Obez Çocuklara Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Obez Çocuklara Yönelik Tutum Ölçeği, S. B. Çelik, M. V. Batık, K. Özcan ve S. Aksoy (2015) tarafından çocukluk çağı obezitesi sorununa yönelik toplumsal tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, bireylerin obez çocuklara karşı sahip olduğu bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri nicel olarak belirlemeyi hedeflemiştir.

Bu ölçek, özellikle eğitim, sağlık ve psikoloji alanlarında çalışan profesyonellerin, obezite damgalanması (obesity stigma) ve ayrımcılık düzeylerini tespit etmelerine ve bu olumsuz tutumları azaltmaya yönelik etkili müdahale stratejileri tasarlamalarına yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, Türk popülasyonu üzerinde geçerlik ve güvenirlik testlerinden geçirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Obezite, çocukluk obezitesi, tutum, sosyal stigma, psikometrik ölçek, obez çocuklara yönelik tutum, ayrımcılık.

Yazarlar

S. B. Çelik, M. V. Batık, K. Özcan, S. Aksoy

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin, eğitimcilerin veya genel yetişkin popülasyonunun obezite sorunu yaşayan çocuklara karşı sergilediği tutumları, önyargıları ve damgalayıcı inançları sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu, obez çocukların sosyal kabulünü engelleyen faktörlerin bilimsel olarak belirlenmesini sağlamaktadır.

Elde edilen veriler, okullarda ve toplumsal çevrelerde obeziteye bağlı ayrımcılığı ve zorbalığı azaltmaya yönelik farkındalık ve eğitim programlarının planlanması için önemli bir başlangıç noktası sunar. Ölçek, alandaki mevcut obezite algısını değerlendirmede değerli bir araçtır.

Yapı

Obez Çocuklara Yönelik Tutum Ölçeği, sosyal psikolojideki tutum teorisine dayanarak, bireylerin obez çocuklara karşı geliştirdiği tepkilerin çok boyutlu yapısını ele alır. Bu yapı, genellikle bilişsel (obezitenin nedenlerine dair inançlar), duyuşsal (sempati veya tiksinti gibi duygusal tepkiler) ve davranışsal (etkileşim kurma veya kaçınma eğilimi) bileşenleri içerir.

Ölçek, obeziteyi kişisel kontrol eksikliği olarak görme eğilimi ile genetik veya çevresel faktörlere atfetme eğilimi arasındaki ayrımı ölçen maddeleri içererek, tutumun karmaşık doğasını araştırmaktadır.

Geçerlik

Çelik ve arkadaşları tarafından yapılan geçerlik çalışmasında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak için çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu süreçte, uzman görüşü alınarak içerik geçerliği sağlanmış ve maddelerin ilgili yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği, faktör analizi teknikleri (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) aracılığıyla incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin obez çocuklara yönelik tutum yapısıyla teorik olarak tutarlı alt boyutlar oluşturduğunu gösteren güçlü kanıtlar sunmuştur. Geçerlik sonuçları, ölçeğin Türk kültürüne özgü tutumları güvenilir bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin zamana karşı istikrarını ve iç tutarlılığını belirlemek amacıyla kapsamlı güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa), ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu göstermektedir. Geliştirme makalesinde, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir (genellikle 0.80 civarında veya üzerinde).

Ek olarak, ölçeğin kararlılığını test etmek için test-tekrar test yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu yöntem, aynı katılımcıların farklı zaman aralıklarında ölçekten benzer puanlar almasını sağlayarak, ölçüm aracının tutarlılığını desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, geliştirme aşamasında uygulanan faktör analizi sonucunda çok boyutlu bir yapı sergilemektedir. Bu analizler, obez çocuklara yönelik tutumun tek bir genel boyuttan ziyade, birkaç farklı alt faktörden oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu alt faktörler, tutumun farklı yönlerini temsil etmektedir (örneğin, “Suçlama/Negatif Yargılama” ve “Destek/Sempati”).

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin puanlanmasında ve sonuçların yorumlanmasında kritik öneme sahiptir. Her bir faktör, obez çocuklara yönelik tutumun belirli bir yönünü bağımsız olarak değerlendirmeye olanak tanır, böylece müdahale programları daha hedef odaklı hale getirilebilir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Çoklu seçenekli öz bildirim formatı)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri ve Eğitim Alanındaki Profesyoneller

Age Group: Ergenlik dönemi ve üzeri (Ölçeği dolduranlar için)

Population Details: Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve/veya öğretmen adayları üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Türk kültürü bağlamında obez çocuklara yönelik tutumları ölçmek için uygundur.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılardan, obez çocuklara ilişkin çeşitli ifadelere ne ölçüde katıldıklarını veya katılmadıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk sağlığı, damgalama, obezite, psikometrik özellikler, tutum ölçümü, sosyal psikoloji, güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Yayınlanan makalede açıkça belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: İlgili makalede yazışma yazarına ait e-posta adresi mevcuttur.

Correspondence Address: Çelik, S. B., Batık, M. V., Özcan, K. ve Aksoy, S.’nin ilgili akademik kurumları.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel ve akademik amaçlı kullanımı için genellikle yazarlardan resmi izin alınması gerekmektedir. Makale, açık erişimli bir dergide yayınlanmıştır. Ticari kullanım için yazarlarla iletişime geçilmesi zorunludur.

Kaynakça

Çelik, S. B., Batık, M. V., Özcan, K. ve Aksoy, S. (2015). Obez Çocuklara Yönelik Tutum Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. e-International Journal of Educational Research, 6(1), 40-53.

Makalenin orijinal bağlantısı Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: obez-cocuklara-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Obez Çocuklara Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Orijinal kaynak içeriğinde ölçek maddeleri (itemleri) sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanan makalenin (Çelik et al., 2015) incelenmesi gerekmektedir.