Öğretmen Adaylarının Tartışma Becerilerine İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Öğretmen Adaylarının Tartışma Becerilerine İlişkin Tutum Ölçeği (TOAD), Gürbüz Ocak ve Gökhan Karakuş tarafından 2015 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının pedagojik süreçlerde kritik öneme sahip olan tartışma becerilerine yönelik sahip oldukları tutumları kapsamlı bir şekilde belirlemektir. Ölçek, geliştirme aşamasında psikometrik özelliklerinin incelendiği ve eğitim bilimleri alanında önemli bir boşluğu doldurmayı hedefleyen bir çalışmanın ürünüdür. Elde edilen veriler, öğretmen eğitiminde tartışma yöntemlerinin etkinliğine dair önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayı, Tutum Ölçeği, Tartışma Becerileri, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Pedagojik Formasyon.

Yazarlar

Gürbüz Ocak, Gökhan Karakuş

Amaç

Ölçeğin temel amacı, geleceğin eğitimcileri olan öğretmen adaylarının, sınıf içi ve sınıf dışı ortamlarda tartışma yapma ve bu tartışmaları yönetme becerilerine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri (tutumları) ölçmektir. Öğretmenlerin etkili tartışma ortamları yaratma yeteneği, öğrencilerin eleştirel düşünme ve iletişim becerilerini geliştirmede merkezi bir rol oynadığından, bu tutumların belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.

Ölçek, öğretmen yetiştirme programlarında tartışma becerilerine yönelik verilen eğitimin yeterliliğini değerlendirmeye yardımcı olacak güvenilir ve geçerli bir araç sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. Bu sayede, eğitim fakülteleri müfredatlarını ve uygulama yöntemlerini, adayların ihtiyaçlarına daha uygun hale getirebilirler.

Yapı

Öğretmen Adaylarının Tartışma Becerilerine İlişkin Tutum Ölçeği, psikolojideki tutum kavramının çok boyutlu yapısını temel almaktadır. Bu yapı genellikle üç ana bileşenden oluşur:

• Bilişsel Bileşen: Öğretmen adaylarının tartışma becerilerinin önemi, gerekliliği ve faydaları hakkındaki inançları ve bilgileri.
• Duygusal (Afektif) Bileşen: Tartışma ortamlarında bulunmaktan veya tartışma yönetmekten duyulan hoşlanma, kaygı veya heyecan gibi duygusal tepkiler.
• Davranışsal Bileşen: Öğretmen adaylarının tartışma etkinliklerine katılma veya bunları uygulama yönündeki eğilimleri ve niyetleri.

Ölçek, bu bileşenleri ölçerek, adayların tartışmaya yönelik genel tutum düzeylerini ve hangi spesifik alanlarda desteklenmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Ocak & Karakuş, 2015), yapı geçerliğini sağlamak amacıyla titizlikle çalışmalar yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü kanıtlamayı içerir. Geçerlik analizleri genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliği (faktör analizleri) şeklinde gerçekleştirilmiştir.

Yapı geçerliği kapsamında, Faktör Analizi teknikleri kullanılarak ölçeğin alt boyutlarının belirlenmesi ve maddelerin bu boyutlarla ilişkisinin test edilmesi sağlanmıştır. Orijinal çalışmada, ölçeğin kuramsal yapıyı destekler nitelikte bir faktör yapısına sahip olduğu raporlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamaları üzerinden yürütülmüştür. Geliştirme makalesinde, ölçeğin genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğu belirtilmiştir, bu da maddelerin ölçülen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı benzer gruplarda uygulandığında kararlı sonuçlar verme yeteneğini destekler. Bu durum, TOAD ölçeğinin eğitim araştırmalarında güvenle kullanılabileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Öğretmen Adaylarının Tartışma Becerilerine İlişkin Tutum Ölçeği’nin faktör yapısını ortaya çıkarmak için Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve sonrasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. KFA, ölçeğin maddelerinin kaç boyutta toplandığını belirlemiş; DFA ise elde edilen bu yapının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir.

Faktör analizleri sonucunda, ölçeğin birden fazla alt boyuta sahip olduğu ve bu boyutların tartışma becerisine yönelik tutumun farklı yönlerini (örneğin, tartışmaya isteklilik, tartışmayı faydalı bulma) temsil ettiği tespit edilmiştir. Bu çok boyutlu yapı, tutumun zenginliğini ve karmaşıklığını yansıtmaktadır.

Araç

Test Türü:

Geliştirme (Psikometrik özelliklere sahip öz bildirimli tutum ölçeği)

Format:

Çok maddeli, öz bildirim raporlama formatı. Maddeler, katılımcının tutum düzeyini belirten bir dereceleme sistemi üzerinden yanıtlanır.

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Yükseköğretim düzeyindeki öğretmen adayları (eğitim fakültesi öğrencileri).

Yaş Grubu:

Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri.

Popülasyon Detayları:

Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri. Çalışma, pedagojik formasyon eğitimi alan tüm adayları kapsamaktadır.

Test Metodolojisi:

Ölçek, katılımcıların her maddeye ne ölçüde katıldığını belirlediği Likert Tipi Ölçek formatındadır. Genellikle 5’li veya 7’li dereceleme kullanılarak puanlama yapılır (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Kullanım Hakkı: Ölçek, akademik literatürde yayımlanmıştır ve genellikle bilimsel araştırma amaçlı kullanımlar için yazarlarından uygun izin alınarak ücretsiz olarak kullanılabilmektedir. Ticari kullanımlar için yazar Gürbüz Ocak ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir.

Referanslar

Ocak, G. & Karakuş,G. (2015). Developing an Attitude scale for discussion ability of pre-service teachers. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 8(1), 50-69. doi: 10.5578/keg.7967.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmen-adaylarinin-tartisma-becerilerine-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adaylarının Tartışma Becerilerine İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynağın orijinal içeriğinde doğrudan sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine ve puanlama yönergelerine ulaşmak için, yukarıda belirtilen akademik makaleye (Ocak & Karakuş, 2015) başvurulması gerekmektedir. Maddeler, ölçeğin çok boyutlu yapısını yansıtacak şekilde düzenlenmiştir ve 5’li Likert tipi dereceleme ile yanıtlanmaktadır.