Minnettarlık Dışavurum Ölçeği

Özet

Minnettarlık Dışavurum Ölçeği (MDÖ), bireylerin sahip oldukları minnettarlık duygusunu ne sıklıkta ve hangi yollarla dışa vurduklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikoloji tabanlı bir ölçektir. Araz ve Erdugan (2017) tarafından geliştirilen bu ölçek, minnettarlığın bilişsel veya duygusal bir durum olmasının ötesinde, gözlemlenebilir davranışlar ve iletişim biçimleri olarak nasıl tezahür ettiğini değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, tek boyutlu bir yapıya sahip olmakla birlikte, minnettarlık dışavurumunu üç temel bileşen (Sözel Dışavurum, Sözel Olmayan Dışavurum ve Öteki Odaklı Dışavurum) üzerinden incelemektedir. Toplam 11 maddeden oluşan MDÖ, olumlu duyguların kişilerarası ilişkilerdeki rolünü anlamak için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Minnettarlık, Minnettarlık Dışavurumu, Psikolojik Ölçek Geliştirme, Affektif Psikoloji, Pozitif Psikoloji, Sözel Dışavurum, Faktör Analizi.

Yazarlar

Arzu Araz, Cemali Erdugan.

Amaç

Minnettarlık Dışavurum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin aldıkları iyilik veya yardımlara karşılık olarak hissettikleri minnettarlık duygusunu ifade etme biçimlerini standart bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, minnettarlığın yalnızca içsel bir deneyim olarak kalmayıp, sözel veya sözel olmayan yollarla başkalarına aktarılma düzeyini ve kalitesini belirlemeye odaklanmıştır.

Geliştirme çalışması, özellikle Türk kültüründe minnettarlığın nasıl ifade edildiğine dair güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı oluşturmayı hedeflemiştir. Elde edilen veriler, sosyal psikoloji ve pozitif psikoloji alanlarında kişilerarası ilişkilerin gücünü ve duygusal iletişimin önemini araştırmada kullanılabilir.

Yapı

Minnettarlık Dışavurum Ölçeği, Minnettarlık Dışavurumu adı verilen tek bir genel psikolojik yapıyı ölçmektedir. Ancak bu yapı, bireylerin minnettarlığı ifade etme yollarını temsil eden üç spesifik bileşene ayrılmıştır. Bu bileşenler, dışavurumun farklı modalitelerini kapsar.

Ölçeğin ölçtüğü üç temel bileşen şunlardır:

• Sözel Dışavurum: Memnuniyetin ve takdirin doğrudan, sözlü ifadelerle dile getirilmesini içerir.
• Sözel Olmayan Dışavurum: Beden dili, jestler, mimikler veya yazılı notlar gibi sözsüz iletişim kanalları aracılığıyla minnettarlığın ifade edilmesini kapsar.
• Öteki Odaklı Dışavurum: Minnettarlığın, sadece duyguyu ifade etmek yerine, minnet duyulan kişiye yönelik eylemler veya davranışlar (örneğin, ona iyilikle karşılık vermek) yoluyla gösterilmesini ifade eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu analizler, Minnettarlık Dışavurum Ölçeği’nin teorik olarak öngörülen üç bileşenli ancak tek faktörlü yapısını desteklemektedir.

Analiz sonuçları, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen tek bir temel yapıyı temsil ettiğini doğrulamıştır. Ayrıca, hem alt ölçeklerden elde edilen puanların ayrı ayrı kullanılabileceği hem de bu alt ölçeklerin toplam puanının genel minnettarlık dışavurum düzeyini güvenilir bir şekilde değerlendirmek için kullanılabileceği belirlenmiştir. Bu durum, ölçeğin yüksek düzeyde yapısal geçerliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Minnettarlık Dışavurum Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Elde edilen değerler, ölçeğin farklı bileşenlerinin ve toplam puanının yüksek düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik katsayıları şu şekildedir:

• Toplam Ölçek Puanı için Cronbach Alfa: 0.84.
• Sözel Dışavurum Alt Ölçeği için İç Tutarlılık Katsayısı: 0.78.
• Sözel Olmayan Dışavurum Alt Ölçeği için İç Tutarlılık Katsayısı: 0.75.
• Öteki Odaklı Dışavurum Alt Ölçeği için İç Tutarlılık Katsayısı: 0.75.

Bu değerler, psikometrik standartlara göre kabul edilebilir ve iyi düzeyde güvenirliğe işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Minnettarlık Dışavurum Ölçeği’nin geliştirme çalışmasında, ölçek yapısını belirlemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA, ölçeğin maddelerinin doğal olarak üç ayrı bileşene ayrıldığını ortaya koymuştur: Sözel, Sözel Olmayan ve Öteki Odaklı Dışavurum.

DFA ise, bu üç bileşenin tek bir üst faktöre (Minnettarlık Dışavurumu) yüklendiğini teyit etmiştir. Bu sonuç, ölçeğin hem alt boyutları ayrı ayrı incelemeye olanak tanıyan çok yönlü bir yapıya sahip olduğunu hem de genel bir dışavurum skorunun hesaplanmasına izin veren tek boyutlu bir modelle uyumlu olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Maddeler ve Yapı: Ölçek, tek boyutlu (tek faktörlü) olup, 3 bileşene ayrılan 11 maddeden oluşmaktadır.

Derecelendirme: 4’lü Likert Ölçeği kullanılmıştır:

1. Hiçbir zaman
2. Bazen
3. Genellikle
4. Her zaman

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Çalışma, üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir).

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve yetişkinlik dönemi.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçme ilkelerine uygun olarak AFA ve DFA yöntemleri kullanılarak geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Minnettarlık İfadesi, Yapı Geçerliği, Güvenilirlik, Likert Ölçeği, Sözel İletişim, Psikolojik Ölçüm, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Arzu Araz

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Minnettarlık Dışavurum Ölçeği, 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar Arzu Araz ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir. Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri bilimsel dergide yayımlanmıştır.

Orijinal makalenin PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: minnettarlik-disavurum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Araz, A., & Erdugan, C. (2017). Minnettarlık Dışavurum Ölçeği geliştirme çalışması. Nesne Psikoloji Dergisi, 5(11), 405-425. DOI: 10.7816/nesne-05-11-04

Minnettarlık Dışavurum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddesi, orijinal dilinde korunmuş ve hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Örnek Madde: Memnuniyetimi dile getiririm.