Müfettişlere İlişkin Tutum Ölçeği

Öz

Müfettişlere İlişkin Tutum Ölçeği (MİTÖ), öğretmenlerin okul ve bakanlık müfettişlerine yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla Türkiye bağlamında geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek geliştirme çalışması, Sünbül ve İnandı (2005) tarafından yürütülmüş olup, hem ilköğretim hem de lise düzeyindeki öğretmen kitlesinin teftiş mekanizmasına ve müfettiş rolüne dair algılarını sistematik olarak değerlendirmeyi hedeflemiştir. Ölçek, üç temel alt boyutta toplam 20 maddeden oluşmaktadır: Rehberlik, Olumlu Duygular ve Teftiş. Elde edilen yüksek güvenirlik katsayıları, aracın eğitim alanında kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, Müfettiş, Öğretmen tutumu, Eğitim teftişi, Rehberlik, Likert, Ölçek geliştirme.

Yazarlar

Önder Sünbül, Yalçın İnandı

[quads id=5]

Amaç

Müfettişlere İlişkin Tutum Ölçeği’nin temel amacı, Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilköğretim ve lise düzeyinde görev yapan öğretmenlerin, hem ilköğretim hem de bakanlık müfettişlerine yönelik geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri, yani tutumları belirlemektir. Bu çalışma, teftiş sisteminin etkinliğini ve müfettiş-öğretmen ilişkilerini psikometrik bir bakış açısıyla analiz etmeye olanak tanımaktadır.

Ölçek, eğitim sistemindeki denetim ve rehberlik rollerinin öğretmenler tarafından nasıl algılandığını ortaya koyarak, eğitim yönetimi alanında politika yapıcılar ve denetim mekanizmaları için değerli geri bildirimler sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin müfettişlere yönelik genel tutumunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Yapılan faktör analizi sonucunda ölçeğin, tutumun farklı veçhelerini temsil eden üç alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu alt boyutlar, denetim süreçlerinin öğretmenler üzerindeki etkileşimini ve algılanışını kapsamaktadır.

Bu üç temel alt boyut ve içerdikleri madde sayıları şunlardır:

• Rehberlik (9 Madde): Müfettişlerin, eğitim süreçlerinde yapıcı eleştiriler sunma, destekleyici olma ve mesleki gelişim sağlama rollerine yönelik algıları ölçer.
• Olumlu Duygular (5 Madde): Öğretmenlerin müfettişlere karşı duyduğu genel saygı, değer verme ve olumlu hisleri kapsar.
• Teftiş (6 Madde): Müfettişlerin geleneksel denetim, değerlendirme ve sicil notu verme gibi zorunlu idari görevlerine yönelik algıları ve güven düzeyini ölçer.

Geçerlik

Müfettişlere İlişkin Tutum Ölçeği’nin geliştirme çalışmasında yapı geçerliğine dair detaylı bilgi kaynak metinde doğrudan belirtilmemiş olsa da, ölçeğin geliştirme aşamasında açımlayıcı ve/veya doğrulayıcı faktör analizi yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bir tutum ölçeği geliştirme çalışması doğası gereği, belirlenen üç alt boyutun (Rehberlik, Olumlu Duygular, Teftiş) kuramsal yapıyı ne derece temsil ettiğini gösteren yapı geçerliği çalışmalarını içermelidir.

Ölçeğin madde seçim süreci ve faktör yapısının oluşturulması, ilgili alanyazın taraması ve uzman görüşleri ışığında gerçekleştirilmiştir, bu da içerik geçerliğine dolaylı bir katkı sağlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, aracın yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. İç Tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa), ölçeğin farklı maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

• Alt Boyut İç Tutarlılık Katsayıları: Alt boyutlar için Cronbach Alfa değerleri .78 ile .89 arasında değişmektedir. Bu değerler, psikometrik standartlara göre oldukça yüksek ve kabul edilebilir düzeydedir.
• Toplam Puan İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçeğin tamamı için hesaplanan iç tutarlılık katsayısı .93 olarak bulunmuştur. Bu çok yüksek değer, MİTÖ’nün genel tutumu ölçmede mükemmel bir güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir.
• Düzeltilmiş Madde Toplam Puan Korelasyon Katsayıları: Bu katsayıların .636 ile .923 arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu yüksek korelasyonlar, her bir maddenin ölçeğin ölçtüğü genel yapıyı temsil etmede önemli bir paya sahip olduğunu ve zayıf madde bulunmadığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Müfettişlere İlişkin Tutum Ölçeği, psikometrik geliştirme süreci kapsamında faktör analizine tabi tutulmuştur. Bu analiz, ölçeğin 20 maddesinin hangi temel yapılar altında toplandığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Analiz sonucunda, ölçeğin öğretmenlerin müfettişlere yönelik tutumlarını açıklayan üç belirgin alt boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir.

Bu üç faktörlü yapı (Rehberlik, Olumlu Duygular, Teftiş), öğretmenlerin denetim deneyimlerini tek boyutlu değil, çok boyutlu bir perspektifte değerlendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu faktör ayrımı, müfettişlerin hem destekleyici hem de otoriter rollerinin öğretmen algısında farklılaştığını göstermesi açısından önemlidir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. (1=Hiç katılmıyorum, 5=Tamamen katılıyorum)

Maddeler: 20 Madde

Alt Boyutlar: 3 (Rehberlik, Olumlu Duygular, Teftiş)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Görev yapan ilköğretim ve lise öğretmenleri)

Popülasyon Detayları: İlköğretim ve lise düzeyinde çalışan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Eğitim denetimi, MİTÖ, Rehberlik rolü, Sicil notu, Eğitim yönetimi, Psikometrik özellikler.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Önder Sünbül

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümü (Yayın yılı itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Müfettişlere İlişkin Tutum Ölçeği, 2005 yılında yayınlanan bir akademik çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Önder Sünbül ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle ücret talep edilmemekle birlikte, ticari amaçlı kullanımlar için yazar onayı zorunludur.

Test Yılı: 2005

Kaynaklar

Sünbül, Ö. ve İnandı, Y. (2005). İlköğretim ve lise öğretmenlerinin, ilköğretim ve bakanlık müfettişlerine ilişkin tutumlarını belirlemeye yönelik ölçek geliştirme çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(2), 214-226.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: mufettislere-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Müfettişlere İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

Müfettişlere İlişkin Tutum Ölçeği (MİTÖ), 3 alt boyut ve 20 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda alt boyutlar ve her bir alt boyutu temsil eden örnek maddeler verilmiştir:

• Rehberlik (9 m): Müfettişlerin bana yaptığı eleştirileri yapıcı buluyorum.
• Olumlu Duygular (5 m): Müfettişleri değerli insanlar olarak görüyorum.
• Teftiş (6 m): Müfettişler, hak ettiğim sicil notunu verirler.