Nitel Araştırmaya Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Tutum Ölçeği kategorisinde yer alan Nitel Araştırmaya Yönelik Tutum Ölçeği (NAYTÖ), bireylerin sosyal bilimler araştırmalarında sıkça kullanılan Nitel Araştırma yöntemlerine karşı sahip oldukları pozitif veya negatif yönlü algı ve eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Orijinal bir ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması olarak sunulan bu araç, özellikle yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören veya görev yapan araştırmacıların nitel metodolojiye bakış açılarını belirlemeyi hedeflemektedir.

Ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygun hale getirilmesi, İpek Önal ve A. Türkan tarafından 2017 yılında gerçekleştirilen bir bildiri sunumu ile bilim camiasına duyurulmuştur. Bu çalışma, nitel yöntemlerin eğitim ve uygulamadaki yerini anlamak ve bu alandaki potansiyel tutum engellerini tespit etmek için önemli bir psikometrik araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Nitel Araştırma, Tutum Ölçeği, Uyarlama, Psikometri, Sosyal Bilimler, Araştırma Metodolojisi.

Yazarlar

İpek Önal, A. Türkan

[quads id=5]

Amaç

Nitel Araştırmaya Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, sosyal bilimler alanında çalışan veya eğitim alan bireylerin nitel araştırma yöntemlerine (örneğin, görüşme, içerik analizi, etnografi) karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri sistematik olarak ölçmektir. Bu tutumların belirlenmesi, araştırma metodolojisi derslerinin etkinliğini değerlendirmek ve öğrencilerin veya akademisyenlerin hangi araştırma paradigmalarına daha yatkın olduğunu anlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Bu araç sayesinde, eğitimciler ve program geliştiriciler, nitel yöntemlere karşı olumsuz tutumların yaygın olduğu grupları tespit edebilir ve bu tutumları değiştirmeye yönelik hedefe odaklı müdahaleler geliştirebilirler. Ayrıca, ölçek, nitel araştırma eğitimlerinin başarısını izlemek için bir ön test ve son test aracı olarak da kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki “tutum” kavramını, spesifik olarak nitel araştırma metodolojisine yönelik olarak ölçmektedir. Tutum, genellikle üç bileşenli bir yapı olarak ele alınır: bilişsel (inançlar ve düşünceler), duyuşsal (duygular ve hisler) ve davranışsal (eylem eğilimleri). NAYTÖ, katılımcıların nitel araştırmanın bilimsel değerine, uygulanabilirliğine ve kendi araştırma kariyerlerindeki yerine dair inançlarını ve duygusal tepkilerini değerlendiren maddeler içerir.

Bir Tutum Ölçeği olarak NAYTÖ, katılımcıların nitel araştırmayı ne kadar faydalı, geçerli, ilgi çekici veya zorlayıcı bulduklarını belirleyen ifadeler sunar. Ölçeğin alt boyutları (eğer varsa), genellikle nitel araştırmanın farklı yönlerine odaklanır; örneğin, verilerin derinliğine yönelik tutum veya nitel verilerin genelleştirilebilirliğine yönelik tutum gibi.

Geçerlik

Ölçek, orijinal bir aracın Türkçeye uyarlama çalışması olduğu için, psikometrik açıdan güçlü bir geçerlik kanıtı sunması gerekmektedir. Ancak, sunulan kaynak referansında (bildiri sunumu özeti), spesifik geçerlik değerlerine dair ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır (-).

Tipik bir uyarlama çalışmasında, yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizleri uygulanır. Ayrıca, dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlamak için çeviri-geri çeviri süreçleri ve uzman görüşleri alınmalıdır. Eğer bu analizler bildiri tam metninde mevcutsa, bunlar ölçeğin Türk popülasyonunda ölçmek istediği yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü gösterir (yapı geçerliği).

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Sunulan özet bilgide spesifik güvenirlik katsayısı (örneğin, Cronbach Alfa değeri) belirtilmemiştir (-).

NAYTÖ’nün güvenilirliğini kanıtlamak için, uyarlama çalışmasında genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı, yani nitel araştırmaya yönelik tutumu, tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği de zaman içinde tutumların kararlılığını değerlendirmek için kullanılabilir.

Faktör Analizi

Ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını belirlemek amacıyla faktör analizinin uygulanması esastır. Kaynak bilgide bu analizin sonuçlarına dair doğrudan bir özet bulunmamaktadır (-).

Eğer ölçek tek boyutlu ise, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu tek boyutlu yapının uygunluğu test edilmelidir. Eğer orijinal ölçek birden fazla alt boyuta sahipse (örneğin, nitel araştırmanın faydasına yönelik tutum, nitel araştırmanın zorluğuna yönelik tutum), DFA, bu çok boyutlu yapının Türk kültüründe de geçerli olup olmadığını doğrulamak için kullanılır. Bu analizler, ölçeğin yapı geçerliğinin temelini oluşturur.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal ölçeğe bağlı olarak Likert tipi olması muhtemeldir, ancak detay belirtilmemiştir.)

Language Available: Türkçe (Uyarlama dili)

Population Group: Sosyal bilimler alanında çalışanlar, akademisyenler veya yükseköğretim öğrencileri.

Age Group: Yetişkin (Yükseköğretim seviyesindeki bireyler).

Population Details: Ölçeğin uyarlama çalışması, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören veya görev yapan bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirimli tutum ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Araştırma Eğitimi, Metodoloji, İstatistik.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İpek Önal (Akdeniz Üniversitesi ile ilişkili olduğu varsayılmaktadır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017 (Uyarlama çalışmasının sunum yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar İpek Önal ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda izinler yazarın takdirine bağlıdır.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: nitel-arastirmaya-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Önal, İ., ve Türkan, A., (2017, 21-22 Aralık). Nitel Araştırmaya Yönelik Tutum Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışması [Bildiri sunumu]. IV. Yıldız Sosyal Bilimler Kongresi, İstanbul, Türkiye.

Kongre Kitabına erişim bağlantısı: sbe.yildiz.edu.tr

[quads id=5]

Nitel Araştırmaya Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sunulan kaynak içerikte yer almamaktadır. Bu bölüm, yalnızca kaynakta belirtilen maddelerin orijinal dildeki yerini göstermek amacıyla dahil edilmiştir. Detaylı maddelere erişim için yazarla veya ilgili kongre kitabıyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.