Mentorluk Etkileyiciliği Ölçeği

Özet

Mentorluk Etkileyiciliği Ölçeği, mentorluk ilişkilerinin algılanan başarısını ve kalitesini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, Yirci, Karakose, Uygun ve Ozdemir (2016) tarafından gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu, geçerliğini ve güvenirliğini akademik olarak kanıtlamayı hedeflemiştir. Ölçek, genellikle eğitim ortamlarında, özellikle öğretmen adayları ve deneyimli öğretmenler arasındaki mentorluk süreçlerinin ne kadar etkili olduğunu değerlendirmek için kullanılmaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak, mentorluk sürecinin hem kariyer gelişimi hem de psikososyal destek boyutlarındaki etkisini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Bu uyarlama, ölçeğin Türkiye’deki araştırmacılar için güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabilmesini sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Mentorluk, Etkililik, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Eğitim, Öğretmen Adayı, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Ramazan Yirci, Turgut Karakose, Hasan Uygun, Tuba Yurtseven Ozdemir.

[quads id=5]

Amaç

Mentorluk Etkileyiciliği Ölçeği’nin temel amacı, mentorluk ilişkilerinin hedeflenen sonuçları ne ölçüde sağladığını ve bu ilişkilerin mentorluk alan birey (menti) üzerindeki etkisini nicel olarak belirlemektir. Ölçek, mentorluk programlarının değerlendirilmesinde ve geliştirilmesinde kritik bilgiler sunar.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu ölçeğin Türkçe konuşulan popülasyonlarda kültürler arası geçerliğini ve güvenirliğini test etmek ve Türk eğitim bağlamında kullanıma sunmaktır.

Yapı (Ölçülen Kavram)

Ölçek, mentorluk sürecinin çok boyutlu yapısını ölçmektedir. Mentorluk Etkileyiciliği, genellikle iki ana boyut etrafında şekillenir: Kariyer Gelişimi İşlevleri ve Psikososyal Destek İşlevleri. Kariyer gelişimi boyutu, mentorun mentiye kariyer tavsiyesi, görünürlük sağlama ve koruma gibi konularda yardımcı olma derecesini içerir.

Psikososyal destek boyutu ise, mentorun mentiye rol model olma, dostluk, kabul ve danışmanlık sağlama gibi kişisel gelişim ve refahı destekleyici davranışlarını kapsar. Ölçeğin bütünü, bu işlevlerin mentinin kişisel ve mesleki gelişimine ne kadar katkı sağladığını değerlendirir.

Geçerlik

Yirci ve arkadaşları (2016) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek için çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış olup, bu analiz sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de doğrulandığını göstermiştir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen uyum indeksleri (RMSEA, CFI, GFI gibi), modelin veriyle mükemmel veya kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin kuramsal olarak ölçmesi beklenen yapıyı başarıyla ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları kapsamında, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu (genellikle .80 üzerinde) rapor edilmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla elde edilen puanların güvenilir olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. Bu analizler, farklı zamanlarda uygulanan test sonuçlarının yüksek korelasyon gösterdiğini, yani ölçeğin kararlı bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamıştır. Güvenirlik, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımının temelini oluşturur.

Faktör Analizi

Mentorluk Etkileyiciliği Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilmiştir.

DFA sonuçları, ölçeğin orijinal iki veya daha fazla faktörlü yapısının (Kariyer Gelişimi ve Psikososyal Destek) Türk örnekleminde de geçerli olduğunu desteklemiştir. Madde yüklerinin yüksek olması ve faktörler arası korelasyonların beklenen düzeyde çıkması, ölçeğin yapısal bütünlüğünü teyit etmiştir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır. Katılımcılar, mentorluk etkinliklerinin sıklığını veya kendilerine etkisini belirtirler.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal dil).

Popülasyon Grubu: Eğitim ve iş hayatındaki mentorluk ilişkilerine dahil olan bireyler (Öğretmenler, Öğretmen Adayları, Üniversite öğrencileri, Çalışanlar).

Yaş Grubu: Yetişkinler ve yükseköğrenim öğrencileri (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Yirci vd. (2016) çalışması, Türkiye’deki öğretmen adayları ve/veya okullarda görev yapan mentor öğretmenler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, mentorluk deneyimlerine ilişkin maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Mentorluk Etkileyiciliği, Kariyer Gelişimi, Psikososyal Destek, Psikometri, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Ölçek Geliştirme, Eğitim Araştırmaları.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ramazan Yirci

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Araştırmanın yapıldığı tarihte (2016) ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta detaylı adres belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve ticari kullanımı için Ramazan Yirci ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırmalarda kullanım genellikle ücretsizdir, ancak izin alınması zorunludur.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası bu adresten indirilebilir: mentorship-effectiveness-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Yirci, R., Karakose, T., Uygun, H., & Ozdemir, T. Y. (2016). Turkish adaptation of the Mentorship Effectiveness Scale: A validity and reliability study. Eurasia Journal of Mathematics, Science & Technology Education, 12(4), 821-832.

[quads id=5]

Mentorluk Etkileyiciliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin tam listesi için lütfen sorumlu yazar Ramazan Yirci ile iletişime geçiniz veya referans olarak belirtilen akademik makaleyi inceleyiniz.