Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği (ÖMLÖ)

Özet

Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği (ÖMLÖ), eğitim kurumlarındaki okul yöneticilerinin öğrenme süreçlerini merkeze alan liderlik davranışlarını sistematik olarak ölçmek amacıyla kullanılan bir psikometrik araçtır. Ölçek, Türkçeye 2017 yılında Ali Çağatay Kılınç, Mehmet Şükrü Bellibaş ve Selahattin Gümüş tarafından uyarlama çalışması yapılarak kazandırılmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk eğitim sistemi ve kültürel bağlamında geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmayı hedeflemiştir. ÖMLÖ, yöneticilerin okullarda öğrenmeyi teşvik etme, mesleki gelişimi destekleme ve yüksek akademik beklentiler oluşturma rollerini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Merkezli Liderlik, ÖMLÖ, Okul Yönetimi, Liderlik, Ölçek Uyarlama, Eğitim Yönetimi, Yönetici Davranışları.

Yazarlar

Ali Çağatay Kılınç, Mehmet Şükrü Bellibaş, Selahattin Gümüş.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okul yöneticilerinin sergilediği öğrenme merkezli liderlik davranışlarının düzeyini, öğretmen ve öğrenci başarısı üzerindeki potansiyel etkilerini göz önünde bulundurarak tespit etmektir. Bu araç, yöneticilerin öğretim programlarını geliştirme, öğretmenler arası işbirliğini güçlendirme ve öğrenme kültürünü destekleme yetkinliklerini değerlendirmek için tasarlanmıştır.

ÖMLÖ, eğitim araştırmacılarına, liderlik teorilerini ampirik olarak test etme ve eğitim politikası yapıcılara ise liderlik gelişim programlarının etkinliğini ölçme konusunda sağlam bir zemin sunmaktadır. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, Türkiye’deki eğitim liderliği araştırmalarının uluslararası standartlara uygun bir araçla yürütülmesini sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, eğitim bilimleri ve psikoloji alanında merkezi bir kavram olan Öğrenme Merkezli Liderlik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, liderliğin idari ve bürokratik görevlerden ziyade, doğrudan öğretim ve öğrenme süreçlerine odaklanması gerektiğini savunan bir model üzerine kurulmuştur. Öğrenme Merkezli Liderlik genellikle üç ana boyutta incelenir:

• Öğrenme Ortamını Tanımlama: Okulun misyonunu ve vizyonunu öğrenme hedefleri doğrultusunda belirleme.
• Mesleki Gelişimi Yönetme: Öğretmenlerin sürekli mesleki gelişimini destekleme ve işbirlikçi öğrenme kültürünü teşvik etme.
• Öğretimi Destekleme: Öğretim uygulamalarını gözlemleme, geri bildirim sağlama ve öğrenci başarısını artırmaya yönelik stratejiler geliştirme.

Geçerlik

Kılınç, Bellibaş ve Gümüş (2017) tarafından gerçekleştirilen geçerlik çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek üzere doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de istatistiksel olarak kabul edilebilir uyum indeksleri gösterdiğini ortaya koymuştur.

Her ne kadar kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları yer almasa da, uyarlama çalışması, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak beklenen faktörlere yüklendiğini teyit ederek, ÖMLÖ’nün Türk kültüründe de öğrenme merkezli liderlik yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır. Bu, ölçeğin eğitim alanındaki araştırmalar için güvenilir bir psikometrik araç olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği’nin Türkçe formunun iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak incelenmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin, ölçeğin tamamı ve alt boyutları için yüksek düzeyde olduğu bildirilmiştir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ÖMLÖ’nün kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği’nin yapısal sağlamlığını ve çok boyutluluğunu değerlendirmek amacıyla Faktör Analizi tekniklerinden faydalanılmıştır. Araştırmacılar, ölçeğin orijinal yapısını desteklemek adına Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulamışlardır. DFA sonuçları, analiz edilen verilerin teorik modelle yüksek düzeyde uyum gösterdiğini ve bu uyumun istatistiksel olarak anlamlı olduğunu belirtmiştir.

Bu analizler, ölçeğin kuramsal olarak belirlenen alt boyutlarının (muhtemelen vizyon oluşturma, öğrenme ortamını destekleme ve mesleki gelişim sağlama gibi) birbirinden ayrılabilir ve aynı zamanda birbiriyle ilişkili yapılar olarak Türk örnekleminde de varlığını koruduğunu doğrulamıştır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama Ölçeği. (Orijinal yabancı dildeki bir ölçeğin Türkçe diline çevirisi, dilsel ve kültürel adaptasyonu ile geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması.)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Derecelendirme adımları kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert formatı kullanılır).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Eğitim Yöneticileri (Okul Müdürleri ve Müdür Yardımcıları).

Yaş Grubu: Yetişkinler (Eğitim alanında profesyonel olarak çalışanlar).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi okullarda görev yapan yöneticiler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, kendilerinin sergilediği liderlik davranışlarını değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Liderlik Ölçeği, Eğitimde Liderlik, Okul Gelişimi, Yönetici Davranışları, Psikometri, Kılınç, Bellibaş, Gümüş, Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Ali Çağatay Kılınç).

Yazışma Adresi: Karabük Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Sorumlu yazarın kurumu).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle ilgili makaleye atıfta bulunularak gerçekleştirilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için orijinal ölçeğin geliştiricilerinden ve uyarlama yazarlarından izin alınması gerekebilir.

Uyarlama çalışmasının tam metnine ve metodolojik detaylarına İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi üzerinden ulaşılabilir.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogrenme-merkezli-liderlik-olcegi-omlo-toad.pdf

Referanslar

Kılınç, A. Ç., Bellibaş, M. Ş., & Gümüş, S. (2017). Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeğinin (ÖMLÖ) Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 132-144. Makaleye Dergipark üzerinden erişim için: dergipark.gov.tr

Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği (ÖMLÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır.