Tekrar-Test, Korelasyon, Güvenirlik Katsayısı.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Çiğdem Şahin Taşkın)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal uyarlama çalışması 2010 yılında yayımlanmıştır.

Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Çiğdem Şahin Taşkın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: ogretmen-ozyeterlik-inanc-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Bu ölçek için kullanılan temel referans ve psikometrik çalışmanın kaynağı aşağıdadır:

• Taşkın, Ç. ve Hacıömeroğlu, G. (2010). Öğretmen Özyeterlik İnanç Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve sınıf öğretmeni adaylarının özyeterlik inançları. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 27:63-75.
• Eroğlu, A. (2009). (KMO değerinin yorumlanmasında referans gösterilmiştir.)
• Kayış, İ. (2009). (Cronbach Alfa katsayısının yorumlanmasında referans gösterilmiştir.)

[quads id=5]

Öğretmen Özyeterlik İnanç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, kaynak metinde sunulmamıştır. Maddelerin tamamına erişim için Taşkın ve Hacıömeroğlu (2010) tarafından yayımlanan ilgili makaleye başvurulması gerekmektedir.