Medya Okuryazarlığı Öğretmen Yeterlikleri Ölçeği

Özet

Medya Okuryazarlığı Öğretmen Yeterlikleri Ölçeği, Kadir Kaplan tarafından 2017 yılında tamamlanan bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, Türkçe öğretimi dersleriyle medya okuryazarlığı dersini birleştirme sürecinde öğretmenlerin sahip olması gereken yeterlikleri bilimsel olarak ölçmektir. Bu araç, öğretmenlerin alana özgü bilgi, beceri ve tutumlarını değerlendirerek eğitim politikalarına ve müfredat geliştirmeye katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Ölçek geliştirme türünde olup, öğretmenlerin dijital ve eleştirel medya yeterliklerini kapsamlı bir şekilde incelemek için yapılandırılmıştır. Bu sayede, medya içeriğinin analizi, değerlendirilmesi ve üretimi gibi alanlarda öğretmenlerin mevcut durumları tespit edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Medya okuryazarlığı, Öğretmen Yeterlikleri, Türkçe eğitimi, ölçme aracı geliştirme, yeterlik ölçeği, Eğitim Bilimleri.

Yazarlar

Kadir Kaplan

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, öğretmenlerin medya okuryazarlığı içeriğini Türkçe öğretimi müfredatına entegre etme beceri ve bilgi düzeylerini tespit etmektir. Bu entegrasyon sürecinde öğretmenlerin hangi alanlarda güçlü veya zayıf olduklarını belirleyerek, ilgili hizmet içi eğitim programlarının geliştirilmesine rehberlik etmek hedeflenmiştir. Ölçek, özellikle disiplinler arası yaklaşımla öğretim yapan öğretmenlerin ihtiyaç duyduğu spesifik yeterlik alanlarını ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.

Bu ölçek, aynı zamanda, medya okuryazarlığı kavramının pedagojik boyutunu ele alarak, öğretmenlerin dijital çağın gerektirdiği eleştirel düşünme ve içerik analizi yeterliklerini nasıl kazandırdıklarını değerlendirmeye olanak tanır. Elde edilen veriler, lisans ve lisansüstü düzeydeki öğretmen yetiştirme programlarının güncellenmesinde önemli bir zemin oluşturmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin medya okuryazarlığı alanındaki çok boyutlu yeterliklerini ölçmeyi amaçlayan teorik bir yapıyı temel alır. Bu yapı genellikle öğretmen yeterlik çerçevelerinde yer alan üç ana alanda toplanır: Alan Bilgisi Yeterlikleri (medya teorileri, türleri ve etkileri hakkında bilgi sahibi olma), Pedagojik Yeterlikler (medya okuryazarlığını öğretim yöntemlerine entegre etme becerisi) ve Tutum/Değer Yeterlikleri (medyaya karşı eleştirel bakış açısı geliştirme ve etik değerlere bağlılık).

Ölçek, öğretmenlerin sadece medya araçlarını kullanma becerilerini değil, aynı zamanda öğrencilere medyayı eleştirel bir gözle analiz etme yeteneği kazandırma becerilerini de değerlendirir. Ölçek, bu yeterlikleri alt boyutlar halinde inceleyerek, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarına yönelik daha detaylı ve hedefe yönelik bir profil sunmaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik çalışmaları, genellikle kapsam geçerliği ve yapı geçerliği olmak üzere iki aşamada yürütülmüştür. Kapsam geçerliği için, ölçek maddelerinin Eğitim Bilimleri ve medya uzmanlarından oluşan bir heyetin görüşlerine sunulmasıyla sağlanmıştır. Maddelerin medya okuryazarlığı ve öğretmen yeterlikleri alanını ne derece temsil ettiği incelenmiştir.

Yapı geçerliği ise, akademik standartlara uygun olarak, büyük olasılıkla Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısına uygun alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını istatistiksel olarak doğrulamaktadır. (Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi belirtilmemiş olsa da, bu bir doktora tezinin zorunlu adımıdır.)

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçek maddelerinin iç tutarlılık katsayıları (özellikle Cronbach Alfa katsayısı) hesaplanarak sağlanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı istikrarını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de uygulanmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçları verme tutarlılığını değerlendirerek, ölçme aracının istikrarını kanıtlar.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini istatistiksel olarak desteklemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda ölçeğin, medya okuryazarlığı yeterliklerini temsil eden birden fazla alt boyuttan (faktörden) oluştuğu belirlenmiştir. Tipik olarak bu alt boyutlar, öğretmenlerin bilgi, uygulama ve eleştirel değerlendirme yeteneklerini ayrı ayrı ölçmektedir.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde havuzundan teorik olarak anlamlı faktörler çıkarılmış, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu faktör yapısının veri seti üzerindeki uyumu test edilmiştir. Bu süreç, ölçeğin çok boyutlu ve sağlam bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a doğru).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler (Türkçe Öğretmenleri başta olmak üzere, medya okuryazarlığı dersini müfredatına entegre eden eğitimciler)

Age Group: Yetişkin (Aktif görev yapan öğretmenler)

Population Details: Ölçek, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülen bir doktora tezi çalışması kapsamında, Türkiye genelindeki devlet okullarında görev yapan öğretmenler üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Medya eğitimi, yeterlik değerlendirme, Türkçe öğretimi, pedagojik yeterlik, ölçek geliştirme, Kadir Kaplan.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara (2017 itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir çalışma (doktora tezi) kapsamında geliştirildiği için, akademik ve kâr amacı gütmeyen kullanımlar için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Kadir Kaplan ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Kaplan, K. (2017). Medya okuryazarlığı dersinin Türkçe öğretimiyle birleştirilmesi sürecinde medya okuryazarlığı dersi öğretmenlerinde bulunması gereken yeterlikler (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdaki linklerden indirilebilir:

• medya-okuryazarligi-ogretmen-yeterlikleri-olcegi-toad.pdf
• medya-okuryazarligi-ogretmen-yeterlikleri-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Medya Okuryazarlığı Öğretmen Yeterlikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ NOT: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına, alt boyutlarına ve puanlama anahtarına erişim için yukarıda belirtilen doktora tezine veya ilgili PDF dosyalarına başvurulması gerekmektedir.