Öğrenme Nesnesi Değerlendirme Ölçeği (ÖNDÖ)

Özet

Öğrenme Nesnesi Değerlendirme Ölçeği (ÖNDÖ), Gürer ve Yıldırım (2014) tarafından geliştirilmiş, eğitim teknolojileri alanında kullanılan dijital öğrenme nesnesi materyallerinin kullanıcılar tarafından algılanan kalitesini, etkililiğini ve deneyimini ölçmek amacıyla tasarlanmış bir ölçektir. Ölçek, 30 maddeden ve üç temel alt boyuttan oluşmaktadır: Kullanılabilirlik, Katılım ve Algılanan Öğrenme. ÖNDÖ, öğrenme nesnelerinin pedagojik ve teknik yeterliliklerini değerlendirmede standartlaştırılmış ve güvenilir bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Nesnesi, ÖNDÖ, Eğitim Teknolojileri, Öğrenme Nesnesi Değerlendirmesi, Kullanılabilirlik, Algılanan Öğrenme, Likert tipi Ölçek.

Yazarlar

Melih Derya Gürer, Zeynep Yıldırım

Amaç

Öğrenme Nesnesi Değerlendirme Ölçeği (ÖNDÖ), özellikle yükseköğretim ve uzaktan eğitim ortamlarında kullanılan dijital öğrenme nesnesi materyallerinin etkililiğini, kullanıcı dostu olup olmadığını ve öğrencinin konuya olan ilgisini ne ölçüde artırdığını sistematik olarak belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, eğitim materyali geliştiricilerine ve uygulayıcılarına, kullandıkları dijital içeriklerin öğrenci algısı üzerindeki etkileri hakkında nicel veriler sağlamaktır.

Bu ölçek, bir öğrenme nesnesinin sadece teknik işlevselliğini değil, aynı zamanda öğrenci motivasyonuna ve bilgi edinme sürecine katkısını da değerlendirerek kapsamlı bir geri bildirim mekanizması oluşturmayı hedefler. Böylece, eğitimde kullanılan dijital materyallerin kalitesinin artırılmasına yönelik iyileştirme alanları tespit edilebilir.

Yapı

Öğrenme Nesnesi Değerlendirme Ölçeği, kullanıcıların dijital öğrenme materyalleriyle etkileşimini üç ana psikolojik ve pedagojik yapı üzerinden ölçmektedir. Bu yapılar, modern eğitim teknolojileri değerlendirme çerçevelerine uygun olarak belirlenmiştir. Ölçek, toplam 30 maddeden oluşmakta olup, her madde beşli Likert tipi bir derecelendirme ile yanıtlanmaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü üç temel alt boyut şunlardır:

• Kullanılabilirlik (Usability): Öğrenme nesnesinin teknik erişilebilirliği, arayüzünün basitliği ve kullanım kolaylığına odaklanır (12 madde).
• Katılım (Engagement): Öğrenme nesnesinin öğrencinin dikkatini çekme, motivasyonunu artırma ve konuya olan ilgisini sürdürme becerisini ölçer (11 madde).
• Algılanan Öğrenme (Perceived Learning): Öğrencinin, öğrenme nesnesini kullandıktan sonra yeni bilgi edindiğine veya mevcut bilgisini geliştirdiğine dair öznel değerlendirmesini yansıtır (7 madde).

Geçerlik

ÖNDÖ’nün geçerlik çalışmaları, Gürer ve Yıldırım (2014) tarafından ölçeğin geliştirilme sürecinde titizlikle yürütülmüştür. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla, keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi (KFA ve DFA) teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç faktörlü yapısının (Kullanılabilirlik, Katılım ve Algılanan Öğrenme) ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

İçerik geçerliğini sağlamak için, ölçek maddeleri eğitim teknolojileri ve ölçme değerlendirme alanındaki uzman görüşlerine sunulmuş, bu sayede maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterince temsil edip etmediği kontrol edilmiştir. Sonuçlar, ölçeğin dijital öğrenme nesnesi değerlendirmesi bağlamında güçlü bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı kullanıcı gruplarında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini incelemiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayıları, Cronbach Alpha değeri kullanılarak hesaplanmıştır. Geliştirme çalışmasında elde edilen Cronbach Alpha değerleri, hem ölçeğin geneli hem de her bir alt boyut için kabul edilebilir düzeyin üzerinde bulunmuştur.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu ve ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ÖNDÖ’nün dijital eğitim materyallerinin değerlendirilmesinde güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Öğrenme Nesnesi Değerlendirme Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. İlk aşamada uygulanan Keşfedici Faktör Analizi (KFA), 30 maddenin üç temel faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu üç faktör, teorik çerçeveye uygun olarak Kullanılabilirlik, Katılım ve Algılanan Öğrenme olarak adlandırılmıştır.

Daha sonra, bu üç faktörlü yapının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, model uyum iyiliği indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve ölçeğin yapısal modelinin veriyle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir. Faktör yükleri, maddelerin ilgili alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öz Bildirim)

Format: 30 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiç katılmıyorum, 5= tamamen katılıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri ve Dijital Öğrenme Nesnesi Kullanıcıları

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Ölçek, genellikle lisans ve lisansüstü düzeyde, uzaktan eğitim veya teknoloji destekli öğrenme ortamlarında dijital materyalleri kullanan öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Çevrimiçi veya basılı formlar aracılığıyla bireysel öz değerlendirme.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Değerlendirme, Dijital Öğrenme, Uzaktan Eğitim, Yapı Geçerliği, Güvenirlik, Öğrenci Katılımı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Melih Derya Gürer (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Melih Derya Gürer) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım koşulları yazar tarafından belirlenmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı geliştirme süreci hakkında bilgiye aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: egitimvebilim.ted.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir: ogrenme-nesnesi-degerlendirme-olcegi-ondo-toad.pdf

Referanslar

Gürer, M. D. ve Yıldırım, Z. (2014). Öğrenme Nesnesi Değerlendirme Ölçeği’nin (ÖNDÖ) geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 39(176), 121-130.

Öğrenme Nesnesi Değerlendirme Ölçeği (ÖNDÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, toplam 30 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipidir (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

• Kullanılabilirlik (12 madde): Öğrenme nesnesini kolayca kullanabildim.
• Katılım (11 madde): Öğrenme nesnesi konuyu öğrenme isteğimi arttırdı.
• Algılanan Öğrenme (7 madde): Bu öğrenme nesnesi sayesinde yeni bilgiler öğrendim.