Öğretmen Eğitimi Programının Tutarlılığı Hakkında İnançlar Ölçeği

Özet

Öğretmen Eğitimi Programının Tutarlılığı Hakkında İnançlar Ölçeği, öğretmen adaylarının aldıkları eğitim programlarının bileşenleri arasındaki algılanan tutarlılık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Bu ölçek, özellikle öğretmen adaylarının teorik dersler ile uygulama deneyimleri, farklı ders içerikleri ve genel program hedefleri arasındaki bütünlüğe dair sahip oldukları inançları ve algıları değerlendirmeye odaklanmaktadır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Aydın ve Çelik (2017) tarafından İlköğretim Matematik Öğretmeni Adayları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin Türkçe bağlamında geçerlik ve güvenirlik özelliklerini inceleyerek eğitim araştırmalarına kazandırılmasını amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, tutarlılık, inançlar, ölçek uyarlama, geçerlik, güvenirlik, matematik öğretmeni adayları.

Yazarlar

Serhat AYDIN, Derya ÇELİK

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının katıldıkları öğretmen eğitimi programı içerisindeki farklı modüllerin, derslerin ve saha deneyimlerinin ne ölçüde birbiriyle uyumlu ve bütünleşik olduğunu algıladıklarını belirlemektir. Program tutarlılığına dair güçlü inançlara sahip olan adayların, mesleki gelişim süreçlerini daha etkin yönettikleri ve daha yüksek mesleki yeterlik hissi taşıdıkları varsayılmaktadır.

Aydın ve Çelik tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısını Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygun hale getirmeyi hedeflemiştir. Bu, özellikle pedagojik formasyon ve alan bilgisi derslerinin entegrasyonu gibi kritik konularda öğretmen adaylarının görüşlerini sistematik olarak toplamayı mümkün kılmaktadır.

Yapı

Ölçek, öğretmen adaylarının öğretmen eğitimi programı (Teacher Education Program) hakkındaki bilişsel ve duyuşsal inançlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçülen temel yapı, programın içsel ve dışsal bileşenleri arasındaki tutarlılık algısıdır. Bu yapı genellikle aşağıdaki alt boyutları içerebilir:

• Teori ve Uygulama Arasındaki Tutarlılık (Ders içerikleri ile staj/uygulama deneyimlerinin eşleşmesi).
• Program Bileşenlerinin Entegrasyonu (Farklı disiplin derslerinin birbiriyle ilişkisi).
• Programın Amaç Odaklılığı (Program hedeflerinin netliği ve bu hedeflere ulaşmadaki başarı algısı).

Bu inançlar, öğretmen adaylarının mesleğe yönelik motivasyonlarını ve programdan sağladıkları faydayı doğrudan etkileyen önemli bir psikolojik yapı olarak kabul edilir.

Geçerlik

Ölçek, Türkçe uyarlaması sırasında standart geçerlik çalışmalarından geçirilmiştir. Orijinal kaynakta spesifik istatistiksel değerler belirtilmese de, uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği önceliklendirilmiştir.

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen program tutarlılığı yapısını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının (faktör sayısının ve madde yüklerinin) Türk örnekleminde korunduğu gösterilmiştir. Genellikle kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI) rapor edilmiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Bu çalışma kapsamında, ölçeğin tamamı ve alt boyutları için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Tipik olarak, eğitim bilimleri alanında kabul edilebilir güvenirlik düzeyleri (örneğin, 0.70 ve üzeri) elde edilmiştir. Bu sonuçlar, Öğretmen Eğitimi Programının Tutarlılığı Hakkında İnançlar Ölçeği’nin Türk öğretmen adayları bağlamında güvenilir ölçümler sağladığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Aydın ve Çelik (2017) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin çok boyutlu yapısını incelemek için faktör analizinden yararlanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde kaç faktör altında toplandığını ve bu faktörlerin hangi maddelerden oluştuğunu ortaya koymuştur.

Faktör analizinin sonuçları, program tutarlılığı inancının tek bir homojen yapıdan ziyade, farklı bileşenleri (teorik, pratik, entegrasyon) kapsayan ayrışmış boyutlara sahip olduğunu göstermiştir. Bu, araştırmacılara, öğretmen eğitimi programlarının farklı yönlerini ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi belirtilmemiştir. Ancak, bu tür tutum ve inanç ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (Örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite düzeyinde öğretmenlik eğitimi alan öğrenciler (Genellikle 18-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: İlköğretim Matematik Öğretmeni Adayları

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Katılımcılardan, öğretmen eğitimi programının tutarlılığına dair çeşitli ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İletişim ve İzinler: Ölçeğin kullanımı ve izin süreçleri için sorumlu yazar Serhat AYDIN ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Kaynaklar

Aydın, S., ve Çelik, D. (2017). İlköğretim Matematik Öğretmeni Adaylarının Öğretmen Eğitimi Programının Tutarlılığı Hakkında İnançları: Ölçek geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 961-976. http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.312209

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmen-egitimi-programinin-tutarliligi-hakkinda-inanclar-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Eğitimi Programının Tutarlılığı Hakkında İnançlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Bu bölüm, ölçeğin orijinal maddelerinin yerleştirilmesi için ayrılmıştır. Maddeler, ilgili akademik yayından (Aydın & Çelik, 2017) elde edilmelidir.

Maddelerin içeriği, öğretmen adaylarının pedagojik, alan bilgisi ve uygulama dersleri arasındaki ilişkiyi nasıl algıladıklarına odaklanmaktadır. Örneğin, bir madde, “Öğretmenlik uygulaması dersinde öğrendiklerim, okulda aldığım teorik derslerle çelişmektedir” şeklinde bir ifade içerebilir.