Öğretim Üyeleri İçin Mentorluk Yetkinliğini Değerlendirme Ölçeği

Özet

Öğretim Üyeleri İçin Mentorluk Yetkinliğini Değerlendirme Ölçeği (ÖÜMYDÖ), akademisyenlerin mentorluk rollerini yerine getirirken sahip oldukları yetkinlik düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Çamveren ve Vatan (2019) tarafından orijinal formunun Türkçeye uyarlanması çalışmasıyla Türk bilim camiasına kazandırılmıştır. Çalışmanın temel amacı, yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyelerinin mesleki gelişim, rehberlik ve destek sağlama becerilerini kapsayan mentorluk yetkinliğini güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirebilecekleri bir ölçüm aracı sunmaktır. Ölçek, özellikle akademik kariyerin erken aşamalarındaki bireylere yol gösterme sürecinde öğretim üyelerinin kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini belirlemeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretim Üyesi, Mentorluk Yetkinliği, Akademik Mentorluk, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Hatice Çamveren, Fatih Vatan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversitelerde görev yapan öğretim üyelerinin mentorluk rollerine ilişkin algılanan yetkinliklerini değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak Türk yükseköğretim sistemi bağlamında mentorluk becerilerinin standart bir şekilde ölçülmesine olanak tanımayı hedeflemiştir. Elde edilen veriler, üniversitelerin mentorluk programlarının etkinliğini artırmada ve öğretim üyelerine yönelik eğitim ihtiyaçlarını belirlemede kullanılabilir.

Çamveren ve Vatan (2019), bu ölçeği Türkçeye uyarlayarak, mentorluk süreçlerinin kalitesini artırmaya yönelik bilimsel araştırmalara sağlam bir zemin oluşturmayı amaçlamıştır. Ölçek, öğretim üyelerinin öğrencilere, araştırma görevlilerine veya yeni başlayan meslektaşlarına sağladıkları rehberlik, geri bildirim ve destek hizmetlerinin kalitesini yansıtan çok boyutlu bir yapıyı ortaya koymaktadır.

Yapı

Öğretim Üyeleri İçin Mentorluk Yetkinliğini Değerlendirme Ölçeği, mentorluk yetkinliğini çok boyutlu bir psikolojik yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı genellikle; iletişim becerileri, mesleki rehberlik sağlama yeteneği, rol model olma ve duygusal destek sunma gibi alt boyutları içermektedir. Ölçek, bir öğretim üyesinin mentorluk faaliyetlerinde ne kadar etkili ve yetkin olduğunu öznel değerlendirme yoluyla ölçmektedir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, öğretim üyelerinin akademik ve profesyonel gelişim bağlamında mentorluk görevlerini başarıyla yerine getirme inancını ve yeterliliğini ifade eden öz-yeterlik kavramıyla yakından ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde, geçerlik çalışmaları kapsamında öncelikle dilsel eşdeğerlik sağlanmıştır (çeviri-geri çeviri yöntemleri). Yapı geçerliği için genellikle Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen mentorluk yetkinliği boyutlarıyla ne ölçüde örtüştüğünü araştırmıştır.

Çamveren ve Vatan (2019) çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Açımlayıcı (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerinden birini veya ikisini birden uygulamıştır. Bu analizler sonucunda elde edilen faktör yükleri ve uyum indeksleri (CFI, TLI, RMSEA gibi), ölçeğin Türk kültüründe de geçerli bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tipik olarak, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında ayrıca test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini (zamana karşı kararlılık) göstermektedir. Bu tür analizler, ölçeğin akademik araştırmalarda ve değerlendirme süreçlerinde güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Öğretim Üyeleri İçin Mentorluk Yetkinliğini Değerlendirme Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen Faktör Analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamıştır. Analizler, genellikle mentorluk yetkinliğinin farklı yönlerini temsil eden alt faktörlerin varlığını ortaya koymuştur.

Bu analizler, maddelerin hangi faktör altında toplandığını ve bu faktörlerin toplam varyansı açıklama oranlarını göstermiştir. Faktör yapısının orijinal ölçekle tutarlı olması, başarılı bir adaptasyonun temel göstergesidir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: Kendini Değerlendirme (Öz Bildirim) Ölçeği (Tipik olarak 5’li veya 7’li Likert derecelendirme formatında olduğu varsayılmaktadır).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Akademisyenler / Yükseköğretim Kurumu Çalışanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Akademik Personel)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde görev yapan öğretim üyeleri (Öğretim görevlileri, doktor öğretim üyeleri, doçentler, profesörler).

Test Metodolojisi: Öğretim üyelerinden, mentorluk görevlerine ilişkin ifadeleri kendilerine ne kadar uygun gördüklerini veya bu görevleri ne kadar başarılı yerine getirdiklerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik, Akademik Gelişim, Eğitim Psikolojisi, Yükseköğretim, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hatice Çamveren

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Hatice Çamveren: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta tam adres bilgisi belirtilmemiştir; Ege Üniversitesi ile ilişkilidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari kullanımı için orijinal yazarlarla ve uyarlamayı yapan Çamveren ve Vatan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırma amaçlı kullanım genellikle referans belirtme şartıyla mümkündür.

Ücret: Akademik araştırmalarda kullanım için genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: Türkçeye uyarlama çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır.

Kaynaklar

1. Çamveren, H. ve Vatan, F. (2019). Öğretim Üyeleri İçin Mentorluk Yetkinliğini Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 2(1), 47-54. doi:10.24106/kefdergi.2255.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretim-uyeleri-icin-mentorluk-yetkinligini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Öğretim Üyeleri İçin Mentorluk Yetkinliğini Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.