Öğrenen Okul Ölçeği

Özet

Öğrenen Okul Ölçeği (ÖOÖ), 2010 yılında A. Subaş tarafından gerçekleştirilen bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirme çalışması olarak ortaya konmuştur. Bu ölçek, ilköğretim okullarında görev yapan sınıf ve branş öğretmenlerinin, çalıştıkları okulu bir öğrenen örgüt olarak ne ölçüde algıladıklarını belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, okulun kültürel yapısı, bilgi paylaşımı mekanizmaları ve sürekli gelişim süreçlerine dair öğretmenlerin subjektif değerlendirmelerini sistematik olarak toplamayı hedefler.

ÖOÖ, eğitim yönetimi ve örgütsel psikoloji alanında, okulların adaptasyon kapasitesini ve yenilikçilik düzeyini ölçmek için kullanılan önemli bir araçtır. Ölçek, özellikle okulların değişime açıklık, ekip çalışmasına yatkınlık ve sistem düşüncesini benimseme gibi temel öğrenen örgüt niteliklerini kapsayan boyutlar üzerine odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenen Okul, Öğrenen Örgüt, Okul Yönetimi, Öğretmen Algıları, Psikometri, Eğitim Bilimleri, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Subaş, A.

Amaç

Öğrenen Okul Ölçeği’nin temel amacı, ilköğretim kademesindeki okullarda görev yapan öğretmenlerin, çalıştıkları kurumu bir öğrenen örgüt olarak algılama düzeylerini ölçmek ve bu algıların örgütsel davranışlar üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Ölçek, öğrenen okul kültürünün mevcut durumunu tespit ederek, okul yöneticilerine gelişim alanları hakkında veri sağlamayı amaçlamaktadır.

Bu araç, öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerine katılımını, bilgi paylaşımını teşvik eden ortamların varlığını ve okulun genel vizyonuna olan bağlılıklarını yansıtan boyutları ölçerek, okulların kurumsal öğrenme kapasitesini değerlendirmeye yardımcı olur.

Yapı

Öğrenen Okul Ölçeği, temel olarak Peter Senge’nin beş disiplini gibi öğrenen örgüt teorilerinden türetilen yapıları ölçmektedir. Bu yapı, genellikle okulun sürekli öğrenme ve adaptasyon yeteneğini belirleyen alt boyutlardan oluşur. Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, öğretmenlerin gözünden öğrenme odaklı bir okul kültürüdür.

Ölçeğin boyutlarının, paylaşılan vizyon, ekip çalışması, sistem düşüncesi, kişisel ustalık ve zihinsel modellerin sorgulanması gibi öğrenen örgüt özelliklerini temsil etmesi beklenmektedir. Bu boyutlar, bir okulun çevresel değişikliklere ne kadar hızlı tepki verdiğini ve bilgiyi kurumsal hafızaya ne kadar etkili entegre ettiğini gösterir.

Geçerlik

Öğrenen Okul Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarına dair detaylı istatistiksel sonuçlar (örneğin, içerik geçerliği, yapı geçerliği veya ölçüt bağımlı geçerlik katsayıları) özet kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, Subaş’ın (2010) yüksek lisans tezi kapsamında, geliştirme aşamasında ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşleri alınmış ve muhtemelen Doğrulayıcı veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA/DFA) yöntemleri kullanılmıştır.

İçerik geçerliğinin sağlanması için, ölçek maddelerinin öğrenen okul kavramını teorik çerçevede yeterince temsil edip etmediği, alanında uzman akademisyenler ve eğitim yöneticileri tarafından değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine ait spesifik değerler (örneğin, Cronbach’s Alfa katsayısı veya test-tekrar test korelasyonları) kaynak özette sunulmamıştır. Tipik bir ölçek geliştirme çalışmasında, iç tutarlılığın belirlenmesi amacıyla Cronbach’s Alfa katsayısının hesaplandığı ve bu değerin kabul edilebilir bir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu varsayılmaktadır.

Yüksek lisans tezinde, ölçeğin zaman içindeki tutarlılığını veya farklı örneklemlerdeki kararlılığını ölçmek için test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapılmış olması olasıdır. Güvenirlik çalışması, ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı ve hatasız bir şekilde ölçebildiğini göstermeyi amaçlamaktadır.

Faktör Analizi

Öğrenen Okul Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla, geliştirme sürecinde faktör analizi yöntemlerinden faydalanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların öğrenen okul kavramının teorik çerçevesiyle ne ölçüde uyumlu olduğunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Analiz sonucunda elde edilen faktör yapısı, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğünü ve her bir faktörün öğrenen okulun farklı bir yönünü (örneğin, liderlik, iletişim, deneyimleme) temsil ettiğini göstermelidir. Bu faktör yapısı, ölçeğin puanlanması ve yorumlanması için temel oluşturur.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Derecelendirme Formatı (Kaynakta belirtilmemiş olsa da, algı ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme kullanır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler (Sınıf ve Branş Öğretmenleri)

Age Group: Yetişkin (Çalışan Öğretmen Popülasyonu)

Population Details: İlköğretim okullarında çalışan sınıf ve branş öğretmenleri.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Öğretmenlerin kendi okullarındaki örgütsel öğrenme süreçlerine dair algılarını raporlaması esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Öğrenme, Kurumsal Gelişim, Eğitim Yönetimi, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Algı Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Subaş, A. (2010), Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, kullanım izinleri Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’ne bağlıdır. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Ölçeğin geliştirildiği yıl 2010‘dur. Ölçekle ilgili orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir:

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogrenen-okul-olcegi-ooo-toad.pdf

Kaynaklar

1. Subaş, A. (2010). İlköğretim okullarında çalışan sınıf ve branş öğretmenlerinin öğrenen örgütü (okulu) algılamaları (Yüksek Lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Ulusal Tez Merkezi Linki: tez.yok.gov.tr

Öğrenen Okul Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way. (Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır.)

Ölçeğin maddeleri, kaynak özette bulunmamaktadır. Detaylı maddelere ulaşım için Subaş (2010) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezinin incelenmesi gerekmektedir.