Mizah Yoluyla Başa Çıkma Ölçeği

Özet

Mizah Yoluyla Başa Çıkma Ölçeği, bireylerin yaşamlarındaki zorluklar ve stres kaynakları karşısında mizahı bir başa çıkma mekanizması olarak kullanma eğilimlerini ölçmek amacıyla uyarlanmış 7 maddelik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Esef Ercüment Yerlikaya tarafından 2009 yılında yapılan doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Yapılan geçerlik çalışmaları, mizah yoluyla başa çıkmanın, algılanan stres, kaygı ve depresyon düzeyleri ile anlamlı ve negatif yönlü ilişkiler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, mizahın psikolojik refahı destekleyici bir rol oynadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Mizah, Başa Çıkma, Stres, Kaygı, Depresyon, Psikometri, Ölçek Uyarlaması, Üniversite Öğrencileri

Yazarlar

Esef Ercüment Yerlikaya

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin stresli veya gergin durumlarla başa çıkarken mizah kullanım sıklığını ve etkinliğini belirlemektir. Bu araç, mizahın koruyucu bir psikolojik kaynak olarak ne ölçüde kullanıldığını nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Özellikle üniversite öğrencisi popülasyonunda, akademik ve sosyal baskılar nedeniyle ortaya çıkan stres ve kaygı düzeylerinin mizah aracılığıyla nasıl yönetildiğini incelemek için geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Ölçek, bireyin mizah duygusunu zorlu anlarda dahi sürdürme yeteneğini merkeze alır.

Yapı

Mizah Yoluyla Başa Çıkma Ölçeği, literatürde genellikle tek boyutlu bir yapı olarak ele alınan ve bireyin zorlayıcı yaşam olaylarına karşı başa çıkma stratejisi olarak mizahı kullanma eğilimini ölçen bir psikolojik yapıyı temsil eder. Bu yapı, olumlu bir başa çıkma tarzı olarak kabul edilir ve bireyin duygusal yükünü azaltmaya yardımcı olur.

Yapısal olarak, bu ölçek bireyin kendini rahatlatmak, gerilimi azaltmak ve durumu yeniden çerçevelemek için mizahi bir bakış açısı geliştirebilme kapasitesini değerlendirir. Yüksek puanlar, bireyin stres karşısında mizahı etkin bir şekilde kullandığını gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçüt-bağıntılı geçerlik incelenmiştir. Bu amaçla, ölçekten elde edilen puanların Algılanan Stres Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri ve Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri gibi yerleşik psikolojik araçlardan alınan puanlarla korelasyonları analiz edilmiştir.

Elde edilen bulgular, Mizah Yoluyla Başa Çıkma Ölçeği puanları ile psikolojik sıkıntı göstergeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif ilişkiler olduğunu göstermiştir. Korelasyon katsayıları şöyledir: Algılanan Stres puanları ile r = -,21; Depresyon puanları ile r = -,20; Durumluk Kaygı puanları ile r = -,18; ve Sürekli Kaygı puanları ile r = -,37. Bu negatif ilişkiler, mizah yoluyla başa çıkmanın, algılanan stres, kaygı ve depresyon düzeylerini düşürmeye yardımcı olan koruyucu bir faktör olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Mizah Yoluyla Başa Çıkma Ölçeği’nin güvenirliğini değerlendirmek amacıyla iç tutarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Hesaplanan Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı .67 olarak bulunmuştur.

Bu değer, psikometrik çalışmalarda kabul edilebilir bir sınırın alt-orta düzeyinde yer almakla birlikte, kısa ölçekler ve sosyal bilimler alanındaki bazı yapılar için yeterli kabul edilebilmektedir. 7 maddeden oluşan bu kısa formun, ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde ölçme yeterliliğine sahip olduğu belirtilmiştir.

Faktör Analizi

Mizah Yoluyla Başa Çıkma Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonuna ilişkin kaynakta, yapısal geçerliği destekleyecek açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi detaylarına açıkça yer verilmemiştir. Ancak ölçeğin orijinal yapısı düşünüldüğünde, tek boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmış olduğu varsayılmaktadır. Gelecekteki çalışmalarda, ölçeğin 7 maddelik Türkçe formunun faktör yapısının netleştirilmesi önerilmektedir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Bireyin kendisi hakkında beyanda bulunduğu, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen öz bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe (Orijinali İngilizce olduğu varsayılmaktadır)

Population Group: Üniversite Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik (Genellikle 18-30 yaş arası)

Population Details: Çukurova Üniversitesi öğrencileri örneklemi üzerinde uyarlanmıştır.

Test Methodology: Ölçek 7 maddeden oluşmaktadır. Cevaplama formatı 4’lü Likert ölçeği tipindedir (1= kesinlikle katılmıyorum – 4= tamamıyla katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Coping Humor, Mizah Tarzları, Psikolojik İyi Oluş, İç Tutarlılık, Korelasyon, Öz Bildirim

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Adaptasyonun yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2009 yılında tamamlanmıştır. Ölçek, akademik çalışmalar kapsamında doktora tezi içerisinde kullanıma sunulmuştur. Ticari kullanım veya geniş çaplı dağıtım için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Bu çalışmanın orijinal tez kaydına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir: tez.yok.gov.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dökümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: mizah-yoluyla-basa-cikma-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yerlikaya, E. E. (2009). Üniversite öğrencilerinin mizah tarzları ile algılanan stres, kaygı ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Doktora tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.

Mizah Yoluyla Başa Çıkma Ölçeği Maddeleri

Ölçek 7 maddeden oluşmaktadır.

Sorunlarım olduğunda çoğunlukla mizah duygumu kaybederim (1. soru)

Gergin durumlarda genellikle söyleyecek komik bir şeyler bulmaya çalışırım (3. soru)

Zor durumlarda bile genellikle gülecek ya da espri yapacak bir şeyler bulabilirim (6. soru)