Öğretme Yaklaşımları Ölçeği

Özet

Öğretme Yaklaşımları Ölçeği (ÖYÖ), eğitim alanında öğretmenlerin benimsediği farklı öğretim stratejilerini ve yaklaşımlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Ölçek, orijinal ATI-R (Approaches to Teaching Inventory – Revised) ölçeğinin Türk kültürüne ve örneklemine uygunluğunu değerlendirmek üzere Erdoğan Tezci tarafından 2017 yılında gerçekleştirilen geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda kullanıma sunulmuştur. Bu araç, eğitimcilerin ders içeriğini nasıl sunduğunu, öğrenci katılımını ne şekilde teşvik ettiğini ve bilginin aktarılmasına yönelik temel felsefelerini dört ana alt boyut üzerinden incelemektedir.

ÖYÖ, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, öğretmenlerin pedagojik tercihlerini nicel olarak değerlendirme ve bu tercihlerin öğrenci başarısı üzerindeki potansiyel etkilerini analiz etme imkanı sunar. Ölçek, 22 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretme Yaklaşımları, ATI-R, Ölçek Uyarlaması, Öğretim Stratejileri, Öğretmen Yeterlikleri, Eğitim Psikolojisi, Cronbach Alfa Katsayısı

Yazarlar

Erdoğan Tezci

[quads id=5]

Amaç

Öğretme Yaklaşımları Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin eğitim ve öğretim sürecine yönelik benimsedikleri pedagojik yaklaşımları sistematik bir şekilde belirlemektir. Bu ölçek, öğretmenlerin ağırlıklı olarak bilgi aktarımına mı odaklandığını yoksa öğrencilerin kavramsal gelişimini ve eleştirel düşünme becerilerini mi merkeze aldığını tespit etmeyi hedefler.

Ölçek, öğretmenlerin kullandığı stratejilerin doğasını (öğretmen odaklı veya öğrenci odaklı) ortaya çıkararak, eğitim programlarının geliştirilmesi, öğretmen yetiştirme süreçlerinin iyileştirilmesi ve mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesi konularında önemli veriler sağlamaktadır.

Yapı

Öğretme Yaklaşımları Ölçeği, öğretmenlerin Öğretme Yaklaşımları yapısını temsil eden dört temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, eğitim literatüründeki temel öğretim felsefelerini yansıtır ve öğretmenlerin ders planlama ve uygulama tercihlerindeki çeşitliliği ölçer. Ölçek toplam 22 maddeden meydana gelmektedir.

Dört alt boyut şunlardır: Öğretmen Odaklı Strateji, Öğrenci Odaklı Strateji, Bilgi Aktarımlı Strateji ve Kavramsal Değişim Stratejisi. Bu boyutlar, öğretmenlerin sınıf içindeki rollerini ve bilgiye yükledikleri anlamı farklılaştırmaktadır. Örneğin, Bilgi Aktarımlı Strateji, öğretmenin pasif alıcıya bilgi sunduğu geleneksel yaklaşımları temsil ederken, Kavramsal Değişim Stratejisi, öğrencilerin mevcut yanlış kavramlarını sorgulamasını ve yeniden yapılandırmasını gerektiren daha yapıcı yaklaşımları ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak içeriğinde geçerlik (Validity) bilgisi açıkça detaylandırılmamıştır (“-“). Ancak, uyarlama çalışması (Tezci, 2017) kapsamında ölçeğin Türk örneklemi üzerindeki yapısal Geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Uyarlama çalışmalarında genellikle faktör analizi gibi istatistiksel yöntemlerle yapı geçerliği (construct validity) incelenir.

Geçerlik analizleri, ölçeğin gerçekten de ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı ölçüp ölçmediğini gösterir. Bu ölçeğin geçerlik çalışmaları, orijinal ATI-R ölçeğinin teorik yapısının Türk eğitim bağlamında da korunduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır.

Güvenirlik

Öğretme Yaklaşımları Ölçeği’nin güvenilirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu analizde, tüm ölçeğe ait iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa Katsayısı hesaplanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, tüm ölçeğin Cronbach Alfa katsayısı 0.81 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik standartlara göre ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir ve tutarlı olduğunu göstermektedir. Güvenirlik katsayısının 0.80 ve üzerinde olması, maddelerin ölçülen yapıyı tutarlı bir şekilde temsil ettiğini belirtir.

Faktör Analizi

Öğretme Yaklaşımları Ölçeği, dört alt boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu, ölçeğin uyarlama çalışmasında (Tezci, 2017) doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizleri kullanılarak orijinal ölçeğin dört faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunun tespit edildiğini işaret etmektedir. Bu dört faktör, ölçeğin temel yapısını oluşturur ve her bir faktör, belirli bir öğretim stratejisi kümesini temsil eder.

• Öğretmen Odaklı Strateji (5 madde)
• Öğrenci Odaklı Strateji (5 madde)
• Bilgi Aktarımlı Strateji (6 madde)
• Kavramsal Değişim Stratejisi (6 madde)

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal ölçek ATI-R İngilizcedir.)

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Eğitimciler

Yaş Grubu: Yetişkin (Eğitim alanında çalışan profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli eğitim kademelerinde görev yapan öğretmenler örneklemi üzerinde uyarlanmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır:

1. Kesinlikle Katılmıyorum
2. Katılmıyorum
3. Yarı Yarıya Katılıyorum (Kararsızım)
4. Katılıyorum
5. Tamamen Katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Öğretim Stratejileri, Öğrenci Merkezli Eğitim, Öğretmen Merkezli Eğitim, Pedagojik Yaklaşımlar, Eğitim Ölçeği, Psikometri

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Erdoğan Tezci

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı kuruma ait detaylı bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında yayımlanan uyarlama çalışmasıyla Türk literatürüne kazandırılmıştır. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Erdoğan Tezci ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

ogretme-yaklasimlari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Tezci, E. (2017). Adaptation of ATI-R Scale to Turkish samples: Validity and reliability analyses. International Education Studies, 10 (1), 67-81.

• Ölçeğin orijinal kaynak referansı ve PDF dosyası mevcuttur. Orijinal PDF dosyası bu adresten indirilebilir: ogretme-yaklasimlari-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Öğretme Yaklaşımları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 4 alt boyut ve toplam 22 maddeden oluşmaktadır:

• Öğretmen Odaklı Strateji ( 5 m ) :
• Öğrenci Odaklı Strateji ( 5 m ) :
• Bilgi Aktarımlı Strateji ( 6 m ) :
• Kavramsal Değişim Stratejisi ( 6 m ) :