Öğrenme Stratejisi Olarak Çeviri Ölçeği

Özet

Öğrenme Stratejisi Olarak Çeviri Ölçeği, yabancı dil öğrenme sürecinde öğrencilerin çeviriyi bir öğrenme aracı veya stratejisi olarak ne sıklıkla ve ne şekilde kullandıklarını belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Davut Divarcioğlu tarafından 2020 yılında Türkçeye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, çeviri stratejilerinin dil edinimindeki rolünü ve öğrencilerin bu stratejilere yönelik tutumlarını ölçmeyi hedeflemektedir. Ölçek, öğrencilerin dil bilgisi, kelime bilgisi ve genel anlama becerilerini geliştirmek için çeviri eylemine ne kadar başvurduklarını ortaya koymaktadır.

Bu çalışma, dil eğitimi ve ölçek uyarlama alanlarına katkıda bulunarak, Türk dil eğitimi bağlamında çevirinin öğrenme stratejisi olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanımıştır. Ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde korunup korunmadığı, geçerlik ve güvenirlik analizleriyle incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çeviri, Öğrenme Stratejisi, Dil Öğrenimi, Ölçek Uyarlama, Yabancı Dil Eğitimi, Psikometri, Divarcioğlu.

Yazarlar

Davut DİVARCİOĞLU

[quads id=5]

Amaç

Öğrenme Stratejisi Olarak Çeviri Ölçeği’nin temel amacı, yabancı dil öğrenen bireylerin dil edinim süreçlerinde çeviri mekanizmasını bilinçli bir strateji olarak kullanım düzeylerini ölçmektir. Dil öğrenme bağlamında çevirinin rolü, uzun yıllardır tartışmalı bir konu olmuştur. Bu ölçek, çevirinin sadece bir test aracı değil, aynı zamanda aktif bir bilişsel öğrenme stratejisi olarak görülüp görülmediğini ve ne kadar etkili kullanıldığını saptamayı amaçlamaktadır.

Uyarlama çalışması ise, bu uluslararası ölçeğin Türkçeye dilsel ve kültürel açıdan uygunluğunu sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki dil öğrencileri ve öğretmenleri üzerinde yapılan araştırmalarda çeviri kullanım stratejilerinin güvenilir bir şekilde değerlendirilmesi mümkün hale gelmiştir. Ölçeğin sonuçları, dil dersi müfredatlarının ve pedagojik yaklaşımların yeniden gözden geçirilmesine zemin hazırlayabilir.

Yapısal Özellik

Ölçek, yabancı dil öğreniminde bireylerin kullandığı meta-bilişsel ve bilişsel öğrenme stratejileri genel yapısı altında, özellikle çeviri kullanımına odaklanmaktadır. Çeviri, genellikle kelime öğrenme, anlamı doğrulama, karmaşık yapıları analiz etme ve üretilen metni kontrol etme gibi alt boyutlarda bir strateji olarak işlev görür. Ölçeğin yapısal özellikleri, öğrencilerin çeviriyi hem alıcı (anlama) hem de üretici (konuşma/yazma) becerilerinde nasıl kullandıklarını ayrıştırmayı amaçlar.

Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne ve dil öğrenme alışkanlıklarına uygunluğu test edilmiştir. Bu bağlamda, ölçeğin muhtemelen birden fazla alt boyuttan oluştuğu ve bu alt boyutların çevirinin farklı işlevlerini (örneğin, sözcük dağarcığı edinimi için çeviri, gramer doğrulama için çeviri) temsil ettiği varsayılmaktadır. Ölçek, çevirinin bir öğrenme stratejisi olarak etkinliğini ve kabul düzeyini nicel verilerle ortaya koyan bir psikometri aracıdır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasında, geçerlik çalışmaları temel olarak yapı geçerliği üzerine yoğunlaşmıştır. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı (çeviri stratejisi kullanımı) gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için önemlidir. Divarcioğlu (2020) tarafından yürütülen çalışmada, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısı incelenmiştir.

Raporda belirtildiği üzere (Divarcioğlu, 2020), ölçeğin maddelerinin ilgili faktörlere yüklenimleri ve faktörler arası ilişkiler incelenerek ölçeğin yapısal bütünlüğü desteklenmiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçek puanlarının diğer ilgili dil öğrenme stratejileri veya dil yeterlilik testleri ile korelasyonları incelenmiş olabilir. Detaylı geçerlik katsayıları ve istatistiksel sonuçlar (örneğin Ki-kare/serbestlik derecesi oranı, RMSEA, CFI, TLI değerleri) ilgili akademik kaynakta (Divarcioğlu, 2020) yer almaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek için kritik öneme sahiptir. Öğrenme Stratejisi Olarak Çeviri Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları kapsamında, iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır.

Genellikle, bu tür uyarlama çalışmalarında Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılır. Bu katsayının, ölçeğin genelinde ve alt faktörlerinde kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir. Yüksek iç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir. Divarcioğlu’nun (2020) çalışmasında elde edilen spesifik güvenirlik değerleri, ölçeğin Türk öğrenci popülasyonunda tutarlı ölçümler yapabildiğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde, orijinal ölçek yapısının korunup korunmadığını test etmek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Yapılan analizler, çevirinin bir öğrenme stratejisi olarak kullanılan farklı boyutlarını ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.

Uyarlama çalışmasında, Ölçek Uyarlama literatürüne uygun olarak, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yapısı keşfedilmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile orijinal ölçeğin teorik yapısı test edilmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin kaç faktörden oluştuğu, her bir maddenin hangi faktöre yüklendiği ve faktörlerin toplam varyansı ne kadar açıkladığı belirlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin temelini oluşturur.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi)

Derecelendirme: Kaynakta belirtilmemiştir; ancak tipik olarak 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme kullanıldığı varsayılmaktadır (Örneğin: Hiçbir Zaman – Her Zaman).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Dil), Orijinal Dil (Büyük olasılıkla İngilizce veya başka bir Avrupa dili).

Popülasyon Grubu: Yabancı dil öğrenen öğrenciler (Özellikle üniversite düzeyindeki dil öğrencileri veya dil eğitimi bölümleri öğrencileri).

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonrası ve yetişkinler (Genellikle 18+).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki üniversitelerin dil eğitimi bölümlerinde öğrenim gören veya yabancı dil dersleri alan öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli Anket. Katılımcılardan, yabancı dil öğrenirken çeviri stratejilerini ne sıklıkla kullandıklarını veya bu stratejilere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çeviri Stratejileri, Dil Edinim, Türkçe Uyarlama, Likert Ölçeği, Faktör Yapısı, Geçerlik, Güvenirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Davut DİVARCİOĞLU (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum veya yazarın güncel adresi makalede detaylı olarak belirtilmiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2020.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımına ilişkin izinler ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Davut Divarcioğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni yeterli olmaktadır.

Ölçeğin orijinal makalesine ve tam metnine erişim, turkishstudies.net adresi üzerinden mümkündür.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: ogrenme-stratejisi-olarak-ceviri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Divarcioğlu, D. (2020). Öğrenme stratejisi olarak çeviri ölçeğini Türkçeye uyarlama çalışması. Turkish Studies – Language, 15(4), 1773-1784. DOI: 10.47845/TurkishStudies.46112

[quads id=5]

Öğrenme Stratejisi Olarak Çeviri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu bölümde yer alması gereken ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen Divarcioğlu (2020) referansının incelenmesi gerekmektedir.