Öğretmen Adayı Tutum Ölçeği

Özet

Öğretmen Adayı Tutum Ölçeği, tutum ölçmeye yönelik geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Zübeyde Cem-Gönül tarafından 2002 yılında hazırlanan yüksek lisans tezi kapsamında, özellikle Biyoloji öğretimi alanında öğretmen adaylarının çeşitli pedagojik ve mesleki konulara yönelik yaklaşımlarını belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, laboratuvar kullanımı ve bu çalışmalarda karşılaşılan problemlere odaklanan kapsamlı bir araştırmanın parçasıdır.

Ölçek, öğretmen adaylarının mesleğe, öğretim yöntemlerine ve materyal kullanımına ilişkin pozitif veya negatif eğilimlerini nicel olarak saptamayı hedefler. Geliştirme süreci, tutarlı ve geçerli bir ölçüm aracı oluşturma prensiplerine dayanmaktadır, ancak ölçeğin spesifik madde sayısı, derecelendirme sistemi veya detaylı psikometrik özellikleri (geçerlik ve güvenirlik katsayıları) özet kaynaklarda belirtilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen adayı, tutum ölçeği, biyoloji öğretimi, laboratuvar kullanımı, pedagoji, mesleki tutum.

Yazarlar

Zübeyde Cem-Gönül.

Amaç

Öğretmen Adayı Tutum Ölçeği’nin temel amacı, öğretmen adaylarının, özellikle de Biyoloji alanındaki adayların, mesleki yeterliliklerini etkileyecek kritik öğretim uygulamalarına (örneğin, laboratuvar temelli çalışmalar) yönelik mevcut tutum düzeylerini saptamaktır. Bu saptama, eğitim fakültelerinde verilen pedagojik eğitimin etkinliğini değerlendirmek ve potansiyel olarak problemli alanları belirleyerek müdahale stratejileri geliştirmek için önemlidir.

Ölçek, adayların laboratuvar çalışmalarına karşı duydukları motivasyonu, bu çalışmaların öğretimdeki önemine dair inançlarını ve laboratuvar ortamında karşılaşılan zorluklara yönelik yaklaşımlarını ölçerek, onların gelecekteki öğretmenlik performansları hakkında öngörüler sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Öğretmen Adayı Tutum Ölçeği, psikolojideki tutum yapısını ölçmek üzere geliştirilmiştir. Tutum, bir bireyin belirli bir nesne, kişi, durum veya fikre karşı sahip olduğu bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimlerin organize olmuş bir değerlendirmesidir. Bu ölçek bağlamında, ölçülen yapı muhtemelen çok boyutludur ve şunları içerebilir:

• Bilişsel Bileşen: Laboratuvar çalışmalarının gerekliliği ve faydaları hakkındaki inançlar.
• Duygusal Bileşen: Laboratuvar ortamında çalışmaya karşı hissedilen kaygı, ilgi veya memnuniyet.
• Davranışsal Eğilim: Laboratuvar çalışmalarını ders planlarına dahil etme veya bu çalışmalara katılma istekliliği.

Ölçek, öğretmen adaylarının pedagojik yaklaşımlarını ve mesleki kimlik gelişimlerini yansıtan karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olmasına rağmen, kaynak özetinde spesifik geçerlik katsayılarına (örneğin, yapı geçerliği, kapsam geçerliği) dair doğrudan bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, akademik bir çalışma olan tez sürecinde, ölçeğin geçerliğini sağlamak için çeşitli adımlar atılmış olmalıdır.

Tipik olarak, bu tür geliştirme çalışmalarında uzman görüşü alınarak kapsam geçerliği sağlanır. Ayrıca, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla, yapı geçerliği (örneğin, Faktör Analizi yoluyla) incelenmiş olması beklenir. Geçerlik çalışmalarının detayları için Cem-Gönül’ün (2002) orijinal tezine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Kaynak özetinde güvenirlik katsayılarına (örneğin, Cronbach Alfa) ilişkin herhangi bir veri sunulmamıştır. Ancak, bir tutum ölçeğinin geliştirilmesi aşamasında, iç tutarlılığın ve zaman içinde tutarlılığın (test-tekrar test güvenirliği) analiz edilmesi standart bir prosedürdür.

Geliştirme aşamasında, ölçeğin maddelerinin ne kadar tutarlı olduğunu gösteren iç tutarlılık analizleri yapılmış olmalıdır. Bu analizler, ölçeğin ölçtüğü tutum yapısının ne kadar güvenilir ve hatasız bir şekilde ölçüldüğünü ortaya koyar. Güvenirlik çalışmalarına ait sayısal veriler, ölçeğin akademik kullanımı açısından kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Öğretmen Adayı Tutum Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla faktör analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılmış olması muhtemeldir. Tutum ölçekleri genellikle birden fazla alt boyutu içerdiğinden, faktör analizi, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyutu temsil ettiğini belirlemek için kullanılır.

Ölçeğin laboratuvar kullanımına yönelik tutumu ölçmesi nedeniyle, olası alt faktörler arasında “Laboratuvarın Öğretimdeki Önemi,” “Laboratuvar Uygulamalarına Yönelik Kaygı” veya “Laboratuvar Yönetimi Yeterliliği” gibi boyutlar bulunabilir. Spesifik faktör yükleri ve varyans açıklama oranları, yalnızca tezin tam metninde mevcuttur.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak tutum ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmış olması muhtemeldir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmen Adayları (Preservice Teachers)

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri (Eğitim Fakültesi öğrencileri).

Population Details: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesindeki ilgili bölümlerin öğretmen adayları.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, verilen maddelere ne ölçüde katılıp katılmadıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, pedagojik formasyon, eğitim bilimleri, psikometrik araç, laboratuvar dersleri, yüksek lisans tezi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir, Türkiye (Tezin yazıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında 2002 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve kâr amacı gütmeyen araştırmalarda kullanımı genellikle tezin yazarı ve danışmanının iznine tabidir. Ticari amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin kullanımı için standart bir ücret bilgisi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal metninin (tez) kamuya açık olup olmadığı veya ek izin gerekip gerekmediği, Dokuz Eylül Üniversitesi Kütüphanesi veya Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi aracılığıyla teyit edilmelidir.

Kaynaklar

1. Cem-Gönül, Z. (2002). Biyoloji öğretiminde laboratuvar kullanımı ve laboratuvar çalışmalarında karşılaşılan problemler. (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Öğretmen Adayı Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin spesifik maddeleri, sağlanan kaynak özetinde yer almamaktadır. Ölçek maddelerinin tam ve doğru listesi için Cem-Gönül (2002) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezinin “Ekler” veya “Ölçek Geliştirme” bölümlerine başvurulması gerekmektedir.

Derecelendirme sistemi de kaynakta belirtilmemiştir. Tipik bir tutum ölçeği maddesi formatı şu şekilde olabilir:

• “Laboratuvar çalışmaları, Biyoloji konularının anlaşılması için kesinlikle gereklidir.”
• “Laboratuvar ortamında çalışmak bana heyecan vermektedir.”
• “Öğretmen olarak laboratuvar derslerini yürütmekte zorlanacağımı düşünüyorum.”