Menapoza ilişkin Tutum Ölçeği

Özet

Menapoza İlişkin Tutum Ölçeği (Menapoza ilişkin Tutum Ölçeği), 1994 yılında Z. Uçanok tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, farklı yaş gruplarındaki kadınların menopoz dönemine, bu döneme eşlik eden belirtilere ve genel olarak yaşama bakış açılarına dair sahip oldukları psikolojik ve sosyal tutum kalıplarını sistematik olarak incelemek amacıyla oluşturulmuştur. Ölçeğin geliştirilme süreci, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Ölçek, kadınların menopozla ilişkili algılarını, beklentilerini ve duygusal tepkilerini ölçmeyi hedeflerken, aynı zamanda bu dönemin yaşam kalitesi üzerindeki potansiyel etkilerini de dolaylı yoldan değerlendirmeye olanak tanır. Ölçeğin orijinal versiyonu Türkçe olarak sunulmuştur ve geliştirme çalışması Ankara’da gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Menopoz, Tutum, Menopoz Belirtileri, Kadın Sağlığı, Psikoloji, Yaşlanma, Yüksek Lisans Tezi

Yazarlar

Uçanok, Z.

Amaç

Menapoza İlişkin Tutum Ölçeği’nin temel amacı, kadınların yaşam döngüsünün kritik bir evresi olan klimakterik ve menopoz dönemlerine yönelik geliştirdikleri bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimleri (tutumları) geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Bu dönem genellikle psikolojik ve fiziksel değişimlerle karakterize olduğundan, ölçek, bu değişikliklere yönelik pozitif, negatif veya nötr algıların saptanmasını amaçlamaktadır.

Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında kullanılarak, menopoz dönemi hakkında farkındalık yaratmaya yönelik eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek, risk altındaki kadın gruplarını belirlemek ve kültürel faktörlerin tutumlar üzerindeki etkisini incelemek için önemli bir araç sağlamaktadır. Özellikle yüksek lisans tezi kapsamında, farklı yaş grupları arasındaki tutum farklılıklarının incelenmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, “Menapoza İlişkin Tutum”dur. Bu yapı, genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir:

• Bilişsel Bileşen: Menopozun nedenleri, sonuçları ve tedavileri hakkındaki inançlar, bilgiler ve yanlış anlamalar.
• Duygusal (Afektif) Bileşen: Menopozun başlangıcı ve seyri ile ilgili hissedilen kaygı, korku, rahatlama veya kabullenme gibi duygusal tepkiler.
• Davranışsal Eğilim Bileşeni: Menopoz semptomlarıyla başa çıkma stratejilerine yönelik eğilimler ve sağlık hizmeti arama davranışları.

Uçanok’un çalışması, sadece belirtileri değil, aynı zamanda kadınların yaşama bakış açısını da incelemeyi amaçladığı için, ölçeğin menopozun ötesinde, genel yaşam doyumu ve yaşlanma algısı gibi daha geniş psikososyal yapıları da kapsadığı varsayılmaktadır.

Geçerlik

Kaynak referanslarda Menapoza İlişkin Tutum Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik katsayıları) belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmalarının bir parçası olarak, tezin metodolojisi dahilinde geçerlik analizlerinin (muhtemelen kapsam geçerliği ve yapı geçerliği) yapıldığı kabul edilmektedir. Yapı geçerliğinin sağlanması için genellikle faktör analizi teknikleri kullanılarak ölçeğin teorik yapısının test edilmesi beklenir.

Güvenirlik

Benzer şekilde, ölçeğin güvenirliğine ilişkin spesifik istatistiksel sonuçlar (örneğin, Cronbach’s Alpha iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenilirliği) sunulmamıştır. Bir psikometrik aracın güvenilirliği, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı koşullarda tutarlı olmasını gerektirir. Geliştirilen bu ölçek için iç tutarlılık analizlerinin (maddeler arası korelasyon) ve muhtemelen yarıya bölme güvenilirliği yöntemlerinin uygulanmış olması kuvvetle muhtemeldir.

Faktör Analizi

Ölçek Geliştirme tipi bir çalışma olduğu için, Menapoza İlişkin Tutum Ölçeği’nin çok boyutlu bir yapıyı ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla keşfedici faktör analizi (KFA) veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemlerinin kullanılmış olması beklenir. Bu analizler, tutum yapısının alt boyutlarını (örneğin, Menopozun Olumsuz Algılanması, Yaşama Pozitif Bakış Açısı) ortaya çıkarmaya yardımcı olur. Kaynak metinde faktör yapısı detaylandırılmamış olsa da, ölçeğin birden fazla alt boyuttan oluştuğu varsayılabilir, zira çalışma sadece tutumları değil, aynı zamanda belirtileri ve yaşama bakış açısını da incelemiştir.

Araç

Menapoza İlişkin Tutum Ölçeği, bir akademik çalışma (yüksek lisans tezi) çerçevesinde geliştirilmiştir.

Test Type: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme)

Format: Genellikle Likert Tipi derecelendirme formatında (örneğin, 5’li veya 7’li) kendini bildirim (self-report) ölçeği olarak tasarlanmıştır. Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Kadınlar

Age Group: Farklı yaş gruplarındaki yetişkin kadınlar

Population Details: Menopoz öncesi, menopoz dönemi ve menopoz sonrası kadınları kapsayan örneklem üzerinde çalışılmıştır. Popülasyon detayları Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’ndeki tezde mevcuttur.

Test Methodology: Anket ve ölçek uygulaması temelli kantitatif araştırma metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Menopozal Tutumlar, Psikometrik Geliştirme, Kadın Psikolojisi, Yaşam Kalitesi, Uçanok, Klimakterik

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut değil

Affiliation Email addresses: Mevcut değil

Correspondence Address: Çalışma, Z. Uçanok tarafından 1994 yılında Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, bir akademik yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, kullanımı için genellikle tez yazarından ve ilgili üniversiteden izin alınması gerekebilir. Tezin tam metni YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir durumdadır.

Ücret: Ticari bir ölçek değildir; akademik kullanım genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: 1994

Kaynaklar

Aşağıda ölçeğin geliştirilmesine temel teşkil eden orijinal akademik kaynak sunulmuştur. Ölçeğin tam metni (PDF) ve tezin bağlantısı da mevcuttur.

• Uçanok, Z. (1994). Farklı yaş gruplarındaki kadınlarda menopoza ilişkin belirtilerin, tutumların ve yaşama bakış açısının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Tez Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: menapoza-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

Menapoza İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır. Maddeler için ilgili yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.