NEI-VFO-39 Ölçeği

Özet

NEI-VFO-39 Ölçeği‘nin Türkçe uyarlaması, Ulusal Göz Enstitüsü Vizyon Fonksiyonu Anketi-39 (National Eye Institute Visual Function Questionnaire – 39) temel alınarak geliştirilmiştir. Bu ölçek, görme bozukluklarının bireylerin günlük yaşam aktiviteleri ve genel iyilik hali üzerindeki etkilerini, yani Vizyonla İlişkili Yaşam Kalitesi (VRQoL) düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır.

Iyigun ve arkadaşları (2010) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin özellikle Kronik Oftalmik Hastalıklara sahip Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini kanıtlamayı amaçlamıştır. Ölçek, 12 farklı alt ölçek aracılığıyla görme fonksiyonunun çok boyutlu etkilerini değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

NEI-VFO-39, Vizyonla İlişkili Yaşam Kalitesi, VRQoL, Oftalmoloji, Kronik Göz Hastalıkları, Psikometrik Özellikler, Türkçe Uyarlama.

Yazarlar

Emine Iyigun, Aysun Bayer, Seher Tastan, Meltem Demiralp, Cennet Acikel.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görme fonksiyonlarındaki bozuklukların bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki algılanan öznel etkilerini standart ve sistematik bir şekilde ölçmektir. NEI-VFO-39, klinik olarak görme keskinliği gibi objektif ölçümlerin yakalayamadığı, hastanın görme yeteneği hakkındaki kişisel algısını ve bunun sosyal, duygusal ve fiziksel işlevsellik üzerindeki etkisini değerlendirir.

Türkçe uyarlama çalışması (2010), bu uluslararası geçerliliği kanıtlanmış aracı Türkiye’deki oftalmolojik araştırma ve klinik uygulamalarına kazandırmayı hedeflemiştir. Bu sayede, kronik göz hastalıklarının yönetiminde ve tedavi sonuçlarının değerlendirilmesinde önemli bir araç sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, temel olarak Vizyonla İlişkili Yaşam Kalitesi (VRQoL) gibi karmaşık ve çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, görme bozukluğunun hastanın günlük yaşamda karşılaştığı zorluklar, duygusal tepkiler ve sosyal kısıtlılıklar üzerindeki etkileşimini kapsar.

Orijinal NEI-VFO-39, 39 madde ve aşağıdaki 12 alt alandan oluşmaktadır:

• Genel Sağlık Algısı
• Genel Görme
• Yakın Aktiviteler
• Uzak Aktiviteler
• Sosyal İşlevsellik
• Zihinsel Sağlık
• Rol Kısıtlılıkları
• Bağımlılık
• Araç Kullanma
• Renk Görme
• Periferik Görme
• Göz Ağrısı

Geçerlik

Iyigun ve arkadaşları (2010) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği detaylı olarak incelenmiştir. Çalışma, Türkçe versiyonun maddelerinin orijinal ölçeğin teorik boyut yapısıyla tutarlı olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin Türk popülasyonunda Vizyonla İlişkili Yaşam Kalitesi yapısını doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Geçerlik analizi sonuçları, ölçeğin bilinen gruplar arasındaki (örneğin, farklı şiddette kronik göz hastalığı olan hastalar) ayrımcılık yeteneğinin yüksek olduğunu ve böylece klinik geçerliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması, ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliğini değerlendirmiştir. Rapor edilen sonuçlar, NEI-VFO-39 Ölçeği‘nin hem genel puanı hem de 12 alt ölçeği için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa değerleri) elde edildiğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu ve dolayısıyla güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde gerçekleştirilen faktör analizleri (tipik olarak Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak), Türkçe NEI-VFO-39‘un orijinal 12 boyutlu yapısını büyük ölçüde koruduğunu doğrulamıştır. Bu analizler, görme fonksiyonunun farklı yönlerinin (örneğin, fiziksel kısıtlılıklar ve duygusal tepkiler) ayrı, ancak ilişkili faktörler olarak ayrıştığını göstermiştir. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinin başarılı olduğunu destekleyen önemli bir psikometrik kanıttır.

Ölçme Aracı Detayları

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Çok Maddeli Öz Bildirim Ölçeği (39 madde)

Language Available: Türkçe (Turkish), İngilizce (Original), ve diğer birçok dilde uyarlamaları mevcuttur.

Population Group: Kronik Oftalmik Hastalıklara sahip Yetişkinler

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Çalışma, katarakt, glokom, diyabetik retinopati gibi çeşitli kronik göz hastalıklarına sahip hastaları kapsamaktadır.

Test Methodology: Öz-bildirim yoluyla uygulanan anket formu. Derecelendirme formatı, hastaların görme yeteneklerinin günlük yaşamlarını ne ölçüde etkilediğini belirten 5 veya 6 puanlı Likert Ölçeği şeklindedir.

Anahtar Kelimeler

NEI-VFO, Yaşam Kalitesi, Görme Fonksiyonu, Oftalmolojik Araştırma, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Uyarlama Çalışması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Emine İyigün (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2010

İzinler ve Ücret: Orijinal NEI-VFO-39 ölçeği, Ulusal Göz Enstitüsü tarafından geliştirilmiş olup genellikle akademik kullanım için ücretsizdir. Ancak Türkçe uyarlamasının kullanımı için sorumlu yazar (Emine İyigün) ile iletişime geçilmesi veya telif hakkı politikalarının kontrol edilmesi önerilir.

Kaynaklar

Iyigun, E., Bayer, A., Tastan, S., Demiralp, M., & Acikel, C. (2010). Validity and reliability study for the NEI‐VFO‐39 Scale in chronic ophthalmic diseases–Turkish version. Acta Ophthalmologica, 88 (4), e115–e119. doi: 10.1111/j.1755-3768.2009.01810.x

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: the-nei-vfo-39-scale-in-chronic-ophthalmic-diseases-toad.pdf

NEI-VFO-39 Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakkı kısıtlamaları nedeniyle bu kaynakta sunulamamaktadır. Ölçek 39 maddeden oluşmaktadır ve orijinal maddelere erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya belirtilen akademik referansın incelenmesi gerekmektedir.