Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği

Özet

Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği (YÖODÖ), Selay Arkün ve Pınar Aşkar tarafından 2010 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, eğitim ortamlarının yapılandırmacı öğrenme ilkelerine ne ölçüde uygun olduğunu belirlemek ve değerlendirmektir. Ölçek, öğrencilerin algılarını temel alarak öğrenme çevresinin niteliğini altı farklı boyutta analiz eder.

Ölçek, toplam 28 maddeden ve 6 alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar sonucunda ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli olduğu gösterilmiştir. YÖODÖ, eğitim araştırmalarında ve öğretim programlarının geliştirilmesi süreçlerinde yapılandırmacı yaklaşımların etkinliğini ölçmek için kritik bir araç olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı, Yapılandırmacı Öğrenme, Öğrenci Merkezli Eğitim, Öğrenme Ortamı Değerlendirme, Psikometrik Özellikler, Eğitim Bilimleri.

Yazarlar

Selay Arkün, Pınar Aşkar.

Amaç

Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği’nin (YÖODÖ) temel amacı, öğrencilerin deneyimlediği öğrenme ortamının, yapılandırmacı eğitim felsefesinin gerektirdiği temel bileşenleri ne derece yansıttığını saptamaktır. Bu değerlendirme, eğitimcilerin ve araştırmacıların mevcut öğrenme ortamlarının güçlü ve zayıf yönlerini belirlemelerine olanak tanır.

Ölçek, özellikle ders içi uygulamaların ve öğrenci-öğretmen etkileşimlerinin yapılandırmacı kurama uygunluğunu nicel verilerle ortaya koyarak, öğretim süreçlerinin iyileştirilmesi için somut geri bildirim sağlamayı hedefler. Geliştirme süreci, 2010 yılında Arkün ve Aşkar tarafından gerçekleştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojik yapı olarak yapılandırmacı öğrenme ortamının algılanan kalitesini ölçmektedir. Bu kapsamda, öğrencinin aktif katılımı, eleştirel düşünme, işbirliği ve öğrenilen bilginin gerçek yaşamla bağlantısı gibi kritik yapılandırmacı unsurları değerlendirir. Ölçek, toplam 28 maddeden oluşan altı temel alt boyuta sahiptir.

Bu alt boyutlar, yapılandırmacılığın farklı yönlerini temsil eder: Öğrenci Merkezli olma, Düşündürme yeteneği, İşbirlikli çalışma ortamı, Yaşamla İlgili olma, Öğretim ve Değerlendirmenin Bir Aradalığı ve Farklı Bakış Açıları geliştirme. Her bir alt boyut, öğrenme ortamının kendine özgü bir özelliğini detaylıca incelemektedir.

Geçerlik

Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği’nin yapı geçerliği, kapsamlı psikometrik analizlerle incelenmiştir. Yapılan analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen altı faktörlü yapıyı başarılı bir şekilde desteklediğini göstermiştir.

Ölçeğin son halini alması sürecinde bir maddenin çıkarılmasıyla 28 maddeye ulaşılmıştır. Ölçek, yapılandırmacı öğrenme ortamının altı boyutunu ölçme konusunda yeterli düzeyde geçerlik sergilemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .96 olarak belirlenmiştir.

.96 gibi oldukça yüksek bir değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin iç tutarlılığının mükemmel düzeyde olduğunu göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin eğitim araştırmalarında güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmasında, Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği’nin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonucunda, ölçeğin altı faktörlü yapısının verilerle uyumlu olduğu görülmüş ve son hali 28 madde olarak belirlenmiştir.

Faktör analizi sonuçlarına göre, ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %66,65 olarak tespit edilmiştir. Bu oran, ölçeğin yapılandırmacı öğrenme ortamı yapısıyla ilişkili varyansın büyük bir kısmını açıklayabildiğini kanıtlamaktadır.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme ölçeği (Öz bildirim tipi)

Format: 7’li Likert Tipi Ölçek. Maddeler “Tamamen katılıyorum (7)” ile “Hiç katılmıyorum (1)” arasında puanlanmaktadır. Yüksek puanlar, öğrenme ortamının yapılandırmacı ilkelere daha yüksek düzeyde uygun olduğunu gösterir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim ortamlarındaki öğrenciler.

Yaş Grubu: Eğitim kademesine bağlı olarak lise ve üniversite öğrencileri (geliştirme makalesi detaylı örneklem bilgisi içermemekle birlikte, eğitim bağlamında kullanıma uygundur).

Popülasyon Detayları: Ölçek, herhangi bir dersin veya öğrenme ortamının yapılandırmacı özelliklerini değerlendirmek amacıyla eğitim gören bireylere uygulanabilir.

Test Metodolojisi: Ölçek, altı alt boyutta toplam 28 maddeden oluşmaktadır. Puanlama 7’li Likert formatındadır. Her alt boyutun ve toplam ölçeğin puanı ayrı ayrı hesaplanarak öğrenme ortamının yapılandırmacı niteliği değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler

Yapılandırmacılık, Eğitimde Değerlendirme, Öğrenme Ortamı, Güvenirlik, Faktör Analizi, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Selay Arkün).

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Ankara, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2010 yılında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Selay Arkün ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik bilgileri, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi üzerinden erişilebilir durumdadır. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Orijinal makale bağlantısı: efdergi.hacettepe.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: yapilandirmaci-ogrenme-ortami-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Arkün, S., ve Aşkar, P. (2010). Yapılandırmacı Öğrenme Ortamlarını Değerlendirme Ölçeğinin geliştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 32-43.

Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 6 alt boyut ve 28 maddeden oluşmaktadır. Örnek maddeler ve alt boyutlardaki madde sayıları aşağıdadır:

• Öğrenci Merkezli (4 madde): Bu derste öğrencilerin, öğretmene göre daha aktif olduğunu düşünüyorum.
• Düşündüren (7 madde): Dersle ilgili sorularımın cevaplarını araştırarak buluyorum.
• İşbirlikli (4 madde): Derste arkadaşlarımla işbirliği içinde çalışıyoruz.
• Yaşamla ilgili (4 madde): Derste öğrendiklerimin gerçek dünyada işime yarayacağını düşünüyorum.
• Öğretim ve değerlendirmenin bir aradalığı (4 madde): Ders kapsamındaki değerlendirmelerin öğrenmeme katkısı oluyor.
• Farklı bakış açıları (5 madde): Bir problemin çözümü için farklı yollar üretebiliyorum.