Öğretmen Eğitimi Programlarını Değerlendirme Ölçeği

Özet

Öğretmen Eğitimi Programlarını Değerlendirme Ölçeği (ÖEPDÖ), öğretmen eğitimi programlarının etkinliğini ve kalitesini sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, yükseköğretim kurumlarında sunulan öğretmen yetiştirme müfredatının çeşitli boyutlarını, programın yapısını, içeriğini ve uygulama süreçlerini değerlendirme ihtiyacından doğmuştur. Akıncı ve Köse (2019) tarafından geliştirilen bu ölçek, öğretmen adaylarının program hakkındaki algılarını ve memnuniyet düzeylerini saptayarak, program geliştirme çalışmalarına geçerlik ve güvenirlik temelli veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, program değerlendirme, müfredat, ölçek geliştirme, psikometri, öğretmen adayı, eğitim kalitesi.

Yazarlar

Muhammed Akıncı, Eda Köse

Amaç

Öğretmen Eğitimi Programlarını Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, üniversitelerin eğitim fakültelerinde yürütülen öğretmen yetiştirme programlarının bileşenlerini, etkililik düzeylerini ve yeterliliklerini nesnel kriterlere göre değerlendirebilecek standartlaştırılmış bir araç sağlamaktır. Bu ölçek, program yöneticilerine ve akademisyenlere, mevcut müfredatın güçlü ve zayıf yönlerini belirlemede yardımcı olarak, sürekli iyileştirme döngüsünü desteklemek için tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, bilimsel yöntemlerle program kalitesini ölçme ihtiyacına cevap vermektedir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

ÖEPDÖ, çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, sadece teorik ders içeriklerinin algılanan kalitesini değil, aynı zamanda pratik uygulama (staj), programın genel koordinasyonu, öğretim elemanlarının yeterliliği ve fiziksel/teknolojik kaynakların uygunluğu gibi öğretmen eğitimi programının temel unsurlarını kapsamaktadır. Ölçek, öğretmen adaylarının programdan elde ettikleri mesleki yeterlilik hissini ve programın gelecekteki meslek yaşamlarına katkısını değerlendiren bilişsel ve duyuşsal boyutları içerir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapı geçerliği ve kapsam geçerliği odaklı olarak yürütülmüştür. Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ilgili yapıyı ne ölçüde temsil ettiği incelenmiştir. Yapı geçerliği için Akıncı ve Köse (2019) tarafından yayımlanan çalışmada hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin teorik olarak öngörülen çok boyutlu yapıyı doğruladığı ve kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, TLI değerleri) sergilediği bildirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin alt boyutları ve genel ölçek puanı için Cronbach Alfa katsayıları incelenmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin tüm alt boyutlarında ve genelinde yüksek düzeyde iç tutarlılık (genellikle .80’in üzerinde) gösterdiği rapor edilmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Geliştirme sürecinde gerçekleştirilen faktör analizi, Öğretmen Eğitimi Programlarını Değerlendirme Ölçeği’nin temel boyutlarını ortaya çıkarmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin birden fazla faktörden oluştuğunu göstermiş; bu faktörler genellikle ‘Müfredatın İçeriği ve Güncelliği’, ‘Öğretim Süreçlerinin Etkinliği’ ve ‘Staj ve Uygulama Yeterliliği’ gibi programın kritik alanlarını temsil etmektedir. DFA ise bu faktör yapısının veri seti ile uyumunu test ederek, ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Öğretmen Eğitim Programlarının Değerlendirilmesine Yönelik Tutum/Algı Ölçeği)

Format: Değerlendirme maddeleri muhtemelen 5’li veya 7’li Likert Ölçeği formatında sunulmuştur (Örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki lisans öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmenlik programı öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli (Self-Report) ölçek. Katılımcılar, öğretmen eğitimi programlarına dair deneyimlerini ve algılarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim programı, öğretmen yetiştirme, müfredat değerlendirme, geçerlik, güvenirlik, pedagojik formasyon, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Kaynakta tam adres belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar (Muhammed Akıncı) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Test Yılı (Yayın Yılı): 2019

Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: ogretmen-egitimi-programlarini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Akıncı, M., ve Köse, E. (2019). Validity and Reliability Study of Teacher Training Curriculum Evaluation Scale (TTCES). Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 4(2), 236-252. http://dx.doi.org/10.21733/ibad.534751

Öğretmen Eğitimi Programlarını Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için ilgili makaleye (Akıncı & Köse, 2019) başvurulması gerekmektedir.