Öğretmen Öz-yeterlilik Ölçeği

Özet

Öğretmen Öz-yeterlilik Ölçeği, yabancı dilde hazırlanmış bir ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması çalışmasıdır. Ölçek, öğretmenlerin mesleki görevlerini başarıyla yerine getirebileceklerine dair sahip oldukları öz-yeterlilik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Toplam 8 maddeden ve iki alt boyuttan (Başa Çıkma Davranışı ve Yenilikçi Davranış) oluşan bu araç, 4’lü Likert Tipi Ölçek formatında derecelendirilmektedir. Ölçeğin güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa) .79 olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen öz-yeterliliği, uyarlama, eğitim psikolojisi, başa çıkma davranışı, yenilikçi davranış, Cronbach Alfa, öğretmenlik

Yazarlar

Yılmaz, M., Köseoğlu, P., Gerçek, C., Soran, H.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin mesleki yeterliliklerine olan inanç düzeylerini, yani öz-yeterlilik algılarını geçerli ve güvenilir bir şekilde Türkçe bağlamında değerlendirmektir. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki eğitim araştırmacılarına, öğretmenlerin zorluklarla başa çıkma ve mesleki yeniliklere adapte olma yeteneklerini ölçebilecekleri standart bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Özgün ölçeğin yabancı dildeki yapısını koruyarak, Türk eğitim sistemine özgü kültürel ve dilsel farklılıkları dikkate alarak, öğretmenlerin sınıf yönetimi, öğrenci motivasyonu ve yeni pedagojik yaklaşımları uygulama becerileri hakkındaki inançlarını belirlemek amaçlanmıştır.

Yapı

Öğretmen Öz-yeterlilik Ölçeği, öğretmenlerin mesleki yeterliliğe dair inançlarını ifade eden öz-yeterlilik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, iki ana alt boyutta incelenmektedir ve toplam 8 maddeden oluşmaktadır:

• Başa Çıkma Davranışı (5 Madde): Öğretmenlerin zorlu öğrenci durumları, sınav hazırlıkları ve genel öğretim zorlukları karşısında etkili olabilme becerilerine olan inançlarını yansıtır.
• Yenilikçi Davranış (3 Madde): Öğretmenlerin eğitim alanındaki yeni gelişmeleri ve yaklaşımları kabul etme, şüpheci meslektaşlarına rağmen uygulama ve mesleki gelişim gösterme yeterliliklerine olan inançlarını ifade eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla istatistiksel analizler yapılmıştır. Yapı geçerliliğini incelemek için Temel Bileşenler Analizi (Principle Component Analysis) kullanılarak faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak varsayılan iki alt boyutlu yapısının, Türkçe verilerle ne ölçüde uyumlu olduğunu kanıtlamıştır.

Yapılan analizler, uyarlanan ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim bağlamına uygun bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiş ve orijinal yabancı dildeki ölçeğin yapısal özelliklerini büyük ölçüde koruduğunu doğrulamıştır.

Güvenirlik

Uyarlanan ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, yaygın olarak kullanılan bir yöntem olan Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Yapılan hesaplama sonucunda, ölçeğin bütünü için Alfa değeri .79 olarak belirlenmiştir.

Genel olarak psikometrik çalışmalarda kabul edilebilir bir güvenirlik düzeyi olan .70 eşiğinin üzerinde olması, Öğretmen Öz-yeterlilik Ölçeği’nin iç tutarlılığının yeterli olduğunu göstermektedir. Bu değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlar niteliktedir.

Faktör Analizi

Yapılan faktör analizi, ölçeğin toplamda 8 maddeden oluşan ve iki ana faktöre ayrılan yapısını ortaya koymuştur.

• Birinci Faktör (Başa Çıkma Davranışı): Bu faktör 5 maddeden (maddeler 2, 3, 4, 5, 6) oluşmaktadır. Bu faktörde yer alan maddelerin faktör yük değerleri .644 ile .759 arasında değişmektedir. Bu yük değerleri, maddelerin ilgili faktörü güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.
• İkinci Faktör (Yenilikçi Davranış): Bu faktör 3 maddeden (maddeler 8, 9, 10) oluşmaktadır. İkinci faktörde yer alan maddelerin faktör yük değerleri ise .779 ile .834 arasında yüksek düzeyde seyretmektedir, bu da maddelerin yenilikçi davranış yapısını etkin bir şekilde ölçtüğünü belirtmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 4’lü Likert Tipi Ölçek

Derecelendirme: Ölçekte yer alan maddeler şu seçeneklerle derecelendirilmiştir: Bana uygun değil, Bana nadiren uygun, Bana çoğunlukla uygun, Bana tamamen uygun.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler/Eğitimciler

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Popülasyon Detayları: Çalışma, öğretmenler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen öz-yeterliliği, eğitim araştırmaları, psikometri, faktör analizi, güvenirlik katsayısı, Temel Bileşenler Analizi

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Miraç Yılmaz

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Ankara (Çalışmanın yapıldığı döneme ait bilgi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için ilgili yazarlar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2004

PDF İndirme: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: ogretmen-oz-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yılmaz, M., Köseoğlu, P., Gerçek, C., Soran, H. (2004). Yabancı dilde hazırlanan bir öğretmen öz-yeterlik ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 260-267.

Makalenin orijinal bağlantısı: efdergi.hacettepe.edu.tr

[quads id=5]

Öğretmen Öz-yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 2 alt boyut ve 8 maddeden oluşmaktadır:

• Başa çıkma davranışı (5 madde): En sorunlu öğrencilere bile sınavlar için gerekli konuları öğretebilirim.
• Yenilikçi davranış (3 madde): Yeni gelişmeleri, bunlara şüpheyle bakan meslektaşlarımın aksine uygulayabilirim.