Öğretmen Etkililik Düzeyini Belirleme Ölçeği

Özet

Öğretmen Etkililik Düzeyini Belirleme Ölçeği, 2003 yılında M. S. Sarı tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirme amacıyla oluşturulmuş bir psikolojik ölçek aracıdır. Bu ölçek, öğretmenlerin mesleki yeterliliklerine ve öğretim hedeflerini gerçekleştirme kapasitelerine dair algıladıkları etkililik düzeylerini ölçmeye odaklanmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, özellikle ilköğretim 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders programı hedeflerinin gerçekleşme düzeyini inceleyen kapsamlı bir çalışma bağlamında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, eğitim araştırmalarında öğretmenlerin öz yeterlilik inançlarının ve performanslarının değerlendirilmesi için nicel veri sağlamayı amaçlar.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Etkililiği, Mesleki Yeterlilik, Öz Yeterlilik, Eğitim Psikolojisi, Sosyal Bilgiler Öğretimi, Psikolojik Ölçek, Öğretmen Performansı.

Yazarlar

M. S. Sarı

Amaç

Öğretmen Etkililik Düzeyini Belirleme Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin kendi mesleki rollerinde ne derece etkili olduklarını algıladıklarını saptamaktır. Ölçek, özellikle öğretmenlerin ders programında belirlenen hedeflere ulaşma konusundaki inançlarını ve yeterliliklerini nicel olarak değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu araç, öğretmenlerin etkililik düzeylerindeki farklılıkları belirleyerek, eğitim programlarının ve mesleki gelişim ihtiyaçlarının daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmayı hedefler.

Ölçek, spesifik olarak, öğretmenlerin öğretim süreçlerini yönetme, öğrenci katılımını sağlama ve akademik başarıyı artırma gibi alanlardaki yeterlilik algılarını ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Orijinal çalışmada (Sarı, 2003), bu etkililik düzeylerinin çeşitli demografik ve mesleki değişkenlerle ilişkisi incelenmiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan öz yeterlilik (self-efficacy) teorisine dayanarak öğretmen etkililiğini ölçmektedir. Öğretmen etkililiği, bir öğretmenin, zorlu veya umutsuz öğrencileri bile öğretebilme yeteneğine dair inancını temsil eden çok boyutlu bir yapıdır.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, genellikle iki ana bileşen etrafında şekillenir: Genel Öğretmen Etkililiği (öğretimin genel zorluklarına karşı inanç) ve Kişisel Öğretmen Etkililiği (öğretmenin kendi yeteneklerine olan inancı). Bu ölçek, muhtemelen, öğretmenin öğrenci başarısını etkileme, sınıf yönetimi becerileri ve öğretim yöntemlerini etkin kullanma gibi alt boyutları içeren bir yapısal çerçeve sunmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak materyalinde geçerlik bilgisine dair spesifik bir istatistiksel değer belirtilmemiştir. Ancak ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, bu tezin metodoloji bölümünde yapı geçerliği (örneğin, faktör analizi), kapsam geçerliği (uzman görüşleri) ve/veya ölçüt geçerliği çalışmalarının yapılmış olması muhtemeldir.

Geçerlik çalışmalarının, ölçeğin gerçekten öğretmen etkililik yapısını amaçlandığı şekilde ölçtüğünü doğrulamak için titizlikle yürütülmüş olması beklenir. Kullanılan geçerlik yöntemleri, ölçülen yapının teorik çerçeveye uygunluğunu kanıtlamayı amaçlamaktadır.

Güvenirlik

Kaynak materyalde güvenirlik katsayısına dair herhangi bir bilgi (“-“) sunulmamıştır. Tipik bir psikometrik araç olarak, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını göstermek amacıyla güvenirlik çalışmalarının yapılması zorunludur.

Bu çalışmalar genellikle iç tutarlılık analizleri (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı) veya test-tekrar test güvenilirliği yöntemlerini içerir. İç tutarlılık katsayısının, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösteren kabul edilebilir akademik standartlarda (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme süreci, genellikle yapı geçerliğini test etmek ve ölçeğin boyutlarını (faktörlerini) belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile desteklenmiştir. Orijinal tezin detayları bilinmemekle birlikte, bu tür bir etkililik ölçeğinin birden fazla faktörden oluşması olasıdır (örneğin, Öğretim Etkililiği, Sınıf Yönetimi Etkililiği).

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve teorik çerçevesiyle tutarlılığını sağlamak için kullanılmıştır. Ölçeğin kaç faktörlü olduğu ve her bir faktörün varyansın ne kadarını açıkladığı bilgisi, ölçeğin psikometrik kalitesi açısından kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale). Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5’li veya 7’li Likert tipi bir ölçek kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Yetişkinler (Mesleki yaş grubundaki öğretmenler)

Population Details: Ölçek, M. S. Sarı’nın 2003 tarihli tezi kapsamında, ilköğretim 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersini veren öğretmenler üzerinde kullanılmıştır. Ancak ölçek, genel öğretmen etkililiğini ölçtüğü için diğer branş ve kademelerdeki öğretmenlere de uygulanabilir niteliktedir.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri kapsamında kullanılan, kapalı uçlu maddelerden oluşan bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Araştırmaları, Öğretmen Yeterliliği, Psikometri, Yüksek Lisans Tezi, Öğretim Hedefleri, Dokuz Eylül Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: M. S. Sarı, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (2003 yılı çalışması itibarıyla). Kaynak referansına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden ulaşılabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir ve genellikle bu tür akademik çalışmaların araçları, bilimsel araştırmalar için telif kısıtlamaları olmaksızın kullanılabilir. Ticari kullanım için orijinal yazarın izni gerekebilir. Ölçeğin geliştirildiği yıl 2003‘tür.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmen-etkililik-duzeyini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Sarı, M. S. (2003). İlköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler ders programı hedeflerinin gerçekleşme düzeyinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
2. Tez kaydına ait link: tez.yok.gov.tr

Öğretmen Etkililik Düzeyini Belirleme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Orijinal kaynakta ölçek maddeleri metin olarak sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın 2003 tarihli yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir. Tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi‘nde mevcuttur.