Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği

Özet

Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği (NHRÖ), narsisizm araştırmalarında önemli bir dönüm noktası olan, büyüklenmeci narsisizmin iki farklı yüzünü, yani Hayranlık (Admiration) ve Rekabet (Rivalry) boyutlarını ölçmek üzere tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, bireyin kendine yönelik büyüklenmeci algısını sürdürmek için kullandığı stratejileri dinamik bir şekilde değerlendirir. Hayranlık boyutu, kendini yüceltme, çekicilik ve üstünlük hissi gibi yaklaşımları temsil ederken; Rekabet boyutu, diğerlerini değersizleştirme, düşmanlık ve rekabetçi davranışları yansıtır. Bu ölçek, İbrahim Demirci ve Fatih Ekşi tarafından 2017 yılında Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılarak Türk kültürüne kazandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Narsistik Hayranlık, Narsistik Rekabet, Büyüklenmeci Narsisizm, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Kişilik Bozuklukları

Yazarlar

İbrahim Demirci, Fatih Ekşi

Amaç

Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği’nin temel amacı, büyüklenmeci narsisizmin altında yatan motivasyonel ve davranışsal stratejileri iki ayrı alt boyutta (Hayranlık ve Rekabet) ölçmektir. Bu ayrım, geleneksel narsisizm ölçümlerinin tek bir yapıya odaklanmasının ötesine geçerek, narsistik bireylerin kendilerini üstün kılmak için kullandıkları proaktif (hayranlık arayışı) ve reaktif (rekabetçi düşmanlık) mekanizmaları net bir şekilde ortaya koymayı hedefler. Ölçek, özellikle narsistik özelliklerin pozitif ve negatif sonuçlarının (örneğin mutluluk, saldırganlık) incelenmesinde bilimsel çalışmalara zemin sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, Narsistik Hayranlık ve Narsistik Rekabet olmak üzere iki temel faktörden oluşmaktadır. Bu iki faktör, büyüklenmeci narsisizmin iki farklı gelişim yolunu ve ifadesini temsil eder:

• Narsistik Hayranlık (Admiration): Bu boyut, narsistik bireyin kendine olan büyüklenmeci inançlarını korumak ve güçlendirmek için kullandığı sosyal olarak yapıcı (ancak yine de narsistik) stratejileri içerir. Örnek olarak, kendini çekici, eşsiz ve başarılı olarak görme, sosyal statü arayışı ve diğerlerinden hayranlık bekleme eğilimi sayılabilir.
• Narsistik Rekabet (Rivalry): Bu boyut ise daha çok sosyal olarak yıkıcı ve düşmanca stratejileri kapsar. Narsistik rekabet, diğerlerini küçümseme, onlara karşı düşmanca davranma, kıskançlık ve üstünlüğünü kanıtlamak için rekabet etme arzusunu ifade eder. Bu boyut, narsizmin kişilerarası çatışmalara yol açan yönünü yansıtır.

Geçerlik

Demirci ve Ekşi (2017) tarafından gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin teorik yapısı olan iki faktörlü modelin (Hayranlık ve Rekabet) Türk örnekleminde de iyi bir uyum sergilediği rapor edilmiştir. Bu durum, ölçeğin büyüklenmeci narsisizmin iki farklı boyutunu kültürel bağlamda başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin kriter geçerliği kapsamında narsisizmle ilişkili diğer yapılarla (örneğin mutluluk, yaşam doyumu) korelasyonları incelenmiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları incelenmiştir. Her iki alt ölçek için de yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayıları) elde edilmiştir. Bu bulgular, ölçeği oluşturan maddelerin kendi alt boyutları içinde tutarlı bir yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin orijinal yapısını test etmek amacıyla Faktör Analizi (Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin iki faktörlü yapısını (Narsistik Hayranlık ve Narsistik Rekabet) doğrulamış ve maddelerin faktör yüklerinin yüksek olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin büyüklenmeci narsisizmin dinamiklerini kuramsal temele uygun olarak ayırabildiğini kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal ölçek genellikle 6 veya 7’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Uyarlama çalışmasında muhtemelen 6’lı Likert tipi bir format kullanılmıştır (1 = Kesinlikle katılmıyorum; 6 = Kesinlikle katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Almanca (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Üniversite Öğrencileri ve Yetişkinler)

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve Yetişkinlik

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması genellikle üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim (self-report) tipinde bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Narsistik Kişilik, Öz Bildirim Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Sosyal Çekicilik, Düşmanlık, Özgüven

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımında genellikle yazarlara referans verilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım ve büyük ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar (İbrahim Demirci) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Demirci, İ. ve Ekşi, F. (2017). Büyüklenmeci narsisizmin iki farklı yüzü: Narsistik hayranlık ve rekabetin mutlulukla ilişkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 46, 37-58. Orijinal makalenin bağlantısı ve PDF dosyası aşağıdadır:

• http://dergipark.gov.tr/download/article-file/337694

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: narsistik-hayranlik-ve-rekabet-olcegi-toad.pdf

Ayrıca DOCX formatındaki dosya da mevcuttur: narsistik-hayranlik-ve-rekabet-olcegi-toad.docx

Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak metinde, Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği’nin maddeleri yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Demirci ve Ekşi (2017) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.